‘In Hongkong hebben ze het toch goed?’

Nieuws in China Dat er in Hongkong wordt gedemonstreerd, is zo goed als onbekend in China. Inwoners van Beijing zien het probleem niet.

Al weken zijn er protestmarsen en wegblokkades in Hongkong. In Chinese media is daar niets over te vinden.
Al weken zijn er protestmarsen en wegblokkades in Hongkong. In Chinese media is daar niets over te vinden. Foto’s Vincent Yu/AP, Tyrone Siu/Reuters, Chan Long Hei/EPA

In de KFC in Beijing zit zo op het oog precies hetzelfde soort jongeren als in de KFC in Hongkong. Hun haar is keurig geknipt en geföhnd, ze zijn hip gekleed en vooral verdiept in hun telefoon, terwijl ze aan een rietje zuigen.

Lees ook: De weerstand wordt grimmiger bij de protesten in Hongkong

Maar wat er op hun telefoons te lezen en te zien valt, verschilt sterk. In Beijing geen foto’s en filmpjes van massale demonstraties. Er zijn ook geen jongeren die staan te popelen om met een buitenlandse journalist te praten. Ze „volgen het nieuws niet”, of zijn „niet geïnteresseerd in politiek”. En ze weten meestal oprecht niet dat er in Hongkong iets aan de hand is dat de gemoederen buiten de Volksrepubliek nogal bezighoudt.

Maandag bestormden enkele honderden demonstranten in Hongkong het parlement en richtten er grote schade aan. De uitbarsting volgde op weken van massale protesten, die zijn ontstaan uit angst dat China het liberale Hongkong steeds verder wil inlijven. Chinese media hebben de protesten goeddeels genegeerd. Pas sinds dinsdag gaat de overheid voluit met de berichtgeving.

Dat gaat wel op een selectieve manier. Zo liet het avondjournaal alleen beelden zien van papieren die verspreid op de grond van het parlement lagen en van oproerpolitie voor het gebouw. De kapotgeramde glazen pui, het bekladde embleem van de stad en de vroegere koloniale vlag die demonstranten hadden opgehangen, bleven buiten beeld.

Een bozige nieuwslezer vertelde dat er gewelddadige rellen zijn geweest, nota bene op de dag dat iedereen blij was omdat Hongkong 22 jaar geleden was teruggekeerd van Brits bestuur naar de Chinese moederschoot. Hij vertelde niet dat er ook op grote schaal vreedzaam wordt gedemonstreerd, en waarom.

De demonstraties zijn gericht tegen een wet waarmee verdachten kunnen worden uitgewezen naar China. Maar dat kun je in China nergens lezen. Niemand vertelt ook dat veel Hongkongers niet meer zo blij zijn om bij China te horen.

Demonstranten gaan in rijen staan bij een demonstratie in Hong Kong.

Foto Tyrone Siu/Reuters

‘Ernstige illegale daad’

De regering in Beijing kwam wel met een verklaring van „onwrikbare steun” aan het bestuur van Hongkong. Beijing wil dat de relschoppers worden veroordeeld en noemt de bestorming een „ernstige illegale daad die de rechtsstaat vertrapt.”

Cai Peng is 23. Hij draagt een keurig lichtblauw overhemd en werkt bij een bank. Hij is wel in voor een praatje, zelfs over Hongkong. Hij weet nog van niets over de rellen, maar na even baiduën op zijn telefoon, de Chinese variant van googelen, heeft hij een bericht gevonden op Weibo, de Chinese variant van Twitter.

Snel scant hij de tekst, en dan weet hij ook meteen precies hoe het zit. De rellen zijn georganiseerd door anti-Chinese krachten van buiten Hongkong, stelt hij. Die zijn uit op afsplitsing van de stad. „Zoiets kan China natuurlijk nooit toestaan.”

Hij weet ook welke buitenlandse krachten de bevolking opjutten: „De Britten natuurlijk. Die hebben er geen vrede mee dat ze Hongkong moesten overdragen aan China.” Daarom zijn er volgens hem elk jaar op 1 juli wel rellen. Die zijn nu misschien wat heviger dan gebruikelijk, maar dat is omdat de relatie van China met de VS momenteel niet goed is. De Britten zijn bondgenoten van de VS, dus die willen de boel wel voor ze opstoken.

Ook de Engelstalige krant China Daily vermoedt buitenlandse inmenging. „Hypocriet” noemt de krant de Britse en Amerikaanse oproepen om het geweld een halt toe te roepen, „alsof ze daar zelf niets mee te maken hadden”.

Bankier Cai kan zich niet voorstellen dat mensen in Hongkong uit zichzelf redenen hebben om zich tegen China te keren. „Die mensen hebben het goed, ze zijn nog rijker dan op het vasteland.” En hij kan het weten, want hij heeft Hongkong bezocht.

Dat veel mensen demonsteren omdat ze hun vrijheden willen behouden, begrijpt hij niet. „Ze zijn daar al heel vrij, Beijing heeft zich niet met Hongkong bemoeid.” Na een kleine aarzeling: „Ook in China zijn de mensen heel vrij.” De vraag of de mensen vrijer zijn in Hongkong of in China, vindt hij een ongemakkelijke. „Dat weet ik niet.”

Cai is verbaasd dat Hongkongers bang zijn voor uitlevering. Vertrouwen ze het rechtssysteem in China dan niet? Dat lijkt hem gek: het rechtssysteem is juist steeds verfijnder geworden en de doodstraf wordt minder opgelegd dan vroeger.

Lees ook: Zijn de activisten in Hongkong te ver gegaan?

Schoongeboend internet

Een kritische Chinese journalist die graag anoniem wil blijven, vindt het niet zo verrassend dat mensen denken zoals Cai. „De grote meerderheid van de Chinezen in de Volksrepubliek heeft geen enkele toegang tot betrouwbaar nieuws over wat er in Hongkong gebeurt”, zegt hij telefonisch. Dat klopt, want ook het internet en de sociale media zijn schoongeboend van berichten die afwijken van het overheidsstandpunt.

„Je past op het moment ook wel op om via WeChat [het Chinese Whatsapp, red.] nieuws over Hongkong te delen, want dan heb je grote kans dat ze je account sluiten”, zegt hij. En van WeChat afgesloten worden is heel vervelend, omdat je dan ook geen gebruik kunt maken van de aan WeChat verbonden betaal-app.

Vindt Cai dat het Chinese leger moet ingrijpen als Hongkong de relschoppers niet onder controle krijgt? Daar werd even op gespeculeerd. Van Cai zou het wel mogen. „Als ze echt wapens gaan gebruiken moet het leger gewoon ingrijpen. Hongkong is Chinees, en dat moet het blijven.”