Boos EU-parlement kan bokkig doen

Topfuncties EU Kandidaat-voorzitter Ursula von der Leyen, uit het niets genomineerd, moet een meerderheid zien te krijgen in een versnipperd parlement.

Het besluit van de nieuwe Commissievoorzitter om ‘de Europese manier van leven te beschermen’ met een apart commissariaat leidt tot vragen.
Het besluit van de nieuwe Commissievoorzitter om ‘de Europese manier van leven te beschermen’ met een apart commissariaat leidt tot vragen. Foto Vincent Kessler

Boosheid was er dinsdag bij de Europarlementariërs. Bittere boosheid. Namen de regeringsleiders van de Europese Unie het Europees Parlement eigenlijk wel serieus? Voor schut gezet voelden de politieke voorlieden in het parlement zich met de voordracht ‘uit het niets’ van de Duitse minister van Defensie Ursula von der Leyen voor het voorzitterschap van de Europese Commissie.

Lees ook: Voordracht Von der Leyen is gevoelig verlies voor europarlement

Deze voordracht betekende dat de kandidaten van de Europese partijen werden geëlimineerd. Maar hoe lang kan boosheid duren, was een dag later de vraag. Wordt het botsen of onderhandelen met de regeringsleiders?

Lees ook: Duits succes, maar voor Merkel zelf een pijnlijke EU-top

De omstreden kandidaat Von der Leyen begon woensdag in Straatsburg in elk geval al direct met een charmeoffensief tegenover het teleurgestelde parlement. Ze gaat de komende weken in overleg met het parlement en de lidstaten proberen een programmatische visie op te stellen. Die moet klaar zijn als het Europees Parlement over twee weken over haar voordracht moet stemmen.

Hoe gaat Von der Leyen zich verzekeren van de 376 van het 751 leden tellende parlement die zij volgens de Europese spelregels minimaal nodig heeft voor een meerderheid?

Zoeken naar een meerderheid

Behaalt de kandidaat geen meerderheid dan moeten de regeringsleiders binnen een maand met een nieuwe voordracht komen. Daarna is het aan het parlement om met dezelfde stemprocedure al dan niet in te stemmen. In de tussentijd zullen dan weer nieuwe onderhandelingen moeten plaatsvinden. Een scenario waar weinig parlementsleden van de grote fracties zin in hebben.

Von der Leyen zal in elk geval kunnen rekenen op de meeste leden van de 178 zetels tellende christen-democratische fractie. Manfred Weber, de afgeserveerde kandidaat-voorzitter voor het Commissievoorzitterschap en fractievoorzitter, noemde de gang van zaken weliswaar „triest” voor de Europese democratie, maar zei zich niet tegen de voordracht te zullen verzetten.

Een andere zekere voor-stem is die van de fractie Renew Europe waarin de liberalen samen met de En Marche-beweging van Emmanuel Macron zijn opgegaan. Zij zijn goed voor 108 zetels. Hierin zitten ook de vertegenwoordigers van de VVD en D66.

Maar vervolgens wordt het moeilijk. Steun van de flankpartijen ter linker- en ter rechterzijde is onzeker dan wel uitgesloten. Voor een zekere meerderheid zijn eigenlijk de sociaal-democraten (153 zetels) nodig. Maar die zijn vooralsnog mordicus tegen het akkoord van de regeringsleiders.

Lees ook: De eurofiel kreeg echt zijn zin

Verdeelde socialisten

„Diep teleurgesteld”, waren de socialisten over het totaalpakket van de regeringsleiders waarbij ‘hun’ Spitzenkandidat Frans Timmermans „onder de wielen was gegooid” zoals in die kringen wordt gezegd. Maar of alle leden van de fractie unaniem tegen zullen blijven, moet de komende tijd blijken. De fractie is behoorlijk verdeeld, bleek direct al dinsdagavond.

Dan zijn er nog de Groenen met hun 69 zetels. Ze zijn ook fel tegen, maar of alle afgevaardigden dat blijven, hangt van de komende weken af. De leider van de liberale Renew Europe-beweging, de Roemeen Dacian Ciolos, maakte woensdag duidelijk dat hij er alles aan wil doen om ook de Groenen bij een akkoord te betrekken.

Het Europees Parlement kende tot de verkiezingen van dit voorjaar een vaste door de christen-democraten en socialisten gevormde meerderheid. Die twee partijen waren daardoor allesbepalend. Met het na de verkiezingen versplinterde parlement bestaat die coalitie niet meer. De Renew-beweging streeft nu een vaste kern van vier pro-Europese partijen na. Daarvoor zoeken zij aansluiting bij christen-democraten, socialisten en Groenen. De onderhandelingen met de voorgedragen Commissievoorzitter zouden een opmaat voor die samenwerking kunnen zijn.

In elk geval zullen volgens een meerderheid afspraken moeten worden gemaakt over de toekomst van de Spitzenkandidaten. Want zo gebruuskeerd worden als deze week willen ze niet meer.

EU-benoemingen pagina 4-5Commentaar pagina 17