Zijn de activisten in Hongkong te ver gegaan?

Maandagavond drongen honderden demonstranten het parlementsgebouw van Hongkong binnen. „Ik veroordeel dit ten zeerste, want niets is belangrijker dan de rechtsstaat”, zei bestuurder Carrie Lam. De actie brengt de betogers mogelijk in diskrediet.

De politie zette traangas in tegen demonstranten in Hongkong, toen honderden betogers maandagavond het parlementsgebouw bestormden.
De politie zette traangas in tegen demonstranten in Hongkong, toen honderden betogers maandagavond het parlementsgebouw bestormden. Foto Anthony Wallace/AFP

Hebben de honderden jonge demonstranten die maandagavond met geweld zijn binnengedrongen in het parlementsgebouw van Hongkong de boel verpest voor de honderdduizenden die juist vreedzaam demonstreerden?

De activisten gingen naar binnen met ijzeren staven, verkeersborden en geïmproviseerde karretjes die ze als stormram gebruikten. Daarbij legde de oproerpolitie ze geen strobreed in de weg. Binnen spoten ze muren en vergaderbankjes vol met graffiti waaronder het karakter voor „honden”, hingen de Britse koloniale vlag op en lieten een enorme ravage achter. In de nacht greep de politie alsnog in en ontruimde het pand.

De weerstand wordt grimmiger in Hongkong, signaleerde correspondent Garrie van Pinxteren. Waarom laait het protest weer op?

De demonstranten eisen al weken dat een – intussen opgeschort – wetsvoorstel waardoor verdachten kunnen worden uitgeleverd aan China, definitief wordt ingetrokken. De vraag is of de gebeurtenissen van maandag het begin zijn van een escalatie die de demonstranten alleen maar kunnen verliezen.

Bestuurder Carrie Lam is in elk geval „woedend en verontrust”, zo zei ze op een nachtelijke persconferentie. „Ik veroordeel dit ten zeerste, want niets is belangrijker dan de rechtsstaat.” Ze zei ook dat de daders vervolgd zullen worden. Lam sprak wel in positieve termen over de grote, vreedzame demonstratie die er maandag ook was. „Die is typisch voor de inclusieve Hongkongse maatschappij en de waarde die wij toekennen aan vrede en orde.”

‘Arrogante overtreders’

En daar zit hem de crux. De bevolking van Hongkong is goed opgeleid en goed op de hoogte. Daarin hebben ze een enorme voorsprong op hun landgenoten op het vasteland van China. Ze weten ook precies hoe China dit soort zaken graag speelt: als demonstranten geweld gebruiken, geeft dat de regering in Beijing een machtig wapen in handen: het gaat dan immers om gewelddadig gedrag dat niet te tolereren is.”

De krant Global Times, uitgegeven onder auspiciën van de Communistische Partij, liep daar al op vooruit. De krant spreekt van „een rode lijn die absoluut niet gepasseerd mag worden”. „Deze gewelddadige overtreders zijn zo arrogant dat ze totaal geen respect tonen voor de wet, iets wat degenen die van deze stad houden woedend en bedroefd maakt.”

Agenten kijken vanuit het parlementsgeboud naar buiten, waar betogers proberen de ruiten in te slaan. Foto Anthony Wallace/AFP

Honderdduizenden demonstranten reageerden echter niet woedend op de vernielingen die enkelen al eerder op de dag hadden aangericht. Toen werden de glazen toegangsdeuren tot het parlementsgebouw geramd. De massa heeft zich niet laten afschrikken door dit geweld, maar er ook niet aan deelgenomen. Ze demonstreerden opnieuw op vredige wijze. Ze trokken ook niet massaal naar het parlement.

Opvallend is ook dat de demonstranten die binnendrongen in eerste instantie niet werden tegengehouden. Misschien wilde de politie niet meer gezien worden als gewelddadige partij, na een confrontatie drie weken geleden. Misschien wilde de overheid het brede publiek laten zien dat de demonstranten inderdaad relschoppers zijn.

Toen de politie aankondigde desnoods met geweld het pand te ontruimen, vertrokken de meesten uit zichzelf. Zij die niet wilden vertrekken, werden juist door pro-democratische parlementariërs overgehaald om te gaan. Die wilden de overheid geen stok geven om mee te slaan.

Lees ook: het jonge gezicht van de protesten in Hongkong

„Geen enkel geweld is acceptabel”, zei de Britse minister van Buitenlandse Zaken Jeremy Hunt, „maar de bevolking moet vredig kunnen demonstreren zoals dat binnen de wet mag, en zoals honderdduizenden dappere mensen vandaag hebben laten zien.” De Chinese regering reageerde geïrriteerd: „Wat er in Hongkong gebeurt is een puur binnenlandse aangelegenheid van China, waarbij buitenlandse inmenging niet wordt getolereerd.”

De Britten krijgen weinig steun bij hun pogingen om China aan te spreken. De Amerikaanse president Trump had aangekondigd Hongkong ter sprake te brengen op de G20 afgelopen weekend, maar het is niet duidelijk of dat ook is gebeurd.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Waarom de protesten in Hongkong aanhouden
U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.