Wie gaat de Eerste Kamer leiden? | Onderwijspartij D66 onder vuur

De Haagse Stemming Met Raymond Knops, Ingrid van Engelshoven en Samira Rafaela. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!

De Haagse Stemming

Een arts, een linkse theoloog en andere gegadigden strijden vandaag om het voorzitterschap van de Eerste Kamer. Doelmatigheid overheerst op het Binnenhof en in het onderwijsbudget. En: de Kamer is boos op Máxima, dus Blok krijgt kritiek.

EERSTE KAMER: Vandaag kiezen de 75 Eerste Kamerleden uit vier kandidaten een nieuwe voorzitter. Vanaf even voor tweeën ben ik er zelf live bij. Om alvast een spiekbriefje klaar te leggen: wie zijn de kanshebbers?

Jan-Anthonie Bruijn (VVD): Ook al heeft de VVD laten doorschemeren dat het voorzitterschap geen prioriteit is, de VVD-kandidaat geldt niettemin als de topfavoriet. Bruijn – het Eerste Kamerlid met de meeste nevenfuncties – is een ervaren senator bij een van de grootste fracties, stelde meerdere VVD-verkiezingsprogramma’s samen en zag al eens een ministerspost aan zich voorbijgaan. Hij heeft, kortom, nog iets tegoed.

Joris Backer (D66): Geliefd en gedegen, zeggen collega’s van alle partijen. Backer heeft bovendien een geheim wapen: hij heeft als commissievoorzitter veel kennis van de verbouwingsplannen op het Binnenhof, die de senatoren nog altijd zorgen baren. De vraag is uit welke hoek hij, tussen GroenLinks en VVD, zijn stemmen weet te trekken.

Ruard Ganzevoort (GL): De senaat is te conservatief voor een GroenLinkser als voorzitter, hoor je wel eens. Maar wie weet kan de theoloog Ganzevoort zelfs bij de christelijke partijen nog wel stemmen lospeuteren. Aan de andere kant: als dominee werd hij uit het ambt gezet toen hij uit de kast kwam. Hoeveel steun vindt hij buiten de linkse oppositie?

Toine Beukering (FVD): De kandidatuur van Beukering lijkt na zijn desastreuze Telegraaf-interview – over joden als “makke lammetjes” en zijn twijfel aan de MH17-lezing – een kansloze missie. Interessanter is de vraag: wat doet FVD als hij uitvalt? Kiest Forum voor Bruijn of stemt de partij demonstratief niet mee?

DOORGEZAAGD: De kritiek was bestemd voor de koningin, maar die is bij wet onschendbaar. En dus richtte de Tweede Kamer zich gisteren tot de verantwoordelijke minister, Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD). Die moest uitleggen waarom koningin Máxima op de G20 in Japan uitgebreid in gesprek ging met de Saoedische kroonprins Mohammed Bin Salman, alom in verband gebracht met de moord op journalist Jamal Khashoggi. De VN-rapporteur die de zaak volgt, was afgelopen week al ontstemd – “zwijgen staat gelijk aan medeplichtigheid” – en de Kamer deed voor die kritiek niet onder. Blok beriep zich als ter verdediging op de kracht van diplomatie: Máxima is VN-gezant voor vrouwenrechten en spreekt daarom altijd met de volgende G20-gastheer. En laat dat komend jaar nou nét Saoedi-Arabië zijn. Dat kon de Kamer nog wel aannemen, maar moest dat “op een mooie stoel met vlaggetjes en camera’s erbij” (dixit CDA’er Martijn van Helvert)?

BINNENHOFSOAP: Witte rook is er nog niet, maar de komst van Alexander Pechtold lijkt de renovatie van het Binnenhof wel íets te hebben geholpen. Althans: iedereen praat weer met iedereen. In een Kamerbrief liet staatssecretaris Raymond Knops (Binnenlandse Zaken, CDA) gisteravond weten dat er na Pechtolds gesprekken een nieuw ontwerp voor de verbouwing komt. Architectenbureau OMA, dat niet zou voldoen aan “sobere en doelmatige” ambitie van de Kamer, lijkt daarbij buitenspel te staan. Hoe Pechtold dat voor elkaar kreeg, zullen we nog even niet weten. NRC-redacteur Jos Verlaan belde het na, maar kreeg van het ministerie te horen dat de adviezen van de D66-coryfee voorlopig niet openbaar worden. Precies zoals het een mysterieuze soap betaamt.

Binnenhofsoap II: Meer weten over de renovatie? Met Pim van den Dool beschreef Jos eind juni al hoe de verbouwing in een ruzie ontaardde. En ze vertelden er samen alles over in onze podcast Haagse Zaken (aflevering #39).

ONDERWIJSPARTIJ: Het zijn niet de makkelijkste ministersposten, die D66 zichzelf gunde in dit kabinet. Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) maakte zich al impopulair door het referendum af te schaffen en de ‘sleepwet’ in te voeren. Ingrid van Engelshoven (Onderwijs) kan er nu over meepraten. Op de valreep voor het reces krijgt ze de volle laag vanwege haar plan om enkele tientallen miljoenen aan onderwijsgeld te verschuiven naar de bèta-wetenschappen vanuit andere studierichtingen. De grote universiteiten, met het breedste studieaanbod, vrezen dat ze daardoor personeel zullen moeten ontslaan. En de Kamer vreest een kaalslag. Van Engelshoven hield vol: zolang de precieze gevolgen onbekend zijn, vindt ze de kritiek voorbarig. Niet bepaald de woorden waarmee ze de oppositie gerust kon stellen.

ANTI-ESTABLISHMENT: Het establishment breken moet voor Samira Rafaela als vanzelfsprekend voelen. Voor D66 werd ze met voorkeursstemmen in het Europees Parlement gekozen, nota bene tegen de zin van een aantal van haar eigen partijgenoten, die haar van haar plek probeerden te stoten. Nu komt ze als eerste Nederlandse vrouw van Afro-Caribische afkomst in het Europees Parlement. Maar verlegen klinkt ze allerminst, merkte Lamyae Aharouay, die haar de afgelopen maanden volgde. Ook niet als het om haar diversiteit binnen haar eigen partij gaat. “Ik werd gewoon onderschat en tegengewerkt.”

QUOTE VAN DE DAG:

“Voorts informeer ik u dat de Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE) verkennend onderzoek uitvoert naar de mogelijkheden voor het vinden van het graf van Johan van Oldenbarnevelt.”

Staatssecretaris Knops schrijft dat hij de renovatie van het Binnenhof ook wil aangrijpen om de beenderen van Van Oldenbarnevelt terug te vinden. De onthoofde raadspensionaris uit de Gouden Eeuw ligt naar verluidt begraven onder de catacomben van de Eerste Kamer.