Een locatie van kinderopvang Berend Botje in Edam, de eerste opvangorganisatie waar vanaf 1 juli alleen gevaccineerde kinderen op mogen.

Foto Rob van Dullemen

‘Waarom niet nu al verplicht vaccineren op kinderdagverblijven?’

Interview Berend Botje verplichtte de BMR-prik als eerste opvangorganisatie. Pedagogisch directeur Gaby Alberts vindt het advies dat maandag werd uitgebracht aan de regering licht teleurstellend. „Waarom wachten op zone rood?”

Ouders van veertien peuters hebben afgelopen maanden alsnog besloten tot vaccinatie tegen bof, mazelen en rode hond (BMR) van hun kind. Dat is misschien wel het grootste wapenfeit van Gaby Alberts, pedagogisch directeur en eigenaar van Berend Botje (twaalf locaties voor baby’s en peuters) in Noord-Holland. Sinds maandag 1 juli weert haar kinderdagverblijf peuters en kleuters die de BMR-prik niet hebben gehad.

Lees het achtergrondstuk over de beslissing van Berend Botje: Zonder vaccinatie kom je er niet meer in

Negen peuters zijn door hun ouders van Berend Botje gehaald, om die reden. Dat is de keerzijde van het nieuwe beleid. Maar Alberts vindt haar keuze goed: „Het gaat mij om de veiligheid van de baby’s, álle baby’s. Die zijn vóór hun veertiende maand geen van allen gevaccineerd tegen BMR, en mazelen zijn heel besmettelijk. Dus als één kind of peuter dat meeneemt, kunnen ze allemaal besmet raken.”

Mazelen gaan meestal vanzelf over maar kunnen in een enkel geval ernstige complicaties veroorzaken zoals hersenvliesontsteking en zelfs overlijden. Deskundigen legden dit op uitnodiging van Alberts uit aan ouders tijdens voorlichtingsavonden.

Vinger tussen de deur

Kinderdagverblijven moeten van de overheid zorgen dat kinderen hun vingers niet tussen de deur krijgen, niet van de trap vallen, en tal van andere veiligheidsmaatregelen nemen. Maar op het gebied van vaccinaties is niets verplicht. Alberts neemt, zegt zij, dus maar zelf haar „verantwoordelijkheid waar de overheid die eigenlijk laat liggen”.

Bijna tien andere opvangorganisaties hebben haar inmiddels om advies gevraagd, omdat zij dit beleid ook willen invoeren. Het duurt wel even, waarschuwt Alberts, want de organisatie moet eerst instemming hebben van de oudercommissie. Drie juristen bogen zich voor Alberts over het nieuwe beleid; aanvankelijk dreigden ouders met een rechtszaak maar die is niet doorgegaan.

Het advies dat de Commissie Kinderopvang en Vaccinatie maandag uitbracht aan staatssecretarissen Blokhuis (Volksgezondheid, ChristenUnie) en Van Ark (Sociale Zaken), vindt Gaby Alberts een beetje teleurstellend. „Ze willen niet dat de vaccinatiegraad verder daalt. Maar ik vind dat ze moeten inzetten op verhóging. Hij is al te laag.” De commissie noemt de dalende (inmiddels gestabiliseerde) vaccinatiegraad „zorgwekkend” maar stelt dat alle kinderdagverblijven pas verplicht ongevaccineerde peuters moeten weren als de vaccinatiegraad zo laag wordt dat Nederland gemiddeld door een „ondergrens” zakt.

Rijk en hoogopgleid: waarom is de vaccinatiegraad in Bergen zo laag?

Wát die ondergrens is, daar moet het RIVM zich eerst over buigen. Zij zeggen in het najaar met een ‘ondergrens’ te komen. Voor mazelen geldt volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) een ondergrens van 95 procent: als 95 procent van de bevolking ertegen is gevaccineerd, dan raakt de overige 5 procent van de mensen ook niet besmet. Onder die grens is Nederland al een paar jaar gezakt: in 2017 en 2018 was nog maar 92 procent van de kinderen tegen mazelen (en bof en rodehond) ingeënt. Slechts 90,2 procent van de kinderen had álle aangeboden vaccinaties in het Rijksvaccinatieprogramma gehaald. Sommige ouders weigeren vaccinaties op grond van hun geloof, anderen zijn bang voor bijwerkingen van de vaccins zelf.

Nog liever opsluiting

De commissie, onder voorzitterschap van oud-Tweede Kamerlid Roos Vermeij, wijst drie zones aan: ‘groen’, zoals vroeger, toen minimaal 95 procent van de kinderen in het land werden gevaccineerd. In ‘oranje’ zit Nederland nu volgens de commissie: als minder dan 95 procent is gevaccineerd. Ze schrijft daarover: „De overheid zal ouders duidelijker moeten informeren over de collectieve verantwoordelijkheid van vaccineren. Ouders die hun kinderen niet vaccineren worden uitgenodigd voor een gesprek.” De zone ‘rood’ gaat in wanneer de ondergrens is bereikt. Dan moet de overheid vaccinatie verplicht stellen voor kinderen die naar een kinderopvang gaan. Als dat niet effectief genoeg is, moeten álle kinderen verplicht gevaccineerd worden, dus ook de kinderen die thuisblijven, aldus het advies van de commissie Kinderopvang en Vaccinatie.

Verplichte vaccinatie is omstreden omdat elk mens in beginsel medisch ingrijpen mag weigeren, en ouders mogen dat voor hun kinderen weigeren. Deskundigen vrezen dat sommige ouders nog liever worden opgesloten dan dat ze hun kind laten inenten.

Waarom wachten op zone rood, vraagt Gaby Alberts van Berend Botje zich af. „Ik vind dat alle kinderen nu al voor mazelen moeten worden ingeënt, als ze naar een kinderdagverblijf gaan. Als je wacht op rood, moet eerst die ondergrens bepaald worden en dan, als iedereen erdoor heen is gezakt, moeten alle kinderdagverblijven voor elk kind alle vaccinatiepapieren gaan opvragen. Dat is een hele klus. Daar zijn wij voor duizend peuters anderhalve maand mee bezig geweest.”