Kabinet wil contant geld terugdringen in strijd tegen witwassen

Contante betalingen boven de 3.000 euro worden verboden en het biljet van 500 euro moet uit de circulatie gehaald worden.

CDA-ministers Grapperhaus (links) en Hoekstra (rechts) bij het debat over het faciliteren van witwassen door Nederlandse banken.
CDA-ministers Grapperhaus (links) en Hoekstra (rechts) bij het debat over het faciliteren van witwassen door Nederlandse banken. Foto Bart Maat/ANP

Contante betalingen boven de 3.000 euro worden verboden, het briefje van 500 euro zou moeten verdwijnen en banken moeten gemakkelijker „ongebruikelijke klanten” kunnen weren. Dat is een aantal maatregelen uit de nationale aanpak witwassen die de ministers Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) en Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) maandag naar de Tweede Kamer hebben gestuurd. Volgens de ministers wordt in Nederland jaarlijks 16 miljard euro witgewassen, voornamelijk opbrengsten uit drugscriminaliteit en fraude.

Het verbod op grote cashtransacties komt in de plaats van de meldplicht voor contante transacties boven de 10.000 euro. Daarvoor moet de wet worden aangepast. „De bedoeling is dat we paal en perk gaan stellen aan het witwassen in Nederland”, zegt Hoekstra in een toelichting tegen NPO Radio 1.

Het 500-eurobiljet wordt volgens Hoekstra veel gebruikt door criminelen maar amper door gewone Nederlanders. Het uitfaseren van het eurobiljet moet het moeilijker maken voor criminelen om hun illegale inkomsten wit te wassen. De Europese Centrale Bank stopte dit jaar al met het drukken van het biljet, maar heeft nog geen plannen om het biljet uit de omloop te halen. Via De Nederlandsche Bank wil het kabinet in Brussel aandringen op een definitief einde van de circulatie.

De ministers willen de opsporing en vervolging van witwassers door bijvoorbeeld de fiscale opsporingsdienst FIOD en het Openbaar Ministerie verbeteren. De politie krijgt extra agenten voor de bestrijding van ondermijning. Ook komt er meer geld voor het afpakken van crimineel verkregen vermogen.

Lees ook: Dubieuze geldstromen uit Rusland komen uit bij Nederlandse bedrijven en banken

‘Zwarte lijst’

Onderdeel van het plan is ook verbetering van het toezicht door de banken. Die moeten volgens Hoekstra als bewakers van de toegang tot het financiële systeem voorkomen dat via hun rekeningen geld witgewassen wordt. De banken schoten echter „de afgelopen jaren een aantal keer ernstig tekort”, schrijven de ministers. Dat gaat inmiddels beter: volgens de bewindslieden doen de banken „grote investeringen” om witwassen beter te bestrijden.

Banken moeten een zwarte lijst gaan delen van „ongebruikelijke klanten”. Nu mogen banken informatie over mogelijke witwassers nog niet delen. „Zo’n cliënt stapt gewoon een nieuwe bank binnen en het hele circus begint opnieuw”, aldus Hoekstra tegen NPO Radio 1. „We vechten dus met de hand op de rug tegen dit soort criminaliteit en dat moet veranderen.”

Volgens de ministers is ook een nieuw op te richten centrale Europese toezichthouder nodig, vanwege „het grensoverschrijdende aspect van witwassen”. Daar zal in Brussel voor gepleit worden. Toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) constateerde bij meerdere banken overtredingen van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). ING schikte vorig jaar met het OM voor ruim driekwart miljard euro, omdat de regels rond witwassen niet nageleefd werden. Ook Rabobank kreeg een boete.

Meer dan ooit heeft de aanpak van witwassen prioriteit. Vijf voordelen van de witwasaffaire van ING

Ondermijning

DNB steunt de plannen van het kabinet, maar benadrukt in een reactie aan persbureau ANP wel dat het legitieme betalingsverkeer niet mag worden gehinderd. Ook de capaciteit bij de toezichthouders is een aandachtspunt, zegt DNB. Chris Buijnk, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken, noemt de kabinetsplannen „een belangrijke stap”.

Eind dit jaar bespreekt het kabinet met de betrokken partijen „de voortgang en effectiviteit van de maatregelen in het plan van aanpak”. Dan wordt ook de Tweede Kamer geïnformeerd.