‘Waarom moeten we altijd het beste jongetje van de klas zijn?’

Klimaatakkoord Flevoland heeft als het om klimaat gaat twee gezichten. Wat vindt men hier van het klimaatakkoord?

Bezoekers met opblaasboten tijdens de tweede editie van het evenement Utrecht Drijft, zaterdag 29 juni.
Bezoekers met opblaasboten tijdens de tweede editie van het evenement Utrecht Drijft, zaterdag 29 juni. Foto Levin den Boer/ANP

Het is dan misschien niet direct het gevolg van klimaatverandering, de zomerhitte is op de Agoramarkt in Lelystad al vroeg op de zaterdagochtend voelbaar. Toch zit het terras van lunchroom Le Passage rond een uur of tien al vrijwel vol. Bij de vis-, kaas- en groenteboer vormen zich de eerste rijen. Mensen willen juist nu nog even snel hun boodschappen doen, voordat het straks echt te warm is.

De plannen uit het klimaatakkoord, dat vrijdag gepresenteerd is, zijn hier nog niet het gesprek van de dag. Van het klimaatakkoord hebben de meeste mensen wel gehoord, verdiept in de definitieve plannen niet. „Ik moet de krant nog lezen”, verexcuseert zich een marktganger voordat hij doorloopt.

Flevoland heeft als het om klimaat gaat twee gezichten. De provincie heeft verreweg de meeste windmolens, maar ook de meeste auto’s per duizend inwoners met de meest gereden kilometers. Er is veel ruimte voor de natuur in onder meer de Oostvaardersplassen, tegelijkertijd gaat binnenkort mogelijk Lelystad Airport open.

Hoe vallen de plannen hier? Jolanda Bulterman kent net als veel andere marktgangers de details niet. Maar terwijl ze bij de kaasboer staat te wachten, noemt ze het klimaatakkoord „een goed begin”. Bulterman heeft er geen moeite mee dat de overheid van bovenaf maatregelen tegen klimaatverandering oplegt. „De overheid is de enige die mag bepalen hoe ze dat in wil richten, want daar zit een democratisch proces achter.” Wel hekelt ze de onduidelijkheid over de plannen. „We zijn op de goede weg door deze afspraken op papier te zetten, nu is het de vraag of het ook wordt uitgevoerd. Ze moeten bewijzen dat het geen papieren tijger is.”

Lees ook: Kabinet wil burger met klimaatplan vooral geruststellen

Wat zijn de gevolgen?

De onzekerheid over wat de plannen in de praktijk gaan betekenen overheerst in Lelystad op straat. Met welke maatregelen wordt begonnen, wat zijn de precieze (financiële) gevolgen, en hoe snel worden die merkbaar?

Het kabinet wil onder meer het rijden in elektrische auto’s gaan stimuleren. Fettje Meijer rijdt al elektrisch, zij het in een scootmobiel. Ze vindt de plannen van de overheid helemaal niks. „Waarom moeten ze nou alles tegelijk doen? Laat ze eerst eens dat zooitje in Groningen oplossen”, verwijst ze naar de aardbevingsproblematiek. De invoering van rekeningrijden verfoeit ze. „Ze zijn helemaal gek geworden. De rijken kunnen een elektrische auto kopen, maar de arme man moet zijn benzineauto aan de kant zetten.”

Over de invoering van rekeningrijden is nog veel onzeker. Over welke variant straks in 2026 zal worden ingevoerd – een heffing voor alle auto’s, of alleen voor elektrische – maar ook of het uberhaupt wordt ingevoerd. VVD-leider Klaas Dijkhoff zei al een dag na de presentatie van het akkoord tegen het AD dat het „niet zeker is” dat zijn partij het plan zal steunen.

Zijn partijgenoot Marco Boogaard, raadslid namens de VVD in Lelystad, vindt het wel een goed idee. „Ik vind het een liberale waarde dat de gebruiker en vervuiler betaalt”, zegt hij nadat hij met zijn twee kinderen een portie kibbeling heeft gehaald. „Binnen onze partij is er nu een stroming die daar over wil praten.”

Bij de trits autodealers aan de Artemislaan een paar kilometer verderop is het rekeningrijden geen issue. Al heeft dat meer te maken met de hoge temperaturen; bij drie dealers – Jaguar, Ford en Toyota – zijn er welgeteld drie klanten. Edwin Roos heeft net een testrit gemaakt in een hybride Toyota CHR. Zijn oude auto, een zwarte, hybride Mercedes C350e van de zaak, staat te bakken in de zon. Roos is net van baan gewisseld en krijgt bij zijn nieuwe werkgever geen leaseauto. „Dit is de eerste auto die ik koop en ook meteen de laatste die op fossiele brandstoffen rijdt.” Hij hoopt dat elektrische auto’s een grote vlucht gaan nemen. „Je ziet en je voelt aan alles dat het klimaat verandert”, zegt hij. „Afgelopen winter heb ik mijn laatste winterbanden gekocht, want we hebben geen winters meer.”

Beste jongetje van de klas

Als alle plannen uit het klimaatakkoord worden gerealiseerd, verandert Nederland van een achterblijver in Europa op klimaatgebied in een koploper. Dat zorgt voor het nodige onbegrip. „Waarom moeten wij het beste jongetje van de klas zijn?”, vraagt Joke Sulkers in Swifterbant zich af nadat ze haar fietstas heeft ingepakt met boodschappen. „Je kunt het klimaat niet alleen aanpakken, daarvoor moet je Europees samenwerken.” Ook Roos is kritisch. „Als je kijkt naar de VS, daar doen ze alles met de auto. Wij kunnen wel allemaal mooie plannen maken, maar zolang de VS en China niets doen, zijn de verhoudingen zoek.”

Eén ding staat wel vast: men is bezig met het klimaat en vindt dat er iets moet gebeuren. „Ik denk soms: het zal mijn tijd wel duren. Maar je moet ook aan je kinderen en kleinkinderen denken”, zegt Marja van Steen, die net haar fiets op slot heeft gezet. En we moeten ergens beginnen, zegt Roos, die een puberzoon heeft. „Verandering begint bij jezelf, en dan is het maar hopen op een domino-effect”.