Slechts een nieuw bestand in de handelsoorlog

China en de VS gaan na de G20 weer in gesprek over handel. Maar van de gehoopte doorbraak is geen sprake.

Een Chinees gezin maakt in Beijing een selfie op een bankje dat de vorm heeft van een raket. Er staat een Amerikaanse vlag op getekend.
Een Chinees gezin maakt in Beijing een selfie op een bankje dat de vorm heeft van een raket. Er staat een Amerikaanse vlag op getekend. Mark Schiefelbein / AP

De Verenigde Staten en China hervatten hun gesprekken over de onderlinge handel tussen de twee landen, nadat de presidenten Trump en Xi Jinping een ‘wapenstilstand’ overeen kwamen tijdens hun bijeenkomst in de Japanse stad Osaka. Maar of het hier de door ondernemers en beleggers gehoopte doorbraak betreft, bleef nog onduidelijk.

In dat gesprek, dat vlak na de bijeenkomst van de twintig belangrijkste landen voor de wereldeconomie, de G20, plaatsvond, zegde Trump toe ‘voorlopig’ geen nieuwe tarieven in te stellen op 300 miljard dollar aan Chinese uitvoer naar de Verenigde Staten. Hij had daarmee gedreigd toen de onderhandelingen zes weken geleden vast liepen. De bestaande tarieven die al over en weer zijn ingesteld op honderden miljarden aan onderlinge export blijven van kracht. Trump zegde ook toe dat de Chinese onderneming Huawei weer leveranties mag krijgen van Amerikaanse bedrijven.

Nationale veiligheid

Al snel bleek echter dat de onderlinge concessies minder voorstellen dan eerder gedacht. Trump liet weten dat leveranties aan Huawei zijn toegestaan, voor zover ze geen bedreiging vormen voor de Amerikaanse nationale veiligheid. Maar juist met die referentie aan nationale veiligheid zijn dergelijke leveranties aan Huawei en zeven andere Chinese bedrijven verboden. Trump zei ook dat China had toegezegd ‘tremendous’ hoeveelheden Amerikaanse landbouwproducten te gaan kopen. Van Chinese kant werd later duidelijk gemaakt dat Trump hier slechts de hoop uitsprak dat dit zou gebeuren.

Veel van de uitlatingen leken sterk op die na de vorige ontmoeting van Trump en Xi eind vorig jaar in de Argentijnse hoofdstad Buenos Aires. Ook toen zegde China volgens het Witte Huis toe een ‘substantiële’ hoeveelheid Amerikaanse (landbouw)producten te gaan kopen, en werd van Amerikaanse kant het instellen van tarieven van 25 procent op 200 miljard aan Chinese export uitgesteld in afwachting van het verloop van verdere gesprekken.

Maar half mei kwamen, na nieuw uitstel, die tarieven er alsnog nadat het Witte Huis China ervan beschuldigde op eerdere concessies te zijn teruggekomen. De bescherming van Amerikaans intellectueel eigendom (octrooien en patenten) in China was daarbij een belangrijk onderwerp, maar hierover werd in Osaka openlijk niets gezegd.

Het wordt de vraag hoe de Amerikaanse beurzen op de uitkomst van de G20 reageren. Mogelijk is er enige opluchting dat de handelsoorlog niet verder uit de hand is gelopen, maar wellicht ook frustratie dat er geen doorbraak van betekenis is.

Christine Lagarde, de directeur van het Internationale Monetaire Fonds, zei na de G20 dat zij het hervatten van de gesprekken tussen de VS en China verwelkomde, maar dat de tarieven die al zijn ingesteld de wereldeconomie remmen. Het ongewisse verloop van de verdere gesprekken verhoogt volgens haar de onzekerheid over de economie, die toch al een ‘ruige periode’ doormaakt. De Japanse premier Shinzo Abe, gastheer van de G20, sprak van ‘zorgen dat het naoorlogse mondiale handelssysteem wankelt’.

Geschillenbeslechting

Er waren, ondanks een moeizaam overeen gekomen gezamenlijk communiqué van de G20 waarin van neerwaartse risico’s voor de wereldeconomie werd gesproken, ook lichtpuntjes. G20 sprak in de slotverklaring over de noodzaak actie te ondernemen met betrekking tot het functioneren van het systeem van geschillenbeslechting binnen de (wereldhandelsorganisatie) WTO. Hoewel de taal omfloerst is, kan dit wijzen op Amerikaanse bereidheid de WTO in dit opzicht vlot te trekken. De VS weigeren tot nu toe nieuwe rechters te benoemen bij de WTO, waardoor de geschillenbeslechting tussen landen tot stilstand komt. De regering-Trump heeft al meermalen laten weten de WTO te beschouwen als een organisatie die vaak tegen de Amerikaanse belangen in handelt. Recent onderzoek van het Amerikaanse Peterson Institute wijst overigens uit dat de VS zijn procedures bij de WTO tegen China doorgaans juist wint.

Een andere positieve ontwikkeling voor de wereldhandel was de aankondiging op vrijdag dat de Europese Unie en de Latijns-Amerikaanse vrijhandelszone Mercosur na twintig jaar onderhandelen een handelsakkoord hebben gesloten waardoor tarieven over en weer omlaag kunnen. Overigens blijven voor veel Latijns-Amerikaanse landbouwproductennog invoerquota gelden.