Langzaam gaat Wimbledon mee met de moderne tijd

Tennis Wimbledon, dat maandag begint, innoveert, zonder oog te verliezen voor de tradities en het historisch kapitaal

The All England Lawn Tennis Club, Wimbledon.
The All England Lawn Tennis Club, Wimbledon. Foto Hannah McKay/Reuters

Het functioneerde prima, tot de dag van vandaag: ‘The Public Ballot’, die in 1924 werd ingevoerd. Als je in de voorverkoop kaartjes wilde krijgen voor Wimbledon, moest je een nette brief sturen naar de organisatie. Vervolgens werd een aanmeldformulier toegestuurd. Dat moest je invullen, op de post doen en dan was het hopen dat je werd ingeloot: ieder jaar is veel meer vraag naar kaartjes dan dat er beschikbaar zijn.

„Dat proces was goed”, vertelt Philip Brook, de aftredend voorzitter van The All England Lawn Tennis Club, zaterdag aan de rand van het centercourt. „Een van de goede dingen was dat je redelijk vastberaden moest zijn om door de procedure te komen.”

Maar de methode is achterhaald, erkent Brook, in zijn functie ook voorzitter van het toernooi. „Mensen verwachten online te gaan, details in te vullen en de aanvraag te versturen.” Voor de editie van volgend jaar is het voor het eerst mogelijk om online in te schrijven voor de voorverkoop, voor mensen in het Verenigd Koninkrijk. Voor buitenlandse bezoekers bestaat er al langer een online aanvraagprocedure, voor een beperkt aantal tickets.

Wimbledon, het oudste en meest prestigieuze tennistoernooi (dat maandag begint), moderniseert langzaam. Heel subtiel, bijna ongemerkt. Innoveren, zonder oog te verliezen voor het historisch kapitaal. Het is delicate materie: het toernooi van de onwrikbare tradities, regels en etiquette, mee laten bewegen met de tijd.

Aardbeien met slagroom

„De tradities zijn zo diepgeworteld, dat het niet zo lastig is om ze zo te houden”, zegt Brook. Wimbledon blijft, boven alles: tennis op grasbanen, aardbeien met slagroom, spelen in witte kleding (tot aan het ondergoed toe), de symbiose met BBC met de charmante presentator Sue Barker en hoog bezoek in de Royal Box, de koninklijke loge.

Maar ook: de befaamde lange rij voor de dagtickets, The Queue. De rustdag op middle Sunday, als het toernooi volledig stilligt. De wandeling van zo’n twee minuten – the walk of history – voor de finalisten net vóór de eindstrijd door de gangen van het centercourt, langs afbeeldingen van oud-kampioenen.

Het café-terras wordt voorbereid voor het toernooi van Wimbledon. Foto NIC BOTHMA/EPA

Het is een grand slam als geen ander, met zijn eigen wetten en gebruiken. Vrouwelijke spelers die getrouwd zijn, worden door de scheidsrechter als ‘Mrs’ omgeroepen (mevrouw), ongetrouwde vrouwen met ‘Miss’ (mejuffrouw). Bij de mannen wordt dat onderscheid niet gemaakt.

Ouderwets, conservatief? Wellicht. Gastheer en organisator van het toernooi is The All England Lawn Tennis Club, de AELTC, een exclusieve privéclub opgericht in 1868, met 375 volwaardige leden en een lange wachtlijst. Zij zijn eigenaar van het tennispark en waken over het cultureel erfgoed.

Een van de voornaamste ereleden van de club, met de titel ‘patron’, is de hertogin van Cambridge, Kate Middleton. Vaak wordt gezegd: de snelste manier om lid te worden, is de titel winnen in het enkelspel, want dan word je automatisch erelid.

Omdat de getrokken ponyroller, voor het onderhoud van de banen, kapot ging werd in 1877 voor het eerst een toernooi georganiseerd door de AELTC: zo moesten de reparatiekosten van 10 pond worden gedekt. Alleen mannen mochten zich inschrijven. De finale trok tweehonderd toeschouwers, toegang kostte 5 pence. Wimbledon was geboren.

In de 21ste eeuw is het allang geen feestje meer voor de elite, met jaarlijks zo’n 500.000 bezoekers. Maar de magie is nog altijd tastbaar. Het glooiende tennispark is subliem gedecoreerd, met gevoel voor detail en perfectie: de sublieme horticultuur, de watervalletjes, het sierlijke groen en paars dat heerst, het gras strak gemaaid in rechte banen en op 8 millimeter hoogte, mooi in contrast met de witgekalkte lijnen. Sprookjesachtige allure. Groots, maar ook intiem. Druk, maar ook sereen. Stijlvol, maar ook stijfjes. Rechtlijnig, maar ook gastvrij.

De aardbeien staan klaar voor het toernooi. Foto Kirsty Wigglesworth/AP

Op de golven van emancipatie en maatschappelijke ontwikkelingen zijn in een verder verleden meerdere veranderingen doorgevoerd. Als laatste grand slam ging Wimbledon over tot gelijk prijzengeld voor mannen en vrouwen, in 2007, nadat de toenmalige voorzitter zich daar een jaar eerder nog tegen had verzet. En pas begin jaren vijftig waren zwarte en joodse tennissers welkom op Wimbledon. In 1956 leidde dit tot de titel in het dubbelspel voor de joodse Angela Buxton en de zwarte Althea Gibson – de pioniers.

En in lijn met een meer brede ontwikkeling in het tennis werden begin deze eeuw de snelle grasbanen iets vertraagd op Wimbledon. Zo moest het heersende powertennis – met veel korte rally’s en servicegeweld – worden verminderd.

Uitbreiding van het tennispark

Meer recent, zijn grote infrastructurele projecten opgezet. Na het centercourt, in 2009, heeft ook Court 1 dit jaar voor het eerst een uitschuifbaar dak, voor omgerekend bijna 80 miljoen euro. En, cruciaal voor de toekomst: Wimbledon gaat uitbreiden. In december kwam de AELTC, na een jarenlange strijd, met de golfclub aan de overkant overeen dat zij een deel (30 hectare) van de grond koopt, voor ruim 70 miljoen euro. Ieder lid van de golfclub ontvangt zo’n 95.000 euro.

Wimbledon krijgt vanaf 2021 de beschikking over het gebied. Zo kan het toernooi, qua faciliteiten, blijven concurreren met de andere grand slams. Met name in de eerste week van het toernooi is het dringen op het stampvolle tennispark in Zuidwest-Londen.

Wimbledon durft in te grijpen in de regels, onder druk en als de tijd daar om vraagt. In het najaar werd besloten dat vanaf dit jaar bij de mannen bij 12-12 in de beslissende vijfde set, een tiebreak wordt gespeeld. Dat is een reactie op de marathonpartij vorig jaar in de halve finale tussen Kevin Anderson en John Isner, die na 6,5 uur met 26-24 eindigde in de laatste set. Het schema van het finaleweekend werd daardoor compleet in de war geschopt.

De belangrijkste opdracht voor de AELTC is het „behouden van het unieke karakter” van The Championships, zegt voorzitter Brook. Om die reden hebben ze onder meer geen reclameborden langs de banen. „We willen niet te commercieel worden”, zegt hij. Herkenbaarheid, authenticiteit – cruciaal. Brook: „Als je foto’s van Wimbledon ziet, kan het alleen maar Wimbledon zijn, en nergens anders.”

Onnavolgbare regels

Tegelijkertijd blijft Wimbledon het toernooi van de soms onnavolgbare regels. Als enige toernooi is er een alternatief systeem voor het bepalen van de rangorde van de geplaatste spelers, op basis van een formule met resultaten op gras. Als gevolg daarvan is Rafael Nadal dit jaar als derde geplaatst en Roger Federer tweede – terwijl hun positie op de reguliere ATP-ranglijst juist omgekeerd is. Nadal, die nu een zware loting heeft, vindt dit oneerlijk, zei hij dit weekend.

De Amerikaanse Sofia Kenin is aan het trainen op Wimbledon. Foto Ben Curtis/AP

De reden dat Wimbledon de officiële ranking niet volledig volgt, is dat sommige spelers op andere ondergronden goed spelen, maar minder presteren op gras, vertelt Brook. „Je hebt grote ongelijkheid.”

Ze kiezen daarom voor dit model, dat volgens hen beter aansluit bij de prestaties op gras. Al worden de verschillen tussen de baansoorten minder. En: gravelspecialist Nadal won Wimbledon twee keer.

Op de borden bij de entree van Wimbledon staat dat kinderen onder de vijf jaar niet worden toegelaten op de showcourts, de belangrijkste banen. Paul Haarhuis kon zich in zijn tijd als speler ergeren aan dit soort regeltjes. Haarhuis: „Ik ging met mijn coach vaak een mooie wedstrijd kijken op het centercourt. Dan waren veertig plekken vrij, zeiden ze: nee, niet hier, je moet de stoel ernaast gaan zitten. Dan dacht ik: wat maakt het uit?”

Maar nu vindt hij het „geweldig”, de Wimbledon-tradities. Als oud-winnaar van het dubbelspel wordt hij elk jaar uitgenodigd voor de Royal Box. Stropdas en pak verplicht. Eerst uitgebreid lunchen en tussen de eerste en tweede wedstrijd is er high tea in het clubhuis. Haarhuis: „Champagne, thee, aardbeien, scones. Al die Engelse dingetjes, waarvan je vroeger dacht: nou, nou, al die tradities. Nu denk ik: wat gaaf.”

Kiki Bertens is, na haar kwartfinale vorig jaar, voor het eerst lid van de zogeheten ‘Last 8 Club’. Daardoor zit ze nu in een rustigere kleedkamer en krijgt ze extra tickets. In de internationale persconferentie zaterdag spreekt ze met bewondering over de tradities op Wimbledon.

Even later, bij de Nederlandse pers, lachend: „Eigenlijk moet je altijd zeggen: ja, leuk en mooi. Maar ja, persoonlijk heb ik er echt helemaal niks mee. Het is niet mijn favoriete toernooi, maar dat komt grotendeels door de ondergrond.”

Het was bijna vloeken in het heiligdom.

Update (2 juli 2019): Wimbledon maakte op maandag 1 juli 2019 bekend dat er, per direct, geen onderscheid meer wordt gemaakt bij het omroepen van de namen met ‘Mrs’ (getrouwd) of ‘Miss’ (ongetrouwd). Als voorbeeld bij de (getrouwde) Serena Williams, is het nu ‘Game, set and match, Williams’ waar het eerder ‘Mrs Williams’ was. De organisatie wil meegaan met de tijd en streeft naar consistent beleid bij mannen en vrouwen. Bij mannen werd geen onderscheid gemaakt.