Nieuwe onderhandelingen VS en China hoogst haalbare voor nu

De twee landen praten weer over een handelsakkoord. Onderlinge conflicten zijn daarmee echter nog niet opgelost.

Trump en Xi op de muurschildering 'Smart Love' van de Italiaans streetartkunstenaar TvBoy in Milaan.
Trump en Xi op de muurschildering 'Smart Love' van de Italiaans streetartkunstenaar TvBoy in Milaan. Foto Miguel Medina/AFP

China en de Verenigde Staten gaan na bijna twee maanden van vijandigheid en zeer beperkt contact weer met elkaar praten over een handelsakkoord. Dat zijn de Chinese president Xi Jinping en zijn Amerikaanse ambtsgenoot Donald Trump overeengekomen op de G20 in het Japanse Osaka. Nieuwe heffingen op nog eens 300 miljard dollar aan Chinese goederen zijn daarmee voorlopig van de baan. De huidige tarieven blijven wel van kracht.

Sensationeel of vergaand is de uitkomst van de top niet, maar het is wel het hoogst haalbare. „Daarbij zijn we wel gewoon weer terug bij hoe de situatie ervoor stond in eind april, begin mei”, zegt Xiang Songzuo, hoogleraar economie aan de befaamde Universiteit van het Volk in Beijing. Toen leek er een akkoord mogelijk, maar dat ging op het laatste moment toch niet door. De besprekingen kunnen nu worden hervat, maar de onderliggende conflicten zijn nog lang niet opgelost.

Voor Xi was het heel belangrijk dat het Amerikaanse verbod op de levering van technologie voor Amerikaanse bedrijven aan de Chinese telecomgigant Huawei zo snel mogelijk van tafel zou gaan, omdat het Huawei snel de kop zou kunnen kosten. Het verbod heeft nu al grote schade aan het bedrijf toegebracht.

Huawei maakte onlangs bekend dat de internationale verkopen sinds het verbod op 15 mei met 40 procent terug zijn gelopen, en volgens ingewijden wilde Xi de top met Trump alleen als Huawei weer van de VS zou mogen kopen.

Trump doet toezegging over Huawei

Trump zegde dat zaterdag ook toe. Het is daarmee alleen nog wel onduidelijk of Huawei daarmee meteen ook officieel wordt afgevoerd van een lijst van het Amerikaanse ministerie van Handel waarop bedrijven staan met wie handel is verbonden.

Trump zei na afloop op een persconferentie dat ze „het er snel over eens waren” dat Amerikaanse bedrijven weer onderdelen mogen leveren aan Huawei als blijkt „dat de producten geen groot risico vormen voor de nationale veiligheid”. „Het gaat immers om Amerikaanse ondernemingen die deze producten maken.”

Hoe dat in de praktijk precies vormgegeven gaat worden, is nog de vraag. Op de achtergrond speelt mee dat Amerikaanse leveranciers zich tegen het verbod hebben gekeerd. Met name chipleveranciers raken door de ban een aanzienlijk deel van hun omzet kwijt. Het leidde op de beurzen tot gevoelige klappen voor deze bedrijven. Dat geldt ook voor leveranciers van de machines waarmee chips gemaakt worden, zoals het Nederlandse ASML. Google is eveneens tegen een verbod.

Xi betaalde voor de toezegging van de VS wel een prijs. Volgens Trump heeft Xi in ruil beloofd om een „enorme” hoeveelheid Amerikaanse landbouwproducten te kopen. „Ze gaan van ons een lijst krijgen met alle dingen die wij ze graag van ons zien afnemen.” China deed de toezegging al overigens eerder maar die kreeg door het vastlopen van de besprekingen geen opvolging.

Beperkte vooruitgang

Hoogleraar Xiang ziet het hervatten van de besprekingen maar heel beperkt als een vooruitgang. „We zijn gewoon weer terug bij hoe de situatie ervoor stond in eind april, begin mei, toen de onderhandelingen nog niet waren vastgelopen”, aldus Xiang. Een echte oplossing voor de onderliggende problemen is er ook nu nog niet.

Lees ook: Wordt Osaka een nieuw Jalta of juist een Potsdam?

Volgens Xiang is de meest fundamentele eis van de VS aan China er ook eentje waar China hoe dan ook niet aan zal kunnen voldoen. Dan gaat het om alles wat te maken heeft met interne Chinese wetgeving en binnenlands bestuur. De VS willen dat China ophoudt met steunverlening aan staatsbedrijven omdat dat oneerlijke concurrentie in de hand zou werken. Ook met subsidies aan niet-staatsbedrijven zijn hem een doorn in het oog.

De VS willen ook meer in het algemeen dat de Chinese staat een minder dominante rol speelt in de eigen economie. „Dat zijn punten waarop China nooit zal toegeven”, aldus Xiang. „Het enige gunstige is dat de VS en China de laatste tijd aan den lijve hebben ondervonden hoe slecht de handelsoorlog voor hun economieën is”, aldus Xiang. „Misschien dat zowel Trump als Xi daardoor meer bereid is om compromissen te sluiten.”

Xiang verwacht wel dat Xi waar dat kan eieren voor zijn geld zal kiezen. „Je krijgt misschien een andere indruk als je naar de propaganda in de Chinese staatsmedia kijkt, maar Xi gaat pragmatische keuzes maken”, voorspelt hij. Dat de economie zo goed mogelijk draait is voor Xi van het hoogste belang, en daardoor zal hij zich laten leiden. „Ook Chinese ondernemers en het grootste deel van het ambtenarenapparaat zijn voor een handelsakkoord met de VS. Het diepste belang van China is er daar namelijk mee gediend.”

Mogelijke ontmoeting met Kim Jong-un

Wanneer en waar de onderhandelingen precies worden hervat is nog niet duidelijk. Trump zelf bezoekt eerst nog Zuid-Korea. Daar hoopt hij ook een ontmoeting te hebben met de Noord-Koreaanse president Kim Jong-un. Hij nodigde hem op zaterdag opeens geheel onverwacht via een tweet uit voor een ontmoeting in de gedemilitariseerde zone tussen Noord- en Zuid-Korea.

Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump After some very important meetings, including my meeting with President Xi of China, I will be leaving Japan for South Korea (with President Moon). While there, if Chairman Kim of North Korea sees this, I would meet him at the Border/DMZ just to shake his hand and say Hello(?)!

„Kim volgt mij op Twitter”, zei Trump op de persconferentie. Hij zei ook zeker een paar stappen op Noord-Koreaans grondgebied te willen zetten als Kim hem dat zou vragen. Noord-Korea heeft in principe welwillend gereageerd op de uitnodiging. Het is nog niet duidelijk of de ontmoeting ook echt zal plaatsvinden, maar Noord-Korea noemde het al wel „een heel interessante suggestie.”