De processierups is dit jaar overal

Plaag Feesten en kampen worden verzet, huisartsen zien twee keer zo veel mensen met jeuk. De eikenprocessierups is dit jaar overal.

Een boom met eikenprocessierupsen wordt onder handen genomen door een bestrijder, begin juni in Zeist.
Een boom met eikenprocessierupsen wordt onder handen genomen door een bestrijder, begin juni in Zeist. Foto Jan Jumelet/ANP

Sylvia Kerssen uit Apeldoorn gaat volgende week trouwen. Ze heeft een mooie jurk met blote armen. Maar haar armen en benen zitten sinds een paar dagen onder de rode bulten. En jéúken dat ze doen. „We dachten dat het muggenbulten waren”, zegt Kerssen. „Maar we hadden geen mug gehoord.” Nu weten zij en haar vriend, de buren en eigenlijk de hele buurt: in de eik achter haar huis zit de eikenrups.

Hij was er altijd al, in april en mei, hoog in sommige eikenbomen, vooral in Brabant, maar nu is de eikenprocessierups overal. Feesten worden verzet, sportkampen uitgesteld. In het Belgische Werchter werd een deel van het festival Rock Werchter ontruimd omdat de brandweer rupsen uit de bomen moest halen.

Elke rups heeft honderdduizenden minuscule brandhaartjes. Komen die op de menselijke huid terecht, dan jeukt het, brandt het en kan het ontsteken of zelfs benauwdheid veroorzaken. Honden hebben er last van, paarden ook.

Irmi de Haan (49) in Almere is er helemaal benauwd van. Haar huid jeukt, ze heeft in haar slaap vannacht haar rug „half open gekrabd” met haar nagels. „Ik dacht dat ik gordelroos had of zo.” Maar nu weet ze: de eikenboom naast haar huis is de boosdoener. De gemeente heeft er een lint omheen gehangen: ‘Pas op! processierups.’ Hij staat nota bene in een speeltuin waar de buitenschoolse opvang gebruik van maakt.

Deze week zijn 20.000 eiken in Brabant, Gelderland en Noord-Limburg geïnspecteerd op aanwezigheid van processierupsen, volgens het Kenniscentrum Eikenprocessierups. Van de 11.500 geïnspecteerde eiken die níét preventief bespoten zijn, blijkt 75 procent aangetast te zijn. Drie keer zo veel als vorig jaar. In de regio Amsterdam zijn nog eens 3.500 bomen geïnventariseerd. Daar bleek ongeveer eenderde van de bomen aangetast. Ook de provincies met de minste eiken, Noord- en Zuid Holland, hebben dit jaar meer rupsen, maar minder dan elders.

Donderdag wees minister Carola Schouten (Landbouw, ChristenUnie) de Stichting Kennis- en Adviescentrum Dierplagen in Wageningen aan als landelijk centrum voor de eikenprocessierups. De bedoeling is dat zo’n plaag volgend jaar wordt voorkomen.

Niemand weet precies waarom de eikenrups dit jaar in zo veel provincies te vinden is; hij was er elk jaar al in Brabant. Eén van de verklaringen is de warmte van vorige week. Daar voelen de rupsen zich prettig bij. De harde wind kan de haartjes meer hebben verspreid. Groepen rupsen vormen grote nesten op de stammen van eiken en die vallen, of waaien, op de grond. In de warmte stonden de ramen vaker open: de haartjes woeien naar binnen.

Veel natuurlijke vijanden hebben de rupsen niet: alleen wespen en koolmezen eten de rups op. Daarnaast hebben lokale overheden weinig gedaan om de rupsennesten uit eiken te halen. Zelfs als je nesten weghaalt, duurt het zes jaar voordat de haartjes onschadelijk worden.

Volgens Nivel, dat ontwikkelingen in de eerstelijnszorg bijhoudt, gingen afgelopen week opeens twee keer zo veel mensen naar de huisarts met jeuk als in een normale week. In de praktijk van Geert-Jan van Holten in Oss komen elke dag vijf tot tien mensen met bultjes van de rups. Ook huisarts Rob Schonck uit de regio Venlo krijgt elke dag vragen: ‘Komt dit door de processierups?’ De huisartsen adviseren eenvoudige middelen: verkoelende zalf van de drogist, veel douchen, haartjes met plakband van je huid verwijderen en de kleren en lakens heet wassen.

Een klein rupsje dat zo veel ellende veroorzaakt. Kelly Ro (26) uit Bilthoven heeft gelezen dat we hieraan moeten wennen. Dat de rups nooit helemaal uit te bannen is en er elk jaar zal zijn. Ze woont bij het bos en heeft al dagen jeuk. Ze smeert de bultjes in met een soort sudocrème, wat helpt. „Tijdens een vergadering op mijn werk begon iemand erover en toen bleek dat iedereen er last van had.”

Brit Liek (30) liep vorige week hard in het Amsterdamse Bos en kreeg ’s avonds meteen allemaal bultjes. Op haar benen, armen, buik. „Ik dacht dat het muggenbulten waren. Maar er waren geen muggen.” Toen het branden het hevigst was, deed ze een icepack erop en later Vicks dampo. „Dat laatste hielp niet.” Voorlopig, zegt Liek, mijdt ze het bos.

Waarom jeuken ze zo? Pagina W12