Science weigert strijdige resultaten replicatiestudie

Iedere week bespreekt de redactie wetenschap hier ophef in de wetenschap. Deze week:

Bezoekers van een conferentie van de Amerikaanse National Rifle Association.
Bezoekers van een conferentie van de Amerikaanse National Rifle Association. Foto Seth Herald/AFP

Conservatieve mensen zijn bange mensen: dat was zo ongeveer de uitkomst van het onderzoek dat een team van Amerikaanse politicologen en psychologen in 2008 publiceerde in het wetenschappelijke tijdschrift Science. De onderzoekers hadden een experiment opgezet waarbij ze proefpersonen confronteerden met harde geluiden en enge beelden, waarna ze de fysiologische reactie daarop vastlegden. De mensen die geen sterke reactie vertoonden op de prikkels waren gemiddeld meer vóór ontwikkelingshulp, een ruimhartig migratiebeleid en beperking van wapenbezit. Mensen die een sterke reactie lieten zien, steunden meer defensie-uitgaven, de doodstraf en de Irak-oorlog. Politieke voorkeur, suggereren de onderzoekers, heeft een biologische basis.

Spectaculaire bevindingen, en de onderzoekers waren in de jaren na hun publicatie dan ook graag geziene gasten op de Amerikaanse nieuwszenders. Toen de Nederlandse politicologen Bert N. Bakker en Gijs Schumacher en hun Amerikaanse collega’s Kevin Arceneaux en Claire Gothreau een nieuwe onderzoeksopstelling wilden testen, leek het hun daarom een aardig idee het onderzoek uit 2008 te herhalen. Een eerste test leverde echter geen verband op tussen de lichamelijke reactie op enge plaatjes en politieke standpunten, zegt Gijs Schumacher. „We dachten dat we iets fout hadden gedaan, dus hebben we de hele opzet van ons onderzoek nog eens grondig geanalyseerd en de proef opnieuw gedaan, met hetzelfde resultaat: er bestond geen verband tussen angst en conservatisme.”

Omdat men in de sociale wetenschappen de mond vol heeft over ‘de replicatiecrisis’ – uitkomsten uit eerder onderzoek die niet reproduceerbaar blijken – leek het de politicologen goed als het artikel met hun bevindingen ook in Science zou worden afgedrukt. Schumacher: „Maar daarin was Science niet geïnteresseerd. Het artikel werd afgewezen door de redactie, dus het is niet eens voor peer review naar experts gestuurd. Volgens de redactie zou ons werk onvoldoende impact hebben. Dat vond ik vreemd, want de oorspronkelijke onderzoekers komen nog steeds op tv.”

Het viertal besloot een artikel voor Slate te schrijven over hun belevenissen met Science. „Dat stuk is sinds vorige week 100.000 keer gelezen, dus we hebben toch een groot publiek bereikt. De auteurs van het artikel uit 2008 waren trouwens heel sportief. Die zeiden op Twitter dat ze hopen dat een ander prominent tijdschrift ons artikel zou plaatsen.”