Provincie Limburg wil geen ‘vriendenrepubliek’ heten

Het eerste extraparlementaire college ooit in een provincie werd vrijdag in Limburg geïnstalleerd. Onthullingen over schending van aanbestedingsregels overschaduwden het feestelijke moment.

In het provinciehuis in Maastricht werd vrijdag het eerste extraparlementaire college ooit geïnstalleerd.
In het provinciehuis in Maastricht werd vrijdag het eerste extraparlementaire college ooit geïnstalleerd. Foto Marcel van Hoorn

Een historische dag moest het worden: de installatie van het eerste extraparlementaire college van Gedeputeerde Staten in de Nederlandse geschiedenis. Iets om te vieren. Robert Housmans, (kandidaat)-gedeputeerde voor de PVV, had zelfs zijn jonge kinderen meegenomen voor het grote moment. Maar over de vergadering van Provinciale Staten vrijdag hing de slagschaduw van weer een nieuwe integriteitskwestie in Limburg.

NRC en De Limburger publiceerden donderdag en vrijdag over schending van aanbestedingsregels en de eigen gedragscode bij de toebedeling van klussen en baantjes aan oud-politici. In Limburg kregen 31 voormalig ministers, staatssecretarissen, Kamerleden, gedeputeerden, burgemeesters en wethouders 46 kleine en grote opdrachten. Daarmee was bijna twee miljoen euro gemoeid, meer dan in alle andere provincies samen.

Lees hier meer: De klusjesmannen van Limburg

Marc van Caldenberg, fractievoorzitter van de SP in Provinciale Staten, zegt zich te zijn „rot geschrokken. Termen als de vriendenrepubliek en Limbabwe komen weer bovendrijven.” PvdA-fractievoorzitter Jasper Kuntzelaers: „Limburg en integriteit worden weer samen genoemd. Het gaat opnieuw over Sicilië aan de Maas.”

Parlementaire enquête

De SP, GroenLinks, PvdA en Lokaal-Limburg pleitten voor een provinciale enquête naar het toebedelen van klussen en baantjes aan ex-politici. De volledige oppositie (de genoemde vier partijen plus D66, Partij voor de Dieren en 50Plus) kwam met een motie waarin werd opgeroepen tot een open en transparant selectie- en benoemingsproces bij klussen en banen voor externen. Ook werd geëist dat de uitgaven daarvoor binnen een jaar worden teruggebracht naar het landelijk gemiddelde.

CDA, VVD en PVV, vertegenwoordigd in het nieuwe college, zwegen in hun bijdragen vrijdag over de onthullingen van NRC en De Limburger. Fractievoorzitter Cees van der Sande van Forum voor Democratie (FvD) draaide er –in lijn met al eerdere uithalen van zijn partij „tegen het partijkartel”– echter niet omheen. Hij zei „diep bedroefd en onaangenaam verrast” te zijn door de berichten. Hij dacht dat met de toekenning van de Ien Dales Integriteitsaward in 2016 aan de provinciale werkgroep integriteit „dit soort praktijken ten einde waren”. De FvD-fractievoorzitter zegt dat het nog te vroeg is voor conclusies, maar dat zijn partij de zaak scherp in de gaten zal houden. Limburg is de enige provincie in Nederland waar FvD een gedeputeerde krijgt. Ruud Burlet, die lijsttrekker was bij de verkiezingen, wordt vrijdag met zes anderen geïnstalleerd.

Vriendenrepubliek

Ietwat geprikkeld reageerde formateur en (kandidaat)-gedeputeerde Ger Koopmans op de moties. „Als de Staten een nieuw beleidskader willen over benoemingen, dan moet dat er komen. Dat vinden wij ook en dan gaan we daarvoor zorgen. Over een parlementaire enquête gaan de Staten.”

Met stemverheffing voegde hij daaraan toe: „Maar ik bestrijd het in de pers opgeroepen beeld: de Vriendenrepubliek Limburg bestaat niet. We hebben een eerder beleidskader uitgevoerd, waar de Staten zonder discussie mee hebben ingestemd, en de Staten geïnformeerd over alle benoemingen.”

De motie ‘Stop de Vriendenrepubliek Limburg’ voor een nieuw benoemingenbeleid werd vrijdagmiddag unaniem aangenomen, overigens pas nadat er op verzoek van CDA, FvD en PVV de term vriendenrepubliek uit was geschrapt. De motie voor een provinciale enquête werd ingetrokken, nadat VVD en FvD instemden met een verzoek om de Zuidelijke Rekenkamer een onderzoek telaten doen naar het volledige benoemingenbeleid van de provincie.

Landelijke regels

Daarna kon het geplande feest alsnog beginnen. De gedeputeerden werden geïnstalleerd. Na de vergadering barbecueden de Statenleden en het nieuwe dagelijkse bestuur op het terras met uitzicht op de Maas bij het Limburgse provinciehuis.

De Tweede Kamerleden Nevin Özütok (GroenLinks) en Attje Kuiken (PvdA) hebben inmiddels vragen gesteld aan minister Kajsa Ollongren (D66, Binnenlandse Zaken). Zij willen weten wat haar rol is bij het toezien op integriteit en vragen zich af er niet meer landelijke regels moeten komen.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: De vriendenrepubliek Limburg: hoe de provincie zijn eigen regels overtrad
U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.