Presentatie klimaatakkoord zonder Mark Rutte | Oud-politici strijken tonnen op in Limburg

Met Mark Rutte, Maxime Verhagen en Frans Timmermans. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!

Er werd tot het laatst geschaafd aan de teksten van het klimaatakkoord. Mark Rutte is niet bij de presentatie, maar wel op de G20-top in Japan. En hoe Maxime Verhagen ruim 1.100 euro per gewerkte dag kon declareren bij de provincie Limburg.

ZONDER RUTTE: Tot het laatste moment is er geschaafd aan de teksten, maar vanmiddag is het zo ver: het klimaatakkoord wordt gepresenteerd. Mark Rutte is er op het moment supreme niet bij - hij is via China onderweg naar Japan voor de G20-top - en dus wordt het klimaatakkoord vanmiddag gepresenteerd door vier bewindspersonen: ministers Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66), Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) en Carola Schouten (Landbouw, ChristenUnie) en staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D66, Infrastructuur). Het akkoord is een akkoord van de coalitie, zo stelt NRC-redacteur Marike Stellinga, zij hebben zonder andere partijen erbij te betrekken keuzes gemaakt. De reactie van de milieubeweging en de industrie blijft daarom spannend: zetten zij hun handtekening? GreenPeace en Milieudefensie geven om negen uur een persconferentie in Nieuwspoort - nog voor het klimaatakkoord zelf is gepresenteerd. Zij kunnen de toon direct zetten.

SLECHT NIEUWS: De presentatie van het klimaatakkoord is voor de ochtendkranten aanleiding om uit te pakken met slecht nieuws voor het kabinet. Bedrijven schieten bijvoorbeeld niet op met het besparen van energie - uiterlijk maandag zouden 50.000 MKB-bedrijven moeten melden met welke maatregelen ze nemen om energie te besparen, maar volgens energiebedrijf Essent heeft pas tien procent dat gedaan. Ook wil de energietransitie rond het gas nog niet opschieten. Het kabinet wil graag dat Nederlanders op een alternatief overstappen, maar in dit tempo zijn we pas over 280 jaar van het gas af. En uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt weliswaar dat steeds meer Nederlanders klimaat een belangrijk onderwerp vinden, maar dan vooral omdat ze vrezen dat het veel geld gaat kosten. De steun voor een amibiteus klimaatbeleid kalft juist af.

G20-AGENDA: Rutte is ondertussen bezig aan een internationale toer. Gisteren was hij in China, waar hij lobbyde voor Nederlandse bedrijven. En nu zit hij alweer in Osaka, Japan, waar dit weekend de G20-top plaatsvindt. Hij mag daar meepraten over Iran en de handelsoorlog tussen de VS en China, maar voor Rutte staan er twee andere belangrijke punten op de agenda. Allereerst heeft hij de kans om Vladimir Poetin aan te spreken over MH17 - en zo de druk een beetje op te voeren om toch volledig mee te werken aan het onderzoek. Het is even afwachten of dat lukt, waarschuwt oud-Buitenlandminister Ben Bot in het AD: “Je komt elkaar alleen tegen als je elkaar ook tegen wílt komen.” Daarnaast gaan de onderhandelingen over de topposities in de EU ook gewoon in Osaka door: naast Rutte zijn ook Emmanuel Macron en Angela Merkel aanwezig.

TOPPOSITIES: Rutte en Macron zullen Merkel proberen te overtuigen om Manfred Weber los te laten. De Duitser is de Spitzenkandidat van de christendemocraten, en zou daarom voorzitter van de Europese Commissie moeten worden. Rutte en Macron zien dat niet zitten: zij lobbyen voor de liberale kandidaat, de Deense Margrethe Vestager. Rutte zit wat dat betreft in een spagaat, want ook Frans Timmermans is in de race als commissievoorzitter. En ook Macron kan wel leven met Timmermans. Maar de Nederlandse kandidaat wachtte wel erg lang met het vergaren van steun in het Europarlement. Pas afgelopen week ging hij praten met de groene en liberale fracties - waar hij de steun hard van kan gebruiken. Te weinig, te laat? Zondag is er weer een EU-top, dan moet de beslissing vallen.

SYRISCH WESPENNEST: Waar Rutte misschien ook wel over wordt aangesproken op de G20-top: het Amerikaanse verzoek om militairen te leveren voor een missie in Syrië. Gisteren voerde de Amerikaanse ambassadeur de druk op met een interview in de Volkskrant: dat Nederland “very vocal” was toen de Amerikanen aankondigden zich deels terug te trekken uit Syrië. Dan kunnen ze zeker zelf nu wel troepen leveren? In Den Haag klinkt dat er “welwillend” naar dat verzoek wordt gekeken. Er zijn grofweg drie opties: het trainen van Koerdische strijders, het verzamelen van inlichtingen of het inzetten van special forces, de elite-eenheden van de Nederlandse krijgsmacht. Hoe dan ook: Noordoost-Syrië, waar de militairen terecht zouden komen, is een wespennest. De Koerdische YPG heeft het er voor het zeggen, tot ergernis van NAVO-bondgenoot Turkije. Bovendien: de autoriteiten waarmee Nederlandse militairen samen zouden werken, houden Nederlandse Syriëgangers vast. Kunnen die dan wel worden teruggehaald?

LIMBURGSE DRAAIDEUR: Ze bestaan wel, Limburgse integriteitsregels, maar de provincie trekt zich er weinig van aan. De afgelopen jaren huurde de provincie voor bijna twee miljoen euro oud-politici in, die daardoor soms tonnen konden opstrijken - PVV’er Antoine Janssen ving ruim zeven ton. De aanbestedingen waren vaak niet transparant genoeg en de “draaideurregel”, die moet voorkomen dat politici na vertrek weer snel betaalde opdrachten doen voor de provincie, werd “doelbewust geschrapt”. Ook leidden de dubbele petten van oud-politici tot gênante situaties. Neem oud-minister Maxime Verhagen: die kreeg opdrachten waarvoor hij per werkdag ruim 1.100 euro declareerde. Hij werd bijvoorbeeld door de provincie gevraagd om te lobbyen bij VDL, eigenaar van autofabriek NedCar. Maar Verhagen staat ook bij VDL op de loonlijst. Verhagen adviseerde de provincie ook hoe ze bedrijven konden helpen aan onderhoudsopdrachten voor gevechtsvliegtuig JSF. Daarvoor werd hij ook betaald door het ministerie van Economische Zaken.

QUOTE VAN DE DAG:

“Het is niet zo dat ik mijn wetgevingsproces aanpas aan uitspraken op een VVD-congres.”

Mark Rutte dreigde met maatregelen tegen bedrijven als zij de lonen niet laten stijgen, maar staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) gooit roet in het eten