Met Jony Ive verliest Apple een icoon

Productontwerp De ontwerpen van Jony Ive waren in de jaren negentig cruciaal voor de wederopstanding van Apple. Nu begint hij zijn eigen studio.

Ive eerder deze maand tijdens een conferentie voor Apple-ontwikkelaars
Ive eerder deze maand tijdens een conferentie voor Apple-ontwikkelaars Foto Monica Davey / EPA

Zoals archeologen de menselijke geschiedenis opsplitsen in steentijd, ijzertijd en bronstijd, kun je de Apple-historie opdelen in polycarbonaat, aluminium en roestvrijstaal. De persoon die afgelopen decennia van die materialen Apple-producten smeedde, was Jony Ive.

Apples designbaas stapt dit jaar op om een eigen ontwerpstudio te beginnen. LoveFrom, zoals de studio heet, zal nog wel opdrachten voor Apple uitvoeren, maakte het bedrijf vrijdag bekend.

De 52-jarige Britse ontwerper legde mede de basis voor Apple als premiummerk. Toen het bedrijf in 1997 vrijwel aan de grond zat, kreeg Ive van de net teruggekeerde oprichter Steve Jobs de vrije hand om een nieuwe personal computer te ontwerpen. Het werd de bolle iMac, met een achterkant van vrolijk gekleurd kunststof. Het volgende product onder Ive’s auspiciën was de iPod, de muziekspeler met het klikwiel.

Ive bracht organische vormen in een tot dan toe hoekige computerwereld. Van Ive’s ontwerpen zijn miljarden apparaten verkocht, met als meest succesvolle product de iPhone. Ive maakte gadgets met oog en oor voor detail: Apple-ontwerpers besteden veel aandacht aan het geluid en het gevoel van apparaten; de klikjes, tikjes, en trillingen waarmee een toestel reageert.

Jony Ive (links) met zijn iconische iMac uit 1998. Foto Susan Ragan /AP

Ontwerpfetish

Apple verliest met Ive ook de persoon die het dichtst stond bij het tijdperk-Steve Jobs. Topman Tim Cook heeft niet de ontwerpfetish van Jobs. Hun laatste gemeenschappelijke product was Apple Park, het ronde kantorencomplex dat nu het nieuwe hoofdkantoor is. Geschatte bouwkosten: 5 miljard dollar.

Ives werd gepromoveerd tot directeur design, maar hij trad de laatste jaren minder op de voorgrond. Hij luisterde Apples productvideo’s nog wel op met zijn Britse fluisterstem, waarin hij elk detail met passie beschreef.

Lees ook over de vijf problemen van ‘Apple-genie’ Tim Cook

Aan lof voor Sir Jony’s werk ontbrak het nooit. Het grootste compliment komt van de concurrenten in elektronicaindustrie die zijn ontwerpstijl kopieerden. Maar kritiek is er ook. Ives minimalistische ontwerpen bevatten vaker een knopje te weinig dan een een knopje te veel. En al die weggewerkte naden en kieren maken Apples hardware ook lastig te openen en moeizaam te repareren – een andere trend die Ive in gang zette in de elektronica-industrie.

Daarnaast wil de vorm het bij Apple nog wel eens winnen van de functionaliteit. Het verdwijnen van de hoofdtelefoonaansluiting bijvoorbeeld, of het ultraplatte toetsenbord van Macbooks, dat meer problemen oplevert dan Apple lief is. Maar het beroemdste voorbeeld van vorm boven functie is Antennagate, uit 2010. Bij de iPhone 4 leidden Ives esthetische keuzes tot een slechtere ontvangst. Steve Jobs reactie op kritiek van boze klanten: “Jullie houden de telefoon verkeerd vast”.

Ive’s persoonlijke bemoeienis is vooral zichtbaar in oudere producten. De laatste jaren besteedde hij al de nodige tijd aan zijn eigen studio, waar hij ook buiten de elektronicasector om kan werken en tegelijkertijd aan opdrachten van zijn eerste klant, Apple, vervult. Misschien wordt het wel een auto: Apple kocht deze week nog Drive.AI, een bedrijfje dat technologie voor zelfrijdende voertuigen ontwikkelt.

Apple kon verder weinig doen om Jony Ive vast te houden. Hij is al multimiljardair en gaat nu zichzelf opnieuw uitvinden. Apples laatste designstatement onder zeggenschap van Ive is de Mac Pro, een peperdure computer voor professionals die wat oneerbiedig vergeleken werd met een kaasrasp. Maar dan wel een heel mooie kaasrasp.