Snelle en goede groepsbescherming door HPV-vaccin

Vaccinatie HPV-vaccinatie voorkomt inderdaad dat vrouwen baarmoederhalskanker krijgen. Dat is nu in een grote studie aangetoond.

Kinderen worden gevaccineerd tegen het virus dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken, en tegen meningokokken, tijdens een vaccinatiedag in Rotterdam.
Kinderen worden gevaccineerd tegen het virus dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken, en tegen meningokokken, tijdens een vaccinatiedag in Rotterdam. Foto ANP / Koen van Weel

HPV-vaccinatie vermindert substantieel het aantal infecties met het humane papillomavirus, en vermindert duidelijk ook genitale wratten en voorstadia van baarmoederhalskanker. Dat blijkt uit een nieuwe meta-analyse waarin de gegevens zijn verzameld van meer dan 60 miljoen mensen. Het is voor het eerst dat het langetermijn-beschermingseffect in een grote populatie is aangetoond. De resultaten verschenen donderdag in The Lancet.

„Het HPV-vaccin is op weg het schoolvoorbeeld van kankerpreventie in de eenentwinstigste eeuw te worden”, schrijven twee Zuid-Afrikaanse commentatoren enthousiast in het blad. De nieuwe metastudie laat namelijk zien dat het HPV-vaccin inderdaad gaat doen wat het belooft: voorkomen dat meisjes en vrouwen baarmoederhalskanker krijgen. Dat HPV baarmoederhalskanker veroorzaakt, en dat HPV-vaccins immuniteit opwekken tegen dit virus, was natuurlijk al eerder aangetoond, maar nu laat de nieuwe analyse zien dat het ook ‘in de echte wereld’ werkt.

De studie is een vervolg op een meta-analyse van HPV-vaccinatie die vijf jaar geleden werd gepubliceerd. Toen kon alleen nog worden aangetoond dat meisjes die gevaccineerd waren minder HPV-infecties hadden en minder anale en genitale wratten. Er waren aanwijzingen voor groepsbescherming van jongens en oudere vrouwen door een verminderde circulatie van het virus.

Inmiddels wordt het vaccin al zo lang gegeven dat het effect ervan tot acht jaar na de vaccinatie is te onderzoeken, en kan voor het eerst het effect op beginnende baarmoederhalskanker worden bekeken. Het duurt gemiddeld wel 10 tot 15 jaar voor een HPV-infectie zich ontwikkelt tot baarmoederhalskanker. Daarom keken de onderzoekers in dit geval naar een voorstadium, CIN2+. Dit voorstadium kan nog spontaan verdwijnen, maar leidt bij een op de drie toch tot kanker. Onder gevaccineerde meisjes daalde het aantal CIN2+-voorstadia met de helft.

Het beschermende effect van HPV-vaccinatie is het grootst en het sterkst in landen waar meer leeftijdsgroepen zijn gevaccineerd en waar de vaccinatiegraad het hoogst is. Daar was ook de indirecte bescherming van jongens en oudere vrouwen het grootst.

Nederland introduceerde HPV-vaccinatie voor meisjes in 2010. De vaccinatiegraad viel tegen en kwam uit op rond de 50 procent. Jaarlijks overlijden in Nederland 200 vrouwen aan baarmoederhalskanker.