Sea Watch op ramkoers met Salvini

Bootmigranten De kapitein van het Duitse schip (onder Nederlandse vlag) negeerde het verbod om de Italiaanse territoriale wateren binnen te varen.

De Sea Watch met bootmigranten en de Italiaanse politie bij Lampedusa.
De Sea Watch met bootmigranten en de Italiaanse politie bij Lampedusa. Foto Guglielmo Mangiapane/Reuters

Het Europese migratiedebat is nu samengebald in een harde confrontatie tussen die Kapitänin en il capitano, met Nederland als direct betrokkene.

Die Kapitänin is Carola Rackete, de 31-jarige kapitein van het Duitse reddingsschip Sea Watch3, dat onder Nederlandse vlag op de Middellandse Zee vaart om bootmigranten op te pikken. Woensdagmiddag besloot zij – na veertien dagen van vergeefse beroepen op Rome, Brussel, Den Haag en het Europese Hof voor de rechten van de mens – het verbod om de Italiaanse territoriale wateren binnen te varen te negeren.

„Ik ben verantwoordelijk voor de 42 mensen die op zee zijn gered en het niet meer trekken”, zei ze in een via de Duitse hulporganisatie verspreide verklaring. „Hun levens zijn belangrijker dan welk politiek spel ook.”

Na deze poging een oplossing te forceren hebben de Sea Watch en zijn opvarenden de nacht doorgebracht net buiten de haven van het eilandje Lampedusa, wachtend op een reactie van de Italiaanse autoriteiten.

Maar il capitano, de bijnaam van de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken Matteo Salvini, verzet zich. Met zijn belofte de Italiaanse grenzen dicht te houden voor migranten zonder papieren heeft hij zijn partij Lega in een paar jaar tot de grootste van Italië gemaakt. Hij reageerde woedend, in een reeks tweets en ’s avonds laat in een tv-programma. Laat Nederland en Duitsland allebei 21 migranten opnemen zei hij. Maar Nederland „trekt zich geen ruk aan” van wat een schip met zijn vlag doet. Hij dreigde migranten simpelweg door te laten reizen naar andere Europese landen zonder hen te registeren, en twitterde: „Europa? Afwezig, als altijd.”

Salvini wees er op dat de kapitein een boete van tien- tot vijftigduizend euro riskeert en confiscatie van het schip.

Na een demarche woensdagavond van de Italiaanse ambassadeur in Den Haag reageerde het kabinet bij monde van staatssecretaris Ankie Broekers–Knol: „Nederland heeft begrip voor de Italiaanse situatie”, zei ze via haar woordvoerder. „We delen met de Italianen het belang illegale migratie en mensensmokkel aan te pakken. Met het kabinet onderschrijf ik de plicht mensenlevens op zee te redden. Het is wel zaak dat zulke operaties niet bijdragen aan het in stand houden van de activiteiten van mensensmokkelaars die doelbewust mensenlevens op het spel zetten. We streven er samen naar in Europees verband een structurele oplossing te vinden voor ontscheping.”

De affaire is politiek explosief in Italië. Giorgia Meloni, leider van een hardrechts partijtje dat op lokaal en regionaal niveau samenwerkt met Salvini, zei dat de Sea Watch maar tot zinken moest worden gebracht. Linkse Kamerleden stapten meteen op het vliegtuig naar Lampedusa om er hun solidariteit met de migranten te laten zien. Salvini’s coalitiepartner Di Maio zette de groeiende rij meningsverschillen even opzij en ging achter hem staan. Waarom probeert de Sea Watch niet toestemming te krijgen van Malta, Griekenland of Spanje, maar blijven ze twee weken bij Lampedusa liggen, protesteerde hij tegen Italiaanse journalisten.

Het paradoxale aan de situatie is dat de grenzen van Italië helemaal niet dicht zijn, zoals Salvini blijft roepen. De voorbije weken zijn enkele honderden migranten zonder geldige papieren over zee naar Italië gekomen, met bootjes van mensensmokkelaars. Een paar dagen geleden werd een filmpje verspreid waarop te zien is hoe een grote vissersboot met een lege sloep achter zich naar Lampedusa vaart en vlakbij de Italiaanse kust migranten overzet op de sloep en ze aan hun lot overlaat. .