Provincie Limburg overtrad eigen regels met klussen voor oud-politici

Procedures bij het uitdelen van banen waren niet transparant, afspraken over beloning geheim, blijkt uit onderzoek van NRC en dagblad De Limburger.

Het Provinciehuis van Limburg. Leden van het Limburgse college van Gedeputeerde Staten – het dagelijks bestuur van de provincie – deelden naar eigen inzicht opdrachten uit aan oud-collega’s uit hun netwerk.
Het Provinciehuis van Limburg. Leden van het Limburgse college van Gedeputeerde Staten – het dagelijks bestuur van de provincie – deelden naar eigen inzicht opdrachten uit aan oud-collega’s uit hun netwerk. Foto Frans Lemmens/HH

Het provinciebestuur van Limburg heeft de afgelopen jaren aanbestedingsregels en de eigen gedragscode geschonden bij het op grote schaal uitdelen van betaalde klussen en banen aan gewezen politici. De procedures waren niet transparant en afspraken over de beloning geheim.

Dat blijkt uit onderzoek van NRC in samenwerking met dagblad De Limburger.

Geen enkele andere provincie schakelde in de onderzochte periode (2015-2018) zoveel oud-politici in. In Limburg kregen 31 voormalig ministers, staatssecretarissen, Kamerleden, gedeputeerden, burgemeesters en wethouders 46 kleine en grote opdrachten. Daarmee was bijna 2 miljoen euro gemoeid. De politici, merendeels Limburgers, werden onder meer ingezet als ambassadeur, adviseur, kwartiermaker, lobbyist en ketenregisseur.

De elf andere provincies deelden in dezelfde periode samen voor naar schatting 1,6 miljoen euro klussen uit aan 67 personen. Na Limburg gaf Zuid-Holland het meeste geld uit: 760.000 euro.

Luister ook naar de Vandaag Podcast: De vriendenrepubliek Limburg: hoe de provincie zijn eigen regels overtrad

Leden van het Limburgse college van Gedeputeerde Staten – het dagelijks bestuur van de provincie – deelden naar eigen inzicht opdrachten uit aan oud-collega’s uit hun netwerk. Regels die dat bemoeilijkten werden geschrapt. Zo verdween in 2014 de ‘anti-draaideurbepaling’ uit de gedragscode. De regel bepaalt dat een oud-gedeputeerde binnen een jaar na vertrek geen betaald werk mag doen voor de provincie. In de andere provincies geldt de regel onverminderd.

PVV’er kreeg 753.181 euro

Met bijna twee ton per jaar is de Limburgse oud-gedeputeerde Antoine Janssen (PVV) de best betaalde klusser. Zijn eenmansbedrijf ontving na afloop van de ambtstermijn van Janssen voor 753.181 euro aan provinciale opdrachten. Bij drie van deze opdrachten overtrad Limburg Europese en provinciale aanbestedingsregels door geen offertes te vragen aan andere bedrijven.

Huidig gedeputeerde Ger Koopmans (CDA) schond de eigen gedragscode door in 2015 mee te beslissen over een adviesopdracht aan zijn vriend en partijgenoot, oud-staatssecretaris Joop Atsma (33.042 euro). De gedragscode schrijft voor dat een bestuurder zich in zo’n geval „onthoudt van deelname aan de beraadslaging en de besluitvorming over de opdracht”.

Limburg stelde Maxime Verhagen (CDA) begin 2013 aan als ‘ambassadeur’, na zijn vertrek als minister van Economische Zaken. Dat Verhagen per werkdag 1.134 euro factureert was onbekend. In vier jaar maakte Limburg 167.850 euro over aan Verhagens adviesbedrijf. Wat zijn inzet concreet oplevert, is niet bekend. Volgens het provinciebestuur laten de effecten van zijn werk „zich niet altijd in harde cijfers en rapportages vertalen”.

Lees ook het uitgebreide onderzoeksverhaal: De klusjesmannen van Limburg

Verhagen incasseerde dubbel

Uit documenten die via de Wet openbaarheid van bestuur zijn opgevraagd blijkt dat Verhagen dubbel incasseerde. Zo bracht hij Limburg duizenden euro’s in rekening voor „gesprekken” die hij als ambassadeur had met VDL – eigenaar van autofabriek NedCar – terwijl hij bij VDL op de loonlijst staat als adviseur.

In een ander dossier, dat van het onderhoud van de Joint Strike Fighter (F-35), declareerde Verhagen bij de provincie zijn adviezen om bedrijven aan onderhoudsopdrachten te helpen. Voor diezelfde taak wordt hij ook betaald door het ministerie van Economische Zaken (EZ). Verhagen, die tevens voorzitter is van brancheorganisatie Bouwend Nederland, blijkt bij EZ een aanstelling van één dag per week (0,24 fte; 2.292 euro per maand) te hebben.

De CDA’er René van der Linden – oud-staatssecretaris, oud-voorzitter van de assemblee van de Raad van Europa – blijkt als ‘ambassadeur’ van Limburg voor 116.160 euro vooral de banden te hebben aangehaald met Azerbajdzjan, een voormalig Sovjetland dat bekendstaat om zijn mensenrechtenschendingen. Van der Linden leidde in korte tijd zes Limburgse handelsmissies naar dat land. Vier extra vrachtvluchten per week op vliegveld Beek is het enige tastbare resultaat.

Volgens gedeputeerde Koopmans deelt Limburg veel klussen uit omdat de „sociale, economische en culturele activiteiten van dit provinciebestuur veelomvattender [zijn] dan die van andere provincies samen.” Het anti-draaideurartikel is volgens hem „doelbewust geschrapt”.

‘Ze spelen elkaar de bal toe’

„Dit roept bij de burger het beeld op van ‘zie je wel, ze spelen elkaar de bal toe’”, zegt hoogleraar criminologie Hans Nelen (UM). „De netwerken in Limburg zijn nog hecht.” Limburg zou volgens hem juist constructies moeten tegengaan waarbij oud-bestuurders via een ‘draaideur’ snel weer aan een klus bij de overheid komen. Via een draaideurconstructie kan soms wachtgeld worden bespaard, maar integer bestuur is belangrijker betoogt Nelen. „Dat besef is in Limburg op dit punt kennelijk nog onvoldoende doorgedrongen.”

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: De vriendenrepubliek Limburg: hoe de provincie zijn eigen regels overtrad
U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.