Operatie Boerkini wakkert debat over rol islam in Frankrijk aan

Mag je in het zwembad een boerkini aan? Die vraag leidt tot een fel debat in Frankrijk, gevoed door een lijvig rapport over de invloed van de radicale islam op publieke diensten.

Moslima’s in boerkini in de Atlantische Oceaan, voor de kust van Marokko
Moslima’s in boerkini in de Atlantische Oceaan, voor de kust van Marokko Foto Sabine Joosten/Hollandse Hoogte

Het werd donderdag bijna 40 graden in het Zuid-Franse Grenoble. Maar de twee gemeentelijke zwembaden bleven dicht voor mensen die verkoeling zochten. De badmeesters zeggen sinds woensdag de veiligheid van de zwemmers niet meer te kunnen garanderen na meerdere incidenten waarbij vrouwen in boerkini tegen de regels in toegang probeerden te krijgen.

Dat begon toen zondag een groepje moslimvrouwen met de geheel bedekkende outfit in Piscine Municipale Jean Bron het water indook. Met ‘Opération Burkini’ protesteerden de leden van actiegroep Alliance Citoyenne naar eigen zeggen tegen discriminatie. Ze vergeleken hun optreden zelfs met dat van Rosa Parks in het zuiden van de Verenigde Staten in de jaren vijftig, die weigerde haar plek in de bus aan witte passagiers af te staan. Een vergelijkbare eerdere actie van burgerlijke ongehoorzaamheid in mei was nog nauwelijks opgemerkt, maar na de ruime aandacht op sociale media kwam het nu in een paar dagen in Grenoble tot verschillende opstootjes.

Sowieso laait het Franse debat over het badpak dat symbool zou staan voor „islamisering” iedere zomer op sinds in 2016 verschillende rechtse burgemeesters aan de zuidkust boerkini’s op het strand om „veiligheidsredenen” verboden. Ze noemden het pak een aantasting van de laïcité, de strikte Franse scheiding van geloof en staat en een teken van „communautarisme”, groepsdenken dat botst met de republikeinse waarden.

Maar de verboden werden destijds door de hoogste Franse bestuursrechter ongedaan gemaakt: religieuze symbolen in de openbare ruimte zijn toegestaan. Frankrijk kent weliswaar sinds 2011 een boerkaverbod, maar de essentie daarvan is dat het gezicht bedekt is. En dat is bij de boerkini niet het geval.

Dat de boerkini in Grenoble, zoals in meer Franse zwembaden, toch verboden is, heeft formeel ook niets met religie te maken. Om hygiënische redenen zijn ook boxershorts verboden. Alleen zwembroeken en klassieke badpakken zijn volgens het zeer gedetailleerde interne reglement toegestaan. De groene burgemeester van Grenoble veroordeelt de acties van de moslima’s, maar vindt dat er debat moet komen over de vraag of een boerkini wel of niet acceptabel is.

Hij wordt op zijn wenken bediend in een week waarin de zorgen over de rol van de islam opliepen na de publicatie van een rapport over de invloed van de radicale islam op publieke diensten.

„De burkini hoort niet in Frankrijk”, liet het rechtse parlementslid Éric Ciotti via Twitter weten. „Islamistische activisten” zetten volgens hem de republiek op het spel. „Provocatie” en het „aannemen van een slachtofferrol” is volgens politicoloog Laurent Bouvet, vertrouweling van de voormalige socialistische premier Manuel Valls, typerend voor „activisme van organisaties die gelieerd zijn aan de radicale islam”. Staatssecretaris Marlène Schiappa, een van de weinig bewindslieden van president Macron die zich soms over identiteitskwesties uitspreken, sprak van „een kleine minderheid die een vorm van politieke islam promoot die strijd tegen rechten voor vrouwen”.

Hoewel de krant Le Figaro het lijvige parlementaire rapport over de invloed van islam op overheidsdiensten „schokkend”, noemt, concluderen opstellers Éric Diard van de centrum-rechtse Les Républicains en Éric Poulliat van Macrons En Marche dat de situatie in de meeste overheidssectoren ondanks enkele „marginale” incidenten juist redelijk onder controle is.

Vooral in het openbaar vervoer zijn er de laatste jaren gevallen van bekeringsijver en radicaal gedrag geweest, schrijven zij, maar die werden snel via de daarvoor opgetuigde kanalen opgemerkt. Het ging onder meer om een buschauffeur die tijdens het werk handschoenen droeg omdat hij niet een stuur wilde aanraken dat ook door een vrouw aangeraakt was. In gevangenissen is de situatie zorgelijker, schrijven de parlementsleden. Daar zouden gedetineerden en bewaarders die geen moslim zijn, baarden laten groeien om geen kritiek te krijgen.