Het Duitse Pippi-lied is gelaagder. Dat mag niet

Copyright In de Duitse versie van het Pippi Langkouslied is van alles toegevoegd. De Erven Lindgren willen een verbod en maken nog een goeie kans ook, aldus de Duitse rechtbank.

„Twee maal drie is vier/ Wiedewiedewiet en twee is negen”, zingt Pippi Langkous in de Nederlandse versie. De vraag is of dat copyright-technisch gezien eigenlijk wel mag. De regels komen uit de Duitse versie (‘2 x 3 macht 4 / Widdewiddewitt / und Drei macht Neune!!’) terwijl de rekensom met taalfilosofische uitkomst in de Zweedse variant niet eens voorkomt. Woensdag was er een hoorzitting rondom de vraag of het Duitse lied de auteurswet schendt. Het gerechtshof in Hamburg houdt rekening met een verbod op het lied, schrijft Spiegel online.

Het Duitse lied, dat in 1969 door Wolfgang Franke werd bedacht, is eigenlijk een aanvulling op de Zweedse oerversie, die korter en opsommeriger is. In het Duitse lied, waarop de Nederlandse versie grotendeels is gebaseerd, wordt veel meer over het karakter van Pippi gezegd. Niet alleen is de rekensom toegevoegd, maar ook de regels : „’k Richt de wereld in / Wiedewiede naar mijn eigen zin.” Ook is de villa in het Duitse lied ‘kakelbont’. In de Zweedse liedtekst somt Pippi haar huisdieren op en stelt dat het allemaal niet zo slecht is als je een paard, een aap, een huis en een zak geld hebt. Over haar visie op de wereld wordt niets gezegd.

Eigenwijzer

Het Duitse lied maakt Pippi kortom gelaagder en eigenwijzer, maar of de Duitse versie beter is dan de Zweedse staat niet ter discussie. Het gaat om het copyright. Franke maakte gebruik van de Duitse vertaling van het boek. Volgens de weduwe van Franke mag dat. De erven Lindgren daarentegen menen dat de rechten, ook van die vertaling, bij hen liggen.

Mocht er een verbod komen op het Duitse lied dan kan dit ook consequenties hebben voor de Nederlandse versie. „Als de erven op het oorlogspad zijn (en dat zijn erven best vaak), en wij hebben inderdaad zonder toestemming beschermde delen van het lied overgenomen, dan kunnen zij ook proberen de Nederlandse versie aan te pakken. Maar dat moet dan in principe wel bij een Nederlandse rechter”, aldus Bas Kist, mede-oprichter van merkenbureau Chiever.

Astrid Lindgren (1907-2002) protesteerde zelf ook vaak tegen wat er met Pippi Langkous gebeurde, maar dan ging het er juist om dat van Pippi een braver meisje werd gemaakt dan in het origineel het geval was. In 1993 overwoog ze bijvoorbeeld de auteursrechten op de Franse vertaling terug te halen omdat de Fransen van Pippi een meisje hadden gemaakt dat de naam Fifi droeg, omdat de naam Pippi te veel aan het urineren deed denken. Met de Nederlandse vertaling had Lindgren nooit problemen, al is ook hier de vertaling iets gekuist.

Nederlandse vertaling

De rekenscène, die dus ook voor een deel meespeelt in het Duitse lied, is in het origineel bijvoorbeeld steviger dan in de Nederlandse vertaling. Karin van Kamp legde eerder de versies naast elkaar en schreef in Literatuur zonder Leeftijd over de schoolscène waarin de juf aan Pippi vraagt wat 7 + 5 is dat Pippi als antwoord geeft: „‘Nou maar, lieve juffrouw, nu wordt het toch al te gek. En je zei net zelf, dat zeven en vijf twaalf was. Orde moet er zijn, zelfs op school”. In het origineel staat er: „Nee, mevrouwtje, dit gaat te ver. Je zei net zelf, dat zeven en vijf twaalf was. Orde moet er zijn, zelfs op school. Overigens, als je zo kinderachtig veel plezier aan deze onzin beleeft, waarom ga je dan niet in je eentje in een hoek zitten rekenen en laat je ons met rust, zodat wij krijgertje kunnen spelen?”

Wanneer de Duitse rechtbank tot een uitspraak komt, is nog niet bekend. Op de vraag aan de erven Lindgren of ze problemen hebben met de Nederlandse versie van het lied hebben ze nog niet gereageerd.