De gruwelen van Onkel Addy

Seksueel geweld Donderdag is in Duitsland een rechtszaak begonnen wegens grootschalig kindermisbruik op een kleine camping, dat jarenlang is doorgegaan.

Het interieur van de caravan van de hoofdverdachte van misbruik, op 11 april.
Het interieur van de caravan van de hoofdverdachte van misbruik, op 11 april. Foto Guido Kirchner/DPA

‘Afschuwelijk en schokkend”, noemt de Duitse rechter bij voorbaat wat er in haar rechtszaal aan de orde zal komen. Grootschalig kindermisbruik op een kleine camping waar iedereen elkaar kent, in de deelstaat Noordrijn-Westfalen. Met een hoofdverdachte die zich over een periode van twintig jaar keer op keer vergrepen zou hebben aan meisjes tussen de vier en dertien jaar.

Samen met een maat staat hij terecht voor 450 gevallen van seksueel geweld tegen in totaal 33 kinderen. Een derde man wordt het toekijken en aansporen via de webcam ten laste gelegd.

„Het maakt je sprakeloos”, aldus rechter Anke Grudda donderdag in haar openingswoord in het proces tegen de drie. „Maar”, waarschuwt ze met nadruk, „net als in andere rechtszaken geldt ook hier de onschuldpresumptie.” Kortom: iemand moet als onschuldig worden beschouwd zolang het tegendeel niet is bewezen.

Huiveringwekkende portretten

In Duitsland kwam het als een grote schok toen politie en justitie de enorme misbruikzaak eind januari in de openbaarheid brachten. De media pakten er groot mee uit. Huiveringwekkende portretten verschenen vooral van hoofdverdachte Andreas V. (56), die sinds jaar en dag op de camping woonde en daar bekend stond als de goedmoedige en behulpzame ‘oom Addy’.

Extra dramatisch was dat overheidsinstanties, van jeugdzorg tot de politie, aanwijzingen hebben genegeerd die eerder een eind aan het misbruik hadden kunnen maken.

De rechtszaal in de stad Detmold, in het aan Nederland grenzende Noordrijn-Westfalen, zit deze donderdag bomvol. Alleen al namens de slachtoffers zijn er achttien advocaten, die in hun zwarte toga’s twee rijen dik tegenover rechter Grudda en haar collega’s zitten.

Al snel wordt duidelijk dat het de rechter behalve om waarheidsvinding en recht spreken nog om iets anders gaat: voorkomen dat de misbruikte kinderen door het proces nog meer worden geschaad dan ze al zijn. Op de eerste procesdag, waarop er geen kinderen aanwezig zijn, werden daarbij enkele belangrijke successen geboekt.

Schuld bekennen

Onverwachts verklaren de advocaten van de drie dat hun cliënten schuld bekennen inzake de meeste hen ten laste gelegde feiten. Daardoor kan de kinderen een pijnlijk getuigenverhoor in de rechtbank worden bespaard. Ze zijn nog wel uitgenodigd, maar niet voor een ondervraging.

„Ik hoop dat mijn cliënt komt”, zegt een advocaat in de wandelgangen. Hij vertegenwoordigt een 10-jarig meisje wier moeder de zaak aan het rollen heeft gebracht. „Het kan een therapeutisch effect hebben als ze van de rechter te horen krijgt: we geloven wat je hebt verteld, je hebt er goed aan gedaan hier niet over te zwijgen.”

Twintig jaar lang

De zaak heeft in Duitsland niet alleen tot verbijstering geleid, maar ook tot veel vragen. Hoe het mogelijk is dat twintig jaar lang bijna niemand op de camping argwaan kreeg over wat Andreas V. in zijn schild voerde. Hoe is het mogelijk dat ouders hun kinderen bleven toevertrouwen aan die alleenstaande man in zijn groezelige caravan, die op een afgeschot stukje van het kampeerterrein stond?

In de kleine gemeenschap van camping Eichwald, bij het plaatsje Lügde, deed ‘Onkel Addy’ allerlei klusjes. Hij was altijd bereid om op kinderen te passen en ze mee te nemen op uitstapjes, waarvan hij foto’s stuurde aan de ouders. De kinderen mochten spelen op zijn trampoline. Hij kocht snoep voor ze en kadootjes, kleren, schoenen en zelfs mobieltjes. Hij haalde ze met instemming van hun ouders van school. Hij kookte voor ze. En soms bleven ze bij hem slapen in zijn caravan.

Veel van de kinderen komen uit sociaal zwakke milieus waar weinig geld is. Eén meisje beloofde hij een laptop, volgens Duitse media die inzage hebben gehad in de aanklacht, als ze zich voor de webcam zou uitkleden. Ze zou dat op verschillende dagen in totaal achttien keer hebben gedaan. Sommige kinderen verkrachtte hij. En hij dreigde dat boze geesten hen zouden komen ophalen als ze er met iemand over zouden spreken.

De man heeft het misbruik van de kinderen ook gefilmd en via livestreams vertoond. Mogelijk heeft hij daarmee het geld verdiend waarmee hij alle cadeaus kon kopen, want de voormalige vrachtwagenchauffeur zit al sinds zijn twintigste in de bijstand.

Steeds weer nieuwe slachtoffers

V. wist steeds nieuwe kinderen over te halen om bij hem te komen spelen. Daarbij liet hij zijn pleegdochtertje de rol van lokvogel spelen. In januari 2017 had hij de overspannen moeder van het kind, dat toen zes jaar oud was, overtuigd om hem officieel tot een soort pleegvader te maken. Waar de jeugdzorg goedkeuring aan gaf, in weerwil van de verdenking van pedofiele neigingen waar het arbeidsbureau zowel de politie als de kinderbescherming op attent had gemaakt.

De moeder was zelf als kind ook al regelmatig bij hem op bezoek geweest, maar ze ontkent dat ze misbruikt is. Haar dochter zou wel tientallen keren misbruikt zijn door V. Maar desondanks haalde het kind op zijn aansporing andere kinderen over ook bij ‘Onkel Addy’ te komen spelen.

Waarom hebben de autoriteiten niets gedaan met de paar verdenkingen die eind jaren negentig wel degelijk al over Andreas V. bij de politie werden geuit? In 2002 plaatste de politie hem op een lijst van mogelijke daders van misbruik, nadat een moeder had verklaard dat haar dochtertje na een bezoek aan V. had gezegd: ‘Penis likken vind ik niet lekker.’ Maar de politie ondernam niets.

Toen de moeder de opzichter van de camping aansprak, antwoordde die dat hij zich niet kon voorstellen dat er zo iets was gebeurd. Hij kon zijn hand voor ‘Addy’ in het vuur steken.

Pas toen een andere moeder in 2018 van haar dochter hoorde dat Addy haar pijn had gedaan en daarop meteen actie ondernam, kwam er iets in beweging. De vrouw confronteerde eerst V. met de beschuldiging, die alles toegaf. Maar het kind had het zelf gewild, voerde hij aan. Daarop deed de vrouw aangifte, en ze wees de politie meteen op de ongezonde situatie met de pleegdochter.

Zelfs toen duurde het nog drie weken voor de pleegdochter bij hem werd weggehaald. En nog eens drie weken voor V. werd opgepakt – wat hem tijd genoeg gaf om eventueel belastend materiaal te vernietigen en medeplichtigen te waarschuwen. Het proces dat donderdag is begonnen, houdt zich niet bezig met het falen van politie en jeugdzorg – maar daar loopt wel een onderzoek naar.

Verdachte Heiko V. verbergt zijn gezicht bij aankomst in de rechtbank. Foto Bernd Thissen / AFP

Andere verdachten

De tweede man die terechtstaat is klusjesman Mario S. (34). Hij had ook een vaste plek op de camping en was een soort handlanger van Andreas V. Al jaren voor hij naar de camping kwam, blijkt hij kinderen misbruikt te hebben. Hij bood in de rechtszaal zijn excuses aan. In gevangenschap zou hem duidelijk zijn geworden „welk leed ik de kinderen heb aangedaan”.

De derde in de beklaagdenbank is brandweerman Heiko V. (49), die erkend heeft dat hij deelnam aan chatsessies waarin te zien was dat de kinderen misbruikt werden. Onduidelijk is hoeveel meer voyeurs er aan de chatsessies deelnamen.

Met een opmerkelijke maatregel probeerde de rechtbank de slachtoffers van de drie mannen voor extra leed te behoeden. Voordat de aanklacht werd voorgelezen moesten pers en publiek de zaal verlaten. Ook op andere momenten waarop het noodzakelijk was de namen van de kinderen en gruwelijke details te noemen, gebeurde dat achter gesloten deuren. Anders, aldus de rechtbank, zouden de gebeurtenissen de kinderen hun leven lang blijven aankleven – zeker in de kleine dorpsgemeenschappen waar veel van hen wonen.