Waarom gaat het onderzoek verder als de verdachte in de zaak-Lübcke heeft bekend?

De verdachte van de moord op de Duitse politicus Walter Lübcke heeft bekend. Terwijl hij zegt alleen te hebben gehandeld, gaat het onderzoek toch door.

De politicus Walter Lübcke werd op 2 juni kort na middernacht met een schotwond in zijn hoofd gevonden op het terras van zijn huis in het dorp Wolfshagen
De politicus Walter Lübcke werd op 2 juni kort na middernacht met een schotwond in zijn hoofd gevonden op het terras van zijn huis in het dorp Wolfshagen Foto Sven Pfoertner

Het onderzoek naar de moord op Walter Lübcke (CDU) gaat verder, ook al heeft de 45-jarige Stephan E. inmiddels bekend dat hij de Duitse politicus begin deze maand heeft vermoord. Vijf vragen over de zaak.

1 Wat heeft verdachte van de moord op Lübcke bekend?

Ruim een week na zijn arrestatie heeft E. bekend dat hij Lübcke heeft vermoord. Dat werd woensdag bekendgemaakt. De politicus werd op 2 juni kort na middernacht met een schotwond in zijn hoofd gevonden op het terras van zijn huis in het dorp Wolfshagen, ten westen van Kassel. De 65-jarige was president van de regio Kassel. E. zegt dat hij de moord alleen, dus zonder hulp van derden, heeft voorbereid en uitgevoerd.

2 Waarom gaat het onderzoek nog door?

Justitie wil nagaan of E. mogelijk tóch medeplichtigen of helpers heeft gehad, en of er mensen op de hoogte waren van zijn voornemen, verklaarde procureur-generaal Peter Frank woensdag. Ook wil men onderzoeken of er een rechtsextremistische terreurorganisatie achter de moord zit en of de verdachte lid is van zo’n organisatie.

Frank zei niet dat E. een motief voor zijn daad heeft genoemd. Maar volgens Duitse media, op basis van anonieme zegslieden bij de veiligheidsdiensten, zou E. gezegd hebben dat hij Lübcke vermoord heeft vanwege diens uitlatingen in 2015 over de opname van vluchtelingen.

Lübcke was destijds verantwoordelijk voor de opvang van vluchtelingen in het noorden van Hessen. Op een informatiebijeenkomst voor burgers zei hij dat de opvang van asielzoekers past bij de christelijke waarden van Duitsland. „Wie deze waarden niet deelt kan dit land altijd verlaten.” Dat kwam hem op boegeroep en veel doodsbedreigingen te staan.

Lees ook: Extreem-rechts was in Duitsland nooit weg, maar kreeg wel ‘een nieuwe dynamiek’

3 Wat is er bekend over verdachte Stephan E.?

Als tiener was E. al gewelddadig. In 1992 stak hij in de toiletten van een station een man van buitenlandse afkomst neer, omdat die hem seksueel uitdagend aangekeken zou hebben. Een jaar later pleegde hij een (mislukte) aanslag met een brandbom op een opvanghuis voor asielzoekers. Voor deze en andere misdaden is hij veroordeeld.

De veiligheidsdiensten beschouwden hem lange tijd als gevaarlijk, ook vanwege zijn contacten in extreemrechtse kring. Maar de afgelopen tien jaar, toen hij met vrouw, kind en een baan als technicus een rustig bestaan leek te leiden, verdween hij van het radar van de veiligheidsdiensten. Door een DNA-spoor op de kleding van Lübcke werd hij als verdachte aangemerkt.

4 Hoe reageert de politiek?

De moord heeft in Duitsland de vraag opgeworpen of het gevaar van extreemrechts terrorisme opnieuw is onderschat. Tussen 2000 en 2007 heeft de extreemrechtse terreurgroep Nationalsozialistischer Untergrund (NSU) tien (voor het merendeel racistische) moorden kunnen plegen. Dat de NSU achter de moorden zat kwam pas in 2011 aan het licht.

Vanwege de contacten die E. had in extreemrechtse kring, is de veiligheidsdiensten verweten dat ze weer een reëel gevaar hebben veronachtzaamd. Maar anders dan bij de NSU was er al binnen twee weken een verdachte gearresteerd, die nu ook heeft bekend. Vanaf het moment van zijn arrestatie ging justitie uit van een moord met politiek, extreemrechts motief.

Veel Duitse politici ontvangen bedreigingen, al dan niet via sociale media. De moord op Lübcke heeft de roep versterkt om harder op te treden tegen bedreigingen van vertegenwoordigers van de staat.

Lees ook: ‘Neonazi’s bedreigen ook mijn gezin’

5 Heeft de extreemrechtse groep ‘Revolution Chemnitz’ hier iets mee te maken?

In Duitsland zijn meerdere extreemrechtse groepen actief. Los van de zaak-Lübcke werden dinsdag acht mannen in staat van beschuldiging gesteld voor het oprichten van een extreemrechtse terreurorganisatie, genaamd ‘Revolution Chemnitz’. De mannen zouden aanslagen hebben willen plegen en een opstand hebben willen ontketenen. Daarover zouden ze overlegd hebben in een besloten chatgroep met de naam ‘Voorbereiding voor de revolutie’, waarin in ook afbeeldingen van Adolf Hitler werden gedeeld. Op 1 oktober werden ze opgepakt, ze zouden op het punt hebben gestaan wapens aan te schaffen. Over contacten van E. met de groep is niets bekend.