Sneakers voor de heb of voor de handel

Schoenen Bijna iedereen draagt tegenwoordig sneakers. De échte liefhebbers onderscheiden zich met exclusieve – en heel dure – exemplaren.

De tatoeëerders van Identify Tattooing uit Hilversum op de beurs van Sneakerness in Rotterdam.
De tatoeëerders van Identify Tattooing uit Hilversum op de beurs van Sneakerness in Rotterdam. Foto Folkert Koelewijn

Wanneer is een modeverschijnsel zo hardnekkig dat het een cultuurverschijnsel wordt? Is dat na vijf jaar, na tien, twintig? De sportschoen is na dertig jaar nog steeds een trend. Het begon ermee dat liefhebbers hun gympen – zo noemden we die toen nog – ook buiten de gymzaal en atletiekbaan gingen dragen. De Nike Air Max uit 1987, de Nike Air Force uit 1982, de Air Jordan uit 1984, de Adidas Stan Smith uit 1973. Goed, restaurants en disco’s wilden gasten met sportschoenen nog wel eens weigeren, en ouders zeurden misschien dat altijd op gympen lopen slecht was voor je voeten, maar verder verdrongen sportschoenen het gewone schoeisel langzaam maar zeker van de straat.

Nu heeft iedereen ze. „Zelfs mijn oma”, zegt ‘streetculturist’ en ‘sneakerliefhebber’ Tommy Triggah (41), alias Tom Römer. De modellen die ‘in’ waren in zijn jeugd zijn nog steeds enorm in trek, met dat verschil dat ze nu sneakers heten. „Vijf jaar geleden dacht ik: Nu is de sneakergekte op z’n hoogtepunt, gekker wordt het niet”, zegt Matthijs van der Meulen (40), organisator van Sneakerness, een jaarlijkse beurs in Amsterdam, Zürich, Rotterdam en Keulen. Op de laatste editie, in juni in Amsterdam, kwam 10.000 man af. Wat begon als een „event” voor hardcore liefhebbers, waartoe hij zichzelf ook rekent, groeide uit tot een evenement voor een groot publiek. Pubermeisjes, getatoeëerde twintigers, vaders van veertig, ze delen de liefde voor dezelfde merken en modellen. En dat niet alleen, ze betalen er ook vreselijk veel geld voor als het moet.

Remco Monkou (33) is eigenaar van een sneakershop in Amsterdam. Hij draagt Nike-Off-White Blazer. Foto Folkert Koelewijn

Kijk hoe makkelijk Johnny Kumal Singh, 490 euro cash neertelt voor een paar Yeezy’s in zebraprint, een schoen ontworpen door Kanye West voor Adidas. Hij wikt en weegt in Chaptr One, de winkel van Chanica Kist (28), zelf een van de weinige vrouwelijke sneakerverzamelaars, beter bekend onder haar Instagram-naam Shoenica. Zelf bezit ze 700 exemplaren, waarvan het merendeel in de opslag ligt. In haar winkel staan uitsluitend unieke exemplaren. Schoenen die verzamelaars bij haar in consignatie aanbieden, en die veel meer opbrengen dan ze oorspronkelijk kostten. Ze wordt ook bevoorraad door resellers. „Jongens die contacten hebben in Azië en paren opkopen nog voor ze in de verkoop gaan.” Twee jongens, scooterhelm in de hand, bezorgen een stapel dozen met sneakers waarvoor de echte fans rustig 24 uur voor de deur van een winkel campen als het moet. Aan de voeten van de verkoper een paar Air Vapormax x Off-White die toevallig ook in de vitrine achter glas staan, voor 830 euro.

Limited editions

Nu sneakers geen onderdeel meer zijn van een subcultuur maar onderdeel van de cultuur, moet de mensen die zich willen onderscheiden nog beter hun best doen. Die moeten op zoek naar zeldzame exemplaren, de unieke uitvoeringen. En daar spelen de grote merken gretig op in door schaarste te creëren, verzamelwoede aan te wakkeren en de liefhebbers hongerig te houden. Hoe? Door limited editions op de markt te brengen en door collabs (samenwerkingen) aan te gaan met beroemde rappers en ontwerpers als Virgil Abloh van Off-White. De releases van die gelimiteerde oplages worden ruim van tevoren aangekondigd en een handvol geselecteerde verkopers wereldwijd ‘mag’ ze verkopen. Daar liggen dus die rijen kampeerders voor de deur. Wie online een paartje wil bemachtigen moet zich eerst inschrijven voor een raffle, een loting die vooraf bepaalt wie er mag kopen en wie niet.

Foto Folkert Koelewijn

„Binnen twintig seconden is alles uitverkocht”, zegt Erik Kuijsten (48), oprichter van Sneakerjagers.nl, een online platform voor sneakerkopers. Zij helpen bezoekers vinden wat ze zoeken. Dat kunnen „eenvoudige” Adidas Gazelle-sneakers zijn in de juiste maat, maar ze houden ook een releasekalender bij voor welke merken wanneer een drop doen – een beperkte oplage op de markt brengen – van een sneakermodel. Vandaag worden acht drops verwacht, waarvan zeven nieuwe soorten Nikes. Morgen komt er een nieuw Reebok-model, overmorgen een verse Adidas en zondag verschijnt er weer een Nike, een variant op de bekende Nike Air Jordan.

Dat betekent dus dat wie vandaag koopt, morgen alweer in verouderde sneakers rondloopt? Dat is, zegt Tommy Triggah, inderdaad een nadeel. „Met al dat nieuws heb je geen tijd meer om er echt van te genieten, je bent alweer bezig met wat je nog niet hebt.” Hij probeert tevreden te zijn met de collectie die hij heeft, zo tussen de 250 en 300 paar. Matthijs van der Meulen van Sneakerness heeft zijn verzameling uitgedund. „Ooit had ik er meer dan 200, nu zit ik op 60 paar en ik wil naar een basiscollectie van 30.” Het gevoel van móeten hebben, heeft hij niet, zegt hij. Niet meer. Uit zelfbescherming koopt hij maximaal 2, 3 paar per jaar. „Vroeger kocht ik dat aantal per week.”

De vrijwel dagelijkse drops zijn een kwelling voor de verzamelaars, maar een feest voor de handelaars die een paartje weten op te kopen en weer doorverkopen. Geld verdeelt de heterogene groep sneakerfans in twee kampen, of liever in twee generaties. Tommy Triggah: „De jongste generatie verzamelt om erin te handelen. De oudere generatie verzamelt voor de héb.” De OG’s noemt die oudste generatie zich: de originals. Om die nog wat extra te prikkelen, stoffen de grote merken af een toe een klassiek model af en brengen dat op de markt onder de noemer ‘OG’.

Écht gelimiteerd: een paar laten maken

De geest is uit de fles, zegt Matthijs van der Meulen. Hij ziet de sneakergekte voorlopig niet afnemen, integendeel. Gelimiteerde oplages zijn allang niet meer zo gelimiteerd als ze ooit waren. „Er worden er rustig 100.000 van verkocht.” Enige manier om dan nog uniek te zijn, is door een paar te laten maken. Van de Meulen heeft geheel tegen zijn principes in duizend euro uitgegeven aan een speciaal voor hem gemaakt paar Nike Air Max Bespoke, in een designlab in New York. „Ik heb de afspraak met mezelf dat ik nooit meer dan twee keer de retailwaarde betaal voor een paar sneakers.” Maar voor één keer is hij gezwicht. „Een leek zal er niet aan afzien hoe bijzonder ze zijn. Ze zijn ingetogen, rustig van kleur. Maar de gebruikte materialen maken ze uniek.” Wat leest een kenner af aan de voeten van de ander? Dat die smaak heeft, of geld? Uithoudingsvermogen heeft, of goed kan zoeken? Een kenner is, of een meeloper? Alles tegelijk, zegt Tommy Triggah. Maar vooral: „Vet dat je die hebt.”

Lees ook: Deugdzame sneakers die nu eens wél gedragen worden