Rus getuigt in strafzaak tegen Shell

Corruptie Voor het eerst staat een verdachte voor de rechter in omvangrijke rechtszaak in Italië.

Het paleis van justitie in Milaan.
Het paleis van justitie in Milaan. Foto Daniel Dal Zennaro / EPA

De Russische voormalige topdiplomaat Ednan Agaev is woensdag in de rechtbank in Milaan urenlang gehoord over de betrokkenheid van managers van oliebedrijf Shell bij de omvangrijke corruptie-zaak rond het enorme olieveld OPL245, voor de Nigeriaanse kust. Ook werd Agaevs eerdere belastende verklaring over de rol van Shell bij het verwerven van de exploratierechten van het olieveld voor het eerst uitgebreid in de openbaarheid besproken.

Lees ook: ‘U wist dat Shell toestemming voor de deal nodig had?’

De Rus was de belangrijkste bemiddelaar bij het tot stand komen van de deal in 2011. Het ging in Milaan onder meer over zijn vermoeden dat een deel van de 1,1 miljard euro die Shell en het Italiaanse oliebedrijf Eni op tafel legden voor OPL245 werden doorgeschoven naar Nigeriaanse ambtenaren en politici. Ook vertelde hij in de rechtbank over de rol die twee door Shell ingehuurde voormalige Britse geheime agenten speelden bij het doorgronden van de complexe Nigeriaanse politieke verhoudingen.

De verklaringen van Agaev zijn belastend voor Shell en Eni, die in Milaan terechtstaan. Ook in Nederland is een strafzaak op handen tegen Shell, maar het Italiaanse Openbaar Ministerie heeft meer haast gemaakt dan het Nederlandse met het onderzoeken van de verdenkingen.

Uit het 25 ordners dikke Italiaanse strafdossier, in bezit van NRC, blijkt dat het corruptieonderzoek in een stroomversnelling raakte in 2013. Toen legde Agaev, vergezeld door vier advocaten in New York, een verklaring af tegenover de FBI. Die ging onder meer over de betrokkenheid van Shell-medewerkers en de innige contacten tussen Shell en Eni en Nigeriaanse ambtenaren en politici.

In de verklaring uit 2013 stelt de oud-ambassadeur en voormalig VN-diplomaat Agaev dat Shell voor het ondertekenen van de contracten over OPL245 in 2011 wist dat het zaken deed met een omstreden Nigeriaanse oud-politicus, die eerder was veroordeeld wegens witwassen.

Ook verklaarde Agaev dat er indirect miljoenen zouden worden doorbetaald aan vooraanstaande Nigeriaanse politici, zoals president Goodluck Jonathan. Shell heeft altijd ontkend dat het wist van eventuele doorbetalingen. Volgens het oliebedrijf was de deal zuiver.

Agaev probeerde in Milaan, zonder veel succes, zijn eerdere verklaring bij de FBI af te zwakken. De Rus sprak indertijd met de Amerikanen omdat hij gefrustreerd was over het feit dat de Nigerianen hem minder hadden betaald voor zijn bemiddeling dan eerder was beloofd.

De rechtszaak in Milaan loopt sinds dit voorjaar. Agaev was woensdag de eerste verdachte die in Milaan werd verhoord door Fabio de Pasquale, de openbaar aanklager die eerder Berlusconi veroordeeld kreeg. De zaak heeft ook een politieke component. Rusland lobbyde vorig jaar op hoog niveau tegen de vervolging van Agaev.

De verklaringen van Agaev zijn ook van belang voor de Nederlandse strafzaak tegen Shell. Via het Italiaanse openbaar ministerie kwam de FBI-verklaring begin 2016 in bezit van het Nederlandse OM. Kort daarna viel opsporingsdienst FIOD het hoofdkantoor van Shell binnen. Het onderzoek in Nederland ligt grotendeels stil wegens discussies tussen het Nederlandse OM en de advocaten van Shell.

Eerste verdachte in corruptiezaak gehoord pagina E6-7