Onderwerpen voor G20: handel, Iran, en een koffer vol cocaïne

Topontmoeting Vrijdag en zaterdag treffen wereldleiders elkaar op de G20 top in Japan. Zeven belangrijke agendapunten, de kleine lettertjes, en de Braziliaanse inbreng.

In Osaka werd woensdag de laatste hand gelegd aan een podium voor de deelnemers aan de G20.
In Osaka werd woensdag de laatste hand gelegd aan een podium voor de deelnemers aan de G20. Foto CHARLY TRIBALLEAU / AFP

Naarmate het aantal conflicten in de wereld toeneemt, stijgt het belang van de reguliere topontmoetingen van wereldleiders, maar wordt het tegelijk lastiger om op die bijeenkomsten resultaat te boeken. Noem het de G-paradox. De G7 in Canada eindigde vorig voorjaar met een schandaal toen president Trump op weg naar huis alsnog zijn steun voor de slotverklaring introk. De G20 in Buenos Aires eindigde afgelopen winter zonder noemenswaardige doorbraken, maar ook zonder scherven. Een saaie G20 zonder ruzie was toen al heel wat.

Vrijdag en zaterdag komen de leiders van de belangrijkste economieën inclusief een aantal speciale gasten, onder wie premier Rutte, bijeen in Osaka. Het belooft een spannende bijeenkomst te worden: het gaat om een al maanden durende handelsoorlog, de dreiging van echte oorlog én om de toekomst van de planeet.

1. Handelsoorlog.

Lees ook: China heeft weinig wapens in strijd met VS

De leiders van VS en China zullen in de marge van de bijeenkomst proberen om het handelsconflict dat al elf maanden duurt, te ontzenuwen. Een handelsakkoord zou een permanente bron van onrust wegnemen. Volgens de Amerikaanse minister van Financiën, Steven Mnuchin, is er overeenstemming over ongeveer 90 procent van de onderwerpen. Als dat zo is, hoeven Trump en Xi Jinping het zaterdag dus nog maar eens te worden over de rest. De Chinese kant klaagt dat de VS steeds weer nieuwe eisen stellen en alleen met een volledige overwinning voor de VS genoegen nemen. De VS braken in mei onderhandelingen af omdat China steeds weer op toezeggingen zou terugkomen. Analisten vragen zich af of de VS echt wel een akkoord ambiëren. Willen de VS werkelijk meer handel, maar dan onder gunstigere voorwaarden? Of willen de VS hun economie eigenlijk los maken van de Chinese en daarmee de wereldeconomie een geheel ander aanzien geven? Mogelijk komt ook de Amerikaanse campagne tegen het Chinese techbedrijf Huawei aan de orde.

2. Noord-Korea

De VS en China delen ook een interesse in Noord-Korea. Nadat twee ontmoetingen tussen Trump en de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un niets opleverden, leek Kim zich te richten op China. Vorige week werd Xi Jinping met veel fanfare ontvangen in Pyongyang. Inmiddels wordt geprobeerd een derde ontmoeting tussen Trump en Kim te arrangeren, maakte de Zuid-Koreaanse president Moon bekend. Trump is na Japan twee dagen te gast in Seoel. China en de VS willen dat Noord-Korea zijn nucleaire programma ontmantelt. De VS willen de druk op Pyongyang houden met het bestaande sanctieprogramma. China pleit voor een stapsgewijze versoepeling van de strafmaatregelen. Kim en Trump schrijven elkaar intussen wel brieven bij verjaardagen.

3. Hongkong

Trump heeft ook beloofd de kwestie Hongkong aan de orde te zullen stellen. In de voormalige Britse kolonie, nu onderdeel van China, is dagenlang gedemonstreerd voor het behoud van de gedeeltelijke onafhankelijkheid die bij de overdracht aan China werd afgesproken. China wil het er absoluut niet over hebben.

Bekijk ook deze beeldserie: Tienduizenden burgers Hongkong in protesten tegen nieuwe wet

4. Rusland-VS

Donald Trump en Vladimir Poetin zullen elkaar vrijdag vermoedelijk een uurtje spreken. Het is hun eerste ontmoeting na hun top vorige zomer in Helsinki. De persconferentie na afloop van die top leidde tot een politieke rel in de VS omdat Trump veel te aardig leek te zijn voor Poetin. Wat op de agenda staat is niet bekend.

5. Iran

Rusland en de VS staan in menige kwestie tegenover elkaar, één kwestie zal hoe dan ook een rol spelen in Osaka: het nucleaire programma van Iran. Trump heeft vorige week weliswaar afgezien van een militaire interventie nadat Iran een Amerikaanse drone had neergeschoten, maar de spanningen tussen de twee lopen op. Deze week vaardigde Trump sancties uit tegen de hoogste leider van Iran, Khamenei. Rusland en Iran werken samen in Syrië en Rusland steunt het internationale nucleaire akkoord met Iran dat Trump heeft gesaboteerd. Trump probeert Iran nu te dwingen tot nieuwe onderhandelingen door een wereldwijde sanctiecoalitie te smeden. Trump zou daartoe in Osaka met zeker acht andere leiders willen spreken, onder ander met de leiders van Turkije en Saoedi-Arabië.

6. Europa

De Europese leiders zijn voor behoud van het nucleaire akkoord met Iran, maar vinden dat Iran zich dan wel aan de afspraken moet houden en geen grote voorraad verrijkt uranium mag aanleggen. Iran heeft aangekondigd de limieten uit het akkoord te schenden, vanaf donderdag 27 juni. Dat brengt de Europeanen in een lastige positie, tussen de VS en Iran. President Macron sprak deze week met de Iraanse president Rohani en zal in Osaka de kwestie Iran met Trump bespreken. Het ligt overigens voor de hand dat de Europeanen ook nog even spreken over de bezetting van Europese topposities. Want na de top in Osaka volgt zondag onmiddellijk een ingelaste EU-top over topbanen in Brussel.

7. Plastic

Lees ook: Kodri in Indonesië is heel blij met westerse plastic verpakkingen

Gastland Japan wil graag aandacht vragen voor de omgang met plastic afval. Japan is zelf de tweede producent van plastic afval en de op een na grootste exporteur van plastic.

8. Kleine lettertjes

Het tastbare resultaat van een top is doorgaans een slotverklaring waar alle leiders zich in kunnen vinden. Over die tekst wordt al wekenlang onderhandeld. Twee passages zijn deze keer de moeite waard:

- Wat zegt de tekst over protectionisme? Strijd tegen protectionisme was een standaard-frase geworden in G20-communiqués. In Argentinië lieten de VS dat schrappen. Japan wil deze keer graag een tekst die de vrije markt ondersteunt. Mogelijk wordt er een compromis gevonden in het onderschrijven van vrijhandel.

-Wat zegt de tekst over klimaat? De VS willen eigenlijk geen verwijzing naar de internationale klimaatdoelen, zoals overeengekomen in het Klimaatverdrag. Parijs heeft woensdag gezegd niets te zullen tekenen waarin geen heel duidelijke klimaatparagraaf staat.

9. Braziliaanse inbreng

Voor luchtige koffiepauzes zijn er ook al genoeg gespreksonderwerpen. Zo werd een lid van de Braziliaanse G20-delegatie op weg naar Japan in Spanje aangehouden omdat hij 39 kilo cocaïne in zijn koffer had.

Dit artikel is geactualiseerd op woensdag 26 juni om 17:48 uur.