Nieuwe Deense premier zal vaak moeten schipperen

Mette Frederiksen Denemarken krijgt met Mette Frederiksen de jongste Deense premier ooit. Haar grootste uitdaging? Het milieu.

Frederiksen, de nieuwe premier van Denemarken, tijdens een persconferentie over de nieuwe regering van de sociaal-democraten.
Frederiksen, de nieuwe premier van Denemarken, tijdens een persconferentie over de nieuwe regering van de sociaal-democraten. Foto Mads Claus Rasmussen/Ritzau Scanpix

Linksaf op sociale thema’s, rechtsaf op immigratie. En vol inzetten op een beter milieu. Dat is kort gezegd de agenda van de nieuwe premier van Denemarken, Mette Frederiksen (41). In een land waar minderheidsregeringen doodgewoon zijn, gaan de Sociaal-Democraten in hun eentje een regering vormen, gesteund door drie van de vier linkse partijen in het parlement.

Frederiksen, afkomstig uit een traditioneel sociaal-democratisch nest, kon tijdens de campagne van de afgelopen maanden op veel (internationale) aandacht rekenen. Toen zij in 2015 na een verkiezingsnederlaag het roer overnam van Helle Thorning-Schmidt, besloot ze dat haar partij de traditionele sociaal-democratische kiezers moest terugwinnen van de radicaal-rechtse Deense Volkspartij. Die had vanaf midden jaren 90 een stevige positie verworven en fungeerde vaak als gedoogpartner voor centrumrechtse minderheidsregeringen.

Verzorgingsstaat

Dat terugwinnen moest gebeuren met harde garanties aan de kiezer, op zowel sociaal vlak als op het gebied van immigratie. Die twee zaken grijpen voor Frederiksen, die de verzorgingsstaat een impuls wil geven, in elkaar. Er zijn aan de ene kant hogere overheidsbestedingen nodig, bijvoorbeeld om de pensioenleeftijd voor zware beroepen te verlagen. Aan de andere kant moet de komst van niet-westerse immigranten nog verder ontmoedigd worden, om de druk op voorzieningen te verlichten.

Nu Frederiksen premier wordt, lijkt haar missie geslaagd. De Deense Volkspartij is leeggegeten en ging op 5 juni van 37 naar 16 zetels. Maar die 21 zetels zijn weggevloeid naar een breed spectrum van partijen, en slechts voor een klein deel naar de Sociaal-Democraten.

De vraag is dus hoe sterk Frederiksens positie werkelijk is. Bij de verkiezingen won ze weliswaar één zetel, maar de zetelwinst van haar linkse gedoogpartners, de Sociaal-Liberalen (+8) en de Socialistische Volkspartij (+7), was veel groter en bezorgde het linkse blok zo een meerderheid en Frederiksen het premierschap. De Sociaal-Liberalen bleven afgelopen week al een keer weg van de besprekingen, ontevreden over de toezeggingen.

Het ingewikkeldste thema van haar premierschap wordt niet immigratie, vermoedt Flemming Juul Christiansen, politicoloog aan de universiteit van Roskilde. „Het eigenlijke verkiezingsthema was het milieu.”

Volgens Christiansen zijn Denen gewend aan de harde immigratiepolitiek en zorgt dat voor weinig discussie. „Op het gebied van klimaatverandering zijn de ambities heel groot, maar moet Frederiksen voorzichtig opereren. De traditionele sociaal-democratische kiezers die ze wil terugwinnen, houden ook van hun stukje vlees en hun goedkope vliegvakantie.”