Reportage

De Veendamse voetbalhelden komen op de winderige Langeleegte weer voorbij

Voetbalopera ‘Veendammer Wind’ vertelt in operavorm het lijdensverhaal van de cultclub die in 2013 failliet werd verklaard.

De voetbalopera in stadion de Langeleegte wordt opgevoerd door een professionele cast en 245 vrijwilligers.
De voetbalopera in stadion de Langeleegte wordt opgevoerd door een professionele cast en 245 vrijwilligers. Foto Kees van de Veen

De geur van gras vult de spelerstunnel van voetbalstadion De Langeleegte in Veendam. De lichtmasten en tribunes staan paraat. In en rondom het stadion krioelen mensen door elkaar heen. Zes jaar nadat de voetbalclub SC Veendam in 2013 failliet ging, leeft het dorp van de Groningse cultclub weer. Niet vanwege een voetbalwedstrijd, maar omdat in het stadion de komende dagen een opera wordt opgevoerd – over de club die altijd maar moest lijden.

Een opera over een failliete voetbalclub midden op de grasmat van een oud stadion. „Een waanidee” citeert initiatiefnemer Dick Heuvelman (73) de critici toen hij met het plan aankwam. „Ze verklaarden me voor gek.” En dat deden de Noorderlingen eerder, toen de oud-sportjournalist van Het Nieuwsblad van het Noorden twee grote wielerkoersen naar het Noorden wilde halen: de Giro d’Italia en de Vuelta a España.

„Noord-Nederland heeft wat meer reuring nodig”, zegt Heuvelman. „Leuke evenementen om te laten zien wat voor moois hier is.” Volgens hem zijn de Noorderlingen afwachtend, bescheiden en treden ze niet graag op de voorgrond. Heuvelman, geboren Groninger, is dat allemaal niet. In 1996 bedacht hij dat de Italiaanse wielerkoers moest beginnen in Groningen. In 2002 was de Groningse Grote Markt gevuld met de karakteristieke roze petjes van de Giro – als eerste buitenlandse startplaats. Hetzelfde gebeurde in 2009 met de start van de Vuelta op het TT-circuit van Assen.

Allure en drama

En dan nu een opera. Waarom een opera? Heuvelman had er vier jaar geleden zelf eentje bezocht. Aida, in Berlijn. „Ik ging er eigenlijk alleen heen om het gebouw van binnen te zien”, zegt Heuvelman. Het had wel wat, zo’n opera. Allure, drama en een sterfscène. „Ik dacht, dat is net iets voor Veendam. Het was altijd hangen en wurgen met de club – net als de Matthäus-Passion.”

Perspresentatie van de voetbalopera in het voormalige stadion van SC Veendam.

Foto Kees van de Veen

Hoewel Veendam sinds haar profbestaan (1954) twee keer de eredivisie haalde, eindigde het nooit hoger dan op de voorlaatste plek. Voor succes kwamen de mensen niet naar de Langeleegte. Wel voor de spelers, zoals international Frans de Munck, alias De Zwarte Panter. En lokale grootheid Dick Nanninga, de maker van het Nederlandse doelpunt in de WK-finale van 1978, wiens carrière bij de club begon. Later werd het vooral een cultclub. De club van spelers als Henk de Haan, Martin Drent en Marnix Kolder.

Totdat SC Veendam failliet ging in 2013. Jarenlang werd de club overeind gehouden door geldschieters. Eerst door de grote lokale werkgever, aardappelzetmeelfabrikant Avebe, later onder meer door de gemeente én Jan Lambeck, ‘de man met het zwart-gele hart’.

Lambeck zou in 1985 op de Ossenmarkt in Groningen 300.000 gulden hebben gevonden in een plastic tas. De eigenaar is onvindbaar, de FIOD vindt geen witwassporen. Lambeck mag het geld houden, volgens het recht van vruchtgebruik. De gokkasten-exploitant investeert in de club. Dat zijn geld niet altijd wit was, blijkt uit een reconstructie van het faillissement in Het Dagblad van het Noorden. Na zijn overlijden in 2009 gaat het bergafwaarts met SC Veendam.

„Een trauma voor de regio”, noemt Heuvelman het faillissement. „Veendam was het voetbal van het armste gebied van Nederland.” Een regio die al veel klappen te verduren had gehad door het verlies de strokartonindustrie, de sluiting van de Philipsfabriek in Stadskanaal en de fluctuerende aardappelprijs. Een faillissement was volgens Heuvelman onafwendbaar. „Er is hier simpelweg te weinig kapitaal.”

Klap nog niet te boven

Veel supporters zijn de klap van het faillissement nog niet te boven. Toen Heuvelman met het opera-idee kwam, zei de harde kern: had dat geld nou in de club gestopt, dan hadden we hier weer kunnen voetballen.

Maar voorlopig zal er geen profvoetbal gespeeld worden op de Langeleegte. Althans, geen mannenvoetbal. De helden van toen komen wel voorbij in de opera met professionele cast en 245 vrijwilligers. Net als de invloed van SC Veendam op de regio, het faillissement en de wind in het stadion. Als de verhaallijn van de opera gevolgd wordt, blijkt dat er toch kansen liggen voor profvoetbal in Veendam: vrouwenvoetbal.

En de toekomst van Heuvelman? Eén project knaagt nog. „Ik wilde ooit de drie grote wielerrondes naar het Noorden brengen”, zegt hij. „De Giro en Vuelta zijn gelukt. Nu alleen de Tour de France nog.”