Recensie

Recensie Film

Warrige docu over radicalisering

Documentaire ‘The Good Terrorist’ laat de welbespraakte ex-terrorist Jason Walters aan het woord, maar de film bevat te veel losse eindjes.

Beeld uit de documentaire ‘The Good Terrorist’.
Beeld uit de documentaire ‘The Good Terrorist’.

Wat maakt iemand tot een terrorist? Hoe kan iemand zo ver komen? Die vraag probeert regisseur Robert Oey te beantwoorden in The Good Terrorist, zijn documentaire over moslimterroristen in Nederland en België. Zijn grote probleem is dat hij van de direct betrokkenen slechts een enkeling aan de praat kreeg; met name de welbespraakte Jason Walters van de Hofstadgroep. Maar die heeft zijn verhaal al eerder in verschillende media gedaan. Met andere vermeende daders en hun familieleden kwam Oey geen stap vooruit. Daarom moest hij terugvallen op de gebruikelijke batterij professioneel betrokkenen, van advocaten tot gevangenisbewaarders, die elkaar ook op fundamentele punten tegenspreken.

De vraag is bovendien of het raadsel werkelijk zo groot is. De psychologie van radicalisering is misschien helemaal niet zo moeilijk na te voelen. Wie eenmaal is geradicaliseerd heeft plotseling een groots en meeslepend leven, als dappere strijder tegen het kwaad op kosmische schaal. Is het werkelijk zo onbegrijpelijk waarom dat aantrekkingskracht heeft op sommige jongeren?

Lees ook Robert Oey over ‘The Good Terrorist’: ‘Je moet het verloren schaap omarmen’

De vraag is ook of je veel verder komt door zo sterk op het individu te focussen. Hoe radicalisering verloopt als proces binnen groepen blijft zo grotendeels buiten beeld.

The Good Terrorist roept de vraag op of daadwerkelijke deradicalisering wel bestaat. Wie eenmaal extreme standpunten huldigt, blijft daar vaak een leven lang trouw aan. Het hoogst haalbare is dat iemand zijn radicale opvattingen op ‘standby’ zet en niet langer tot geweld wil overgaan. Zo ging het volgens een deskundige in de film met de generatie Molukkers, die verantwoordelijk was voor politiek geweld in Nederland in de jaren zeventig. Maar dat lijkt vooral een definitie-kwestie: iemand die zijn extremistische ideeën niet langer met geweld in praktijk brengt is toch wel degelijk minder radicaal dan voorheen.

The Good Terrorist blijft zo een warrig geheel. Oey compenseert het gebrek aan een heldere lijn met overdadige filmmuziek en sfeerbeelden van landschappen in Pakistan, Marokko en op de zwaarbeveiligde terrorisme-afdeling van de penitentaire inrichting in Vught. Die afdeling staat inmiddels leeg.