Samuel wil wel, maar zal het inburgeringsexamen niet halen

Nieuw stelsel Minister Wouter Koolmees wil dat statushouders zo snel mogelijk aan het werk gaan. Maar Samuel (20) moet stoppen met zijn baan om inburgeringslessen te volgen.

Samuel Mebrahtom (20) kwam op zijn vijftiende uit Eritrea naar Nederland.
Samuel Mebrahtom (20) kwam op zijn vijftiende uit Eritrea naar Nederland. Foto John van Hamond

Samuel Mebrahtom (20) eet elke dag bij de McDonald’s. Hij werkt daar 32 uur in de week, voornamelijk in de keuken. Zijn baas is tevreden over hem.

Zo op het oog ziet het leven er dus goed uit voor deze Eritrese vluchteling die op zijn vijftiende op eigen houtje Nederland bereikte. Zijn ouders wonen nog in Eritrea, zijn broer zit in Ethiopië.

Maar er is wel een flink probleem en dat is de inburgering. Het lukt Samuel niet om de toetsen te halen – hij heeft de leercapaciteit niet en is daarvoor getest.

Lees ook: Mogelijk verplichte inburgering voor Turkse nieuwkomers

Toen Samuel vijf jaar geleden in Nederland arriveerde, werd hij geregistreerd als twaalfjarige, terwijl hij vijftien was. Dat zei hij ook, maar toch ging het mis. Hij kwam in Breda te wonen in een Somalisch pleeggezin en ging naar de internationale schakelklas om Nederlands te leren.

Na twee jaar wordt zijn leeftijd bijgesteld van veertien naar zeventien, mede op aandringen van Samuel, die geen zin had om jonger door het leven te gaan. Dat heeft grote gevolgen voor hem. Hij moet vanaf zijn achttiende het Somalische pleeggezin verlaten en zelfstandig gaan wonen. Hij mag niet naar de reguliere praktijkschool, geschikt voor zijn niveau. De praktijkschool zorgt wel voor een speciaal traject voor 18-plussers zoals hij: veel taal en begeleiding naar werk.

Lezen en schrijven

Zijn nieuwe leeftijd betekent ook dat hij de inburgeringsexamens moet halen. „En dat gaat hem nooit lukken”, zegt Eveline de Ranitz, die een jaar lang zijn mentor was in de schakelklas en hem nog steeds helpt. „Het examen ‘luisteren’ gaat nog wel, maar in lezen en schrijven is hij zeer zwak.”

Voor inburgeraars die niet de mogelijkheid hebben om aan de inburgering te voldoen, omdat ze bijvoorbeeld ernstig ziek zijn of de leercapaciteit niet hebben, is het mogelijk ontheffing aan te vragen.

Om die te krijgen, moet Samuel alle examens die hij niet heeft gehaald, vier keer hebben gedaan. „Dat komt wel goed”, zegt Eveline de Ranitz, „al is het zonde van zijn tijd. Ik weet bijvoorbeeld dat hij het examen ‘Kennis van de Nederlandse Maatschappij’ niet zal kunnen maken. Dat is allemaal schriftelijk. De teksten zijn te moeilijk. Als ik het met hem bespreek, weet hij veel dingen best.”

Lees ook Tamar de Waal deed onderzoek naar inburgering

Daarnaast moet hij 600 lesuren hebben gevolgd bij een erkende taalschool. Die erkenning komt van de toezichthouder op de inburgeringsscholen ‘Blik op Werk’. De schakelklas en de lessen die hij daarna volgde in het speciale traject zijn veel meer uren dan de benodigde 600 – bij elkaar vier schooljaren. Bovendien was de begeleiding veel intensiever. Maar de school heeft geen door Blik op Werk goedgekeurd keurmerk. Dus hij moet alsnog naar een erkende taalcursus.

Ontheffing

Probleem is dat hij dan zijn baan moet opzeggen. Zijn inburgeringstermijn loopt in mei 2020 af. Als hij dan niet is ingeburgerd of ontheffing heeft, krijgt hij een boete. „Die ontheffing krijgt hij wel, zegt Eveline de Ranitz, „maar het kost hem tijd en zijn baan en het kost de overheid een hoop geld. En hij heeft er weinig aan. En we wilden toch graag dat de statushouders zelfredzaam zouden zijn?”

Ze verbaast zich over de strikte toepassing van de regels. „Hier wordt niemand beter van. En Samuel is niet de enige. In Breda alleen al lopen enkele tientallen van zulke jongens rond.”

Samuel denkt dat het allemaal wel losloopt. Hij ziet Nederland als een land waar heel veel kan. „Twee mannen of twee vrouwen kunnen hier zelfs trouwen.”