Monsterverbond tegen vliegveldverkoop

Privatisering Linkse én rechtse partijen in Frankrijk willen een referendum organiseren om de verkoop van de Parijse vliegvelden te blokkeren.

Het Parijse vliegveld Charles de Gaulle
Het Parijse vliegveld Charles de Gaulle Foto Philippe Wojazer/Reuters

Het gebeurt niet vaak dat een rechts-liberale Franse politicus wordt toegejuicht in een vakbondszaaltje van een communistische banlieue-stad. Het overkwam afgelopen week parlementslid Gilles Carrez. De aanleiding: de onwaarschijnlijke politieke monstercoalitie die sinds enige weken campagne voert voor een referendum tegen privatisering van het Parijse luchthavenbedrijf Aéroports de Paris (ADP). „Je kunt rechts zijn en toch af en toe enige intelligentie aan de dag leggen”, grapte Carrez, van ex-president Sarkozy’s Les Républicains (LR), ten overstaan van links Saint-Denis.

De al jaren bediscussieerde privatisering leek eind 2018 in kannen en kruiken toen de Assemblée Nationale in eerste lezing met het regeringsvoorstel akkoord ging. Maar na de opstand van ‘gele hesjes’, ook tegen de afbraak van publieke voorzieningen, is de stemming omgeslagen. Hoewel Macrons meerderheid in maart andermaal instemde, zijn parlementsleden van links (communisten, hard links, socialisten) tot liberaal-rechts nu samen een ingewikkelde procedure begonnen voor een zogenoemd ‘Référendum d’initiative partagé’, een referendum op ‘gedeeld initiatief’.

Innovatiefonds

ADP, dat bijna driekwart van zijn omzet uit buitenlandse vliegvelden haalt, is nu nog voor 50,6 procent in handen van de Franse staat. De Nederlandse Schiphol Group bezit 8 procent. Passagiers klagen al jaren over het slechte functioneren van de Parijse vliegvelden Charles de Gaulle (CDG), Orly en Le Bourget. Op de jaarlijkse Skytrax-ranglijst van beste vliegvelden staat CDG ver achter (het private) London Heathrow of het (publieke) Schiphol. Private managers zijn volgens de regering met nieuwe investeringen beter in staat om de problemen op te lossen.

Het is niet aan de Franse staat om „taxfreewinkels uit te baten”, luidt het mantra van Macrons partij La République en Marche sinds enkele maanden. Voor hen is de verkoop van groot belang om een belangrijke pijler onder Macrons economisch beleid te kunnen financieren. Met de 7 à 9 miljard euro die ADP moet opbrengen, wil hij een ambitieus innovatiefonds voor Franse techbedrijven optuigen. Dat loopt door het mogelijke referendum nu grote vertraging op.

Lees ook: Verkoop Parijse vliegvelden valt slecht

Critici noemen de vliegvelden van strategisch belang en verwijzen naar de omstreden privatisering, in 2005, van de Franse tolwegen. Die heeft de staat volgens latere analyses miljarden te weinig opgeleverd, terwijl de tarieven voor de gebruikers fors gestegen zijn. Een de facto monopolie, zegt Carrez, moet je zelfs als liberaal niet willen privatiseren. „Ik ben geen marxist geworden en de anderen zullen geen liberalen worden, maar dit is een strijd die je samen voert”, zei zijn LR-collega Philippe Dallier.

Of het referendum er echt komt is nog lang niet zeker. De sinds 2015 bestaande procedure is niet eenvoudig, erkennen de organisatoren. Maar de eerste horden zijn genomen.

Tenminste een vijfde van alle parlementsleden moest steun uitspreken. Dat werden er, begin mei, 248 (van de 925). De regering had gehoopt dat de Franse Grondwettelijke Raad de procedure hierna de nek zou omdraaien, maar dat gebeurde niet. Nu is de derde fase begonnen: het inzamelen van handtekeningen van een tiende van alle mensen die in Frankrijk als kiezer staan ingeschreven.

Dat betekent dat in negen maanden liefst 4,7 miljoen mensen op een speciale (en vaak haperende) overheidssite hun steun voor het referendum moeten uitspreken. Dat zijn ten minste 17.000 handtekeningen per dag. Volgens de linkse krant Libération, die dagelijks de balans opmaakt, staat de teller na tien dagen op 340.000 handtekeningen.