Mogelijk verplichte inburgering voor Turkse nieuwkomers

Inburgeringsplicht Het kabinet heeft de ideeën voor een nieuw inburgeringsstelsel verder uitgewerkt. Gemeenten worden weer verantwoordelijk.

Een inburgeringscursus. Als het aan kabinet ligt, kunnen nieuwkomers straks maatwerk verwachten.
Een inburgeringscursus. Als het aan kabinet ligt, kunnen nieuwkomers straks maatwerk verwachten. Foto Olivier Middendorp

Turkse nieuwkomers worden in de toekomst mogelijk ook inburgeringsplichtig. Het kabinet onderzoekt de mogelijkheden daartoe. Dat schrijft minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) dinsdag in een brief aan de Tweede Kamer.

Op dit moment vallen Turken niet onder de inburgeringsplicht, tot ongenoegen van een groot deel van de Tweede Kamer. Die maken zich zorgen over het onvoldoende integreren van deze groep. Dat de inburgeringsplicht nu niet bestaat, komt omdat Turkije een associatieverdrag heeft met de EU – ook burgers uit EU-landen zijn in Nederland niet inburgeringsplichtig. Koolmees schrijft dat hij „hoopvol” is dat het in de toekomst lukt, maar ook dat het „juridisch complex” is en dat het onduidelijk is wat dit zou kosten voor de staat.

Het voornemen staat in een uitgebreide brief die de plannen voor een nieuw inburgeringsstelsel verder uitwerkt.

Lees ook: Vijf veranderingen waardoor de inburgering nu wél moet slagen

Vorig jaar werd al duidelijk dat nieuwkomers in de toekomst meer maatwerk kunnen verwachten, dat ze op een hoger niveau Nederlands moeten leren (niveau B1, nu is dat nog A2) en dat ze sneller aan het werk moeten.

Gemeenten verantwoordelijk

De belangrijkste verandering is dat gemeenten weer verantwoordelijk worden voor de inburgering. Dat was eerder ook het geval, maar tussen 2012 en nu lag die verantwoordelijkheid bij het Rijk. Door gemeenten wettelijk te verplichten het inburgeringsstelsel uit te voeren en zelf cursussen aan te kopen, is het mogelijk om nieuwkomers meer maatwerk te bieden, is het idee.

Nu moeten inburgeraars zelf een cursus kiezen, waardoor er slecht zicht is op de kwaliteit. Daarvoor kunnen ze een lening afsluiten die wordt kwijtgescholden als ze binnen drie jaar hun examens halen. Dat systeem vervalt, nu de gemeenten de cursussen gaan aankopen. Veel nieuwkomers die de termijn niet haalden, kwamen erdoor in de financiële problemen.

Nieuwkomers met recht op bijstand moeten ook meer worden geholpen met hun financiën, vindt het kabinet. Gemeenten gaan nieuwkomers in het nieuwe stelsel daarom de eerste zes maanden actief ‘ontzorgen’. Dat betekent dat de gemeenten verplichte kosten voor onder andere huur en zorgverzekering betaalt vanuit de bijstand, om te voorkomen dat er in de eerste maanden schulden ontstaan.

Termijn

Wat wel blijft bestaan is de zogeheten ‘resultaatsverplichting’. Inburgeraars moeten binnen de gestelde termijn hun examens halen.

Doen ze dat niet, dan kunnen ze daarvoor worden beboet. Doordat er nu drie trajecten komen, met aandacht voor de verschillende achtergronden van mensen, moet het eenvoudiger worden voor nieuwkomers om op hun eigen niveau in te burgeren.

De mensen die onder het huidige stelsel vallen, krijgen geen overgangsregeling, omdat „de inburgeraar moet weten aan welke inburgeringseisen hij of zij moet voldoen”, schrijft Koolmees. Voor de groep mensen die daardoor schulden opbouwt of door de huidige eisen in de problemen komt, is daarmee geen oplossing gevonden.

Om het nieuwe inburgeringsstelsel te kunnen uitvoeren, krijgen gemeenten jaarlijks 70 miljoen euro extra per jaar, zoals is afgesproken in het regeerakkoord. Ook schrijft Koolmees dat gemeenten die goede resultaten halen, bijvoorbeeld door een groot aantal mensen succesvol te laten inburgeren, daarvoor extra worden beloond.

Het inburgeringsstelsel moet in 2021 in werking treden. Om er goed uitvoering aan te geven, moeten het Rijk en de gemeenten verdere afspraken maken om invulling te geven aan de nieuwe wet. Dat overleg, tussen het ministerie en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), klapte op 22 mei. De VNG vindt dat Koolmees te weinig geld beschikbaar stelt voor een goede uitvoering van het nieuwe stelsel. Het overleg is nog altijd niet hervat.