Geen wraking, de zaak tegen Geert Wilders gaat door

Hoger beroep Het Haagse hof heeft een verzoek van Geert Wilders om zijn zaak aan te houden, verworpen. De strafzaak tegen hem kan verder.

PVV-leider Geert Wilders (rechts) met naast hem zijn advocaat Geert-Jan Knoops. Foto Koen van Weel / ANP
PVV-leider Geert Wilders (rechts) met naast hem zijn advocaat Geert-Jan Knoops. Foto Koen van Weel / ANP

Het is deze dinsdag 1.924 dagen geleden dat PVV-leider Geert Wilders op een politieke manifestatie zijn aanhangers vroeg of ze „meer of minder Marokkanen” willen. In het snikhete, speciaal beveiligde justitiële complex op Schiphol maakt het Haagse gerechtshof zich eindelijk op voor de inhoudelijke behandeling van het hoger beroep in deze zich voortslepende strafzaak, waar Wilders zich moet verdedigen tegen de aanklacht van discriminatie en belediging van Marokkanen.

De verdachte is evenwel nog niet toe aan afronding en begint de dag met het vragen van aanhouding. Zijn breedsprakige advocaat Geert-Jan Knoops maakt in een urenlang betoog duidelijk dat er eerst nog vier justitiële ambtenaren als getuige moeten worden gehoord. Hij wil duidelijkheid over „de politieke sturing” van toenmalig minister van justitie Ivo Opstelten. Wilders denkt dat de bewindsman achter de schermen heeft geregeld dat het OM hem ging vervolgen toen hij in maart 2014 aanhangers vroeg of ze meer of minder Marokkanen wilden. „Er is steeds meer bewijs voor politieke inmenging maar de onderste steen moet nog boven komen”, aldus Knoops.

Lees ook de andere stukken over het Wildersproces

Hitte van buiten

Het Tweede Kamerlid zegt ’s middags zich te wanen „in Zimbabwe”. De politiek is volgens Wilders bezig hem als ridder van het vrije woord via een strafzaak te knevelen.

De hitte van buiten dringt tijdens de procesdag steeds nadrukkelijker binnen in de raamloze rechtszaal. Voorzitter van de strafkamer J. Reinking vraagt Knoops na een paar uur of hij soms hulp nodig heeft omdat het lijkt alsof de raadsman bezwijkt onder de hitte. Knoops, gesecondeerd door zijn echtgenote advocaat Carry Knoops, ploegt verder en zegt ’s middags dat hij een aanbod van rechtbankpersoneel om even te douchen heeft afgeslagen.

Eerder dit jaar zijn bij de raadsheer-commissaris op verzoek van Knoops voormalig OM-topman Herman Bolhaar en Ivo Opstelten gehoord over de vraag of het ministerie de facto vijf jaar geleden het openbaar ministerie heeft opgedragen Wilders voor de strafrechter te dagen. Opstelten en Bolhaar bleken zich bij hun verhoor nauwelijks nog te kunnen herinneren of en wat hun bemoeienis was met deze zaak.

Knoops schermt nu met een in april 2019 tegenover een notaris afgelegde verklaring van een anonieme ambtenaar van het ministerie. Die zegt dat hij in 2011 al een gesprek afluisterde waarin Opstelten aan zijn hoogste ambtenaar Joris Demmink de opdracht zou hebben gegeven dat Wilders moest worden vervolgd omdat hij „te veel voor de voeten liep”. Drie jaar later zou die opdracht zijn ingewilligd.

Die anonieme ambtenaar durft niet meer voor het hof te verklaren omdat minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) onlangs liet weten dat klokkenluiders worden vervolgd, aldus Knoops. De advocaat stelt nu voor dat de getuige via de notaris schriftelijke vragen beantwoordt. Ook wil Knoops de huidige secretaris-generaal Siebe Riedstra en nog twee ambtenaren horen over politieke beïnvloeding van het OM.

Schuldig zonder straf

In december 2016 veroordeelde de Haagse rechtbank Wilders. De rechters oordelen dat de leider van de PVV zich door zijn ‘minder Marokkanen’-uitspraak in maart 2014 schuldig heeft gemaakt aan groepsbelediging en het aanzetten tot discriminatie. Hij werd schuldig verklaard zonder straf. De eerste behandeling in hoger beroep strandde toen Wilders vlak voor de uitspraak met succes de raadsheren wist te wraken.

Advocaat Knoops wil dat de strafzaak ook wordt aangehouden om te wachten op een uitspraak van de bestuursrechter in Utrecht. Die moet binnenkort oordelen in een WOB-procedure die de zender RTL heeft aangespannen. De omroep wil alle departementale stukken inzien die te maken hebben met de vervolging van Wilders. Volgens Knoops is het heel aannemelijk dat „er nog meer stukken boven water komen”.

Knoops zoekt naar eigen zeggen naar materiaal voor een niet-ontvankelijkheidsverweer. Hij wil aantonen dat het OM de rechters onjuist heeft geïnformeerd. De advocaat vindt dat het hof ook nu al „kan besluiten dat er geen vervolgingsrecht meer bestaat”. Het onjuist informeren van rechters is een doodzonde. „Dat is een onherstelbaar vormverzuim waardoor de verdachte ernstig in zijn belangen is geschaad”.

Overleg is geen bemoeienis

Het OM vindt aanhouding voor het horen van nog meer getuigen niet nodig. „Het is volstrekt gebruikelijk dat er overleg is tussen een minister van justitie en het college van procureurs-generaal”, aldus advocaat-generaal Birgit van Roessel. Overleg is ook niet hetzelfde als bemoeienis. Minister Opstelten heeft volgens de advocaat-generaal geen aanwijzing gegeven tot vervolging. De verdediging probeert volgens haar alleen maar „ruis” te maken. Volgens haar collega Gerard Sta is er „een algemeen belang” om de strafzaak eindelijk af te ronden. Sta hekelt het dat er nog steeds geen woord is gewijd aan de uitlatingen van Wilders. „Het lijkt wel of Wilders het juridische debat over zijn woorden uit de weg wil gaan”.

De verdachte mag zelf ook nog reageren. „Ik vind dit hele proces een grote schande. Het is een duidelijk politiek proces”, foetert Wilders. Hij vraagt het hof „de heksenjacht” te stoppen”.

Na lang beraad wijst het hof alle verzoeken van Wilders af. Er is „geen aanleiding” nu nog getuigen te horen. Het is mooi geweest. Raadsheer Reinking zegt dat de „samenleving belang heeft bij een voortvarende en doeltreffende afhandeling”.

Na ruim een uur bedenktijd meldt Knoops dat Wilders zich met lange tanden neerlegt bij het „onbegrijpelijke” besluit van het hof. Nieuwe wraking blijft uit. De berechting van Wilders kan verder.