Recensie

Recensie Film

De magnifieke verlatenheid van de maan

Documentaire In ‘Apollo 11’ krijgt de kijker veel ruimte om weg te dromen bij spectaculaire beelden van de maanlanding op 21 juli 1969.

Moeder aarde vanaf de maan tijdens de Apollo 11-missie.
Moeder aarde vanaf de maan tijdens de Apollo 11-missie.

Op 21 juli is het vijftig jaar geleden dat de bemanning van de Apollo 11 als eerste de maan bereikte en astronaut Neil Armstrong zijn voeten in het maanstof plantte. Een legendarisch beeld dat miljoenen mensen live op televisie zagen. Armstrongs befaamde woorden „That’s one small step for man, one giant leap for mankind” en het ook door hem uitgesproken „The Eagle has landed” zijn opgenomen in het collectieve geheugen.

Als hij oog in oog staat met het maanoppervlak omschrijft astronaut Edwin ‘Buzz’ Aldrin wat hij ziet treffend als „magnifieke verlatenheid”. Veel tijd voor bespiegelingen hebben Aldrin en Armstrong echter niet, want er moet gewerkt worden: monsters verzamelen, meetapparatuur installeren, de Amerikaanse vlag planten. Michael Collins, de derde astronaut, blijft ondertussen achter in het ruimtevaartuig Columbia dat om de maan cirkelt.

De maanmissie zag men indertijd in korrelige beelden op een zwart-wittelevisie. Pas veel later werd het film- en videomateriaal van de NASA op een groot bioscoopscherm vertoond. In 1989, twintig jaar na de missie, draaide bijvoorbeeld de fraaie documentaire For All Mankind in de theaters. Die film bestaat echter uit beeldmateriaal van álle Apollo-vluchten, met terugblikkend, contemplatief commentaar van Michael Collins en andere astronauten die na de Apollo 11-vlucht naar de maan gingen.

Lees ook een interview met regisseur Todd Douglas Miller over ‘Apollo 11’

Nu is er Apollo 11, waarvoor nieuwe beelden in levendige kleuren zijn opgedoken uit het Amerikaanse National Archive. Een deel daarvan is gedraaid op haarscherp 70mm-filmmateriaal, waardoor het lijkt alsof de missie gisteren plaatsvond. De documentaire is samengesteld door Todd Douglas Miller. Hij monteerde de gerestaureerde archiefbeelden chronologisch en doet niet aan terugblikkende ‘talking heads’ of wetenschappers die uitleggen wat er precies gebeurt. De geluidsband bestaat grotendeels uit de verslagen van Armstrong, Aldrin, Collins en de NASA-vluchtleiding. Een lange, prachtige camerabeweging langs rijen medewerkers laat zien hoe immens de controlekamer is.

Door Millers droge, feitelijke presentatie gaat wel iets verloren. Een gevoel van verwondering of zelfs spiritualiteit dat For All Mankind wel heeft, wordt node gemist. Een opsomming van feitelijke gebeurtenissen verklaart immers niet alles. Wel krijgt de toeschouwer nu de ruimte zelf te reflecteren, kijkend naar lift-off, maanlanding, de docking van maanlander Eagle en capsule Columbia en de terugkeer naar de aarde. Wat voel je als je vanuit de Apollo 11 naar de aarde kijkt of de maankraters voor het eerst in ogenschouw neemt? Daar kan de kijker een eigen invulling aan geven.

Correctie (19 juli 2019): In een eerdere versie van dit artikel stond dat de maanlanding op 16 juli 1969 plaatsvond. Dat was op 21 juli (Europese tijdrekening). Hierboven is dit gecorrigeerd.