Blok belooft onderzoek naar martelingen gevangenen Uruzgan

Minister Blok vindt dat er opheldering moet komen over de onthulling van Trouw dat door Nederland uitgeleverde gevangenen in Afghanistan zijn gemarteld.

Minister Blok tijdens het vragenuur in de Tweede Kamer.
Minister Blok tijdens het vragenuur in de Tweede Kamer. Foto Robin Utrecht/ANP

Nederland gaat onderzoek doen naar de veronderstelde martelingen van gevangenen die tussen 2006 en 2010 aan Afghanistan zijn uitgeleverd. Dat heeft minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) dinsdag bekendgemaakt. De minister vindt het van belang dat er „helderheid” komt over de mogelijke martelingen door de Afghaanse autoriteiten.

Afgelopen weekend onthulde Trouw dat meerdere Afghanen die door Nederlandse militairen gevangen werden genomen in de provincie Uruzgan, na hun overdracht aan de lokale autoriteiten gemarteld zijn. Ze zouden onder meer zijn geslagen met stokken. Ook werden ze naar verluidt bedreigd met de dood en afgeperst.

De Nederlandse militairen namen tijdens de missie in Afghanistan, tussen 2006 en 2010, zeker 230 Afghanen gevangen. Zij werden overgedragen aan de Afghaanse veiligheidsdepartement NDS, dat een slechte reputatie heeft op het gebied van mensenrechten. Het kabinet was hier destijds al van op de hoogte, toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot beloofde daarom toe te zien op de veiligheid van de overgedragen gevangenen. Er zouden onder meer met regelmaat gevangenisbezoeken plaatsvinden.

Lees ook: Dezelfde slimme Nederlandse strategie werkte in Atjeh én Uruzgan

Ministeries ontkennen

De onthulling van Trouw is gebaseerd op onderzoek van journalistencollectief Lighthouse Reports. Het collectief interviewde vier overgedragen gevangenen en een veteraan die in Uruzgan diende. Ook kregen de journalisten intern mailverkeer van het ministerie van Buitenlandse Zaken in handen. Uit deze documenten bleek dat ambtenaren klaagden dat er te weinig mankracht was voor het afleggen van de beloofde gevangenisbezoeken.

De verantwoordelijke ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie zeiden na de publicatie van Trouw dat er wel degelijk met regelmaat bezoeken plaatsvonden en dat de ministeries een „goed beeld” hebben van hoe het de overgedragen gevangenen is vergaan. De ministeries houden vast aan de eindevaluatie over de missie, waarin staat dat er geen aanwijzingen zijn dat door Nederland overgedragen gevangenen gemarteld werden.

In 2011 stopte de NAVO na een vernietigend rapport van de Verenigde Naties over het NDS met het uitleveren van gevangenen aan de Afghaanse autoriteiten. De VN concludeerden dat er op grote schaal werd gemarteld. Gevangenen zouden onder meer zijn geslagen met rubberen slangen en bedreigd met seksueel geweld. Ook zouden ze elektrische schokken toegediend hebben gekregen.