Waar is het eten als werkwoord?

Nederland eet NRC vraagt lezers Nederland in beeld te brengen. We zien weinig eten dat in de mond wordt gestopt.

Foto Natasja de Nijs

Gij zult geen restaurant bezoeken waar ze foto’s van het eten bij de deur hebben opgehangen. Dat is een van mijn particuliere tien geboden. Maar als je zulke restaurants inderdaad weet te mijden en binnenstapt bij een verantwoord adres, ontdek je al snel dat binnen juist iedereen zijn bord zit te fotograferen om op Instagram te zetten.

Nog niet zo heel lang geleden was het vreemd als iemand zijn telefoon boven zijn bord hield voor hij ging eten. Nu doet iedereen het. Waarom? Dat het alleen om fabelachtig composities gaat, die voor het nageslacht bewaard moeten blijven, kan de reden niet zijn.

Als je door de zee aan schotelfoto’s waadt van de Flickr-groep I Ate This, zie je vooral ook heel veel huiselijks en gewoons: Tupperware-bakjes spag-bol, slecht belichte spiegeleieren en borden vol brokjes waarvan je denkt dat ze al eens zijn gegeten. Sommige mensen posten af en toe eens een foto van een bord eten, anderen fotograferen dwangmatig elk maal. Sommige mensen delen hun eetfoto’s alleen in kleine kring.

Waarom zetten we ons eten online? Is het opscheppen? Of opbiechten dat je je hebt laten verleiden tot iets met gesmolten kaas? Hoe dan ook is het aandacht zoeken, hoor je vaak als verklaring, want voedsel is – deep down – nu eenmaal gelijk aan liefde.

Instafooders tonen de wereld hoe blij ze zijn dat ze dit lekkers kunnen zien en ruiken en proeven. Maar dus pas nadat ze de foto hebben gemaakt. Die foto’s zijn uitgesteld verlangen. Tijdelijke schoonheid. Zodra je er een vork in prikt, wordt dit sublieme voedsel vermalen en verteerd. Ze zijn als zeventiende-eeuwse vanitas-stillevens: haringen met een halfgeschilde citroen, een bord oesters met een roemer wijn en een uitgedoofde kaars. IJdelheid der ijdelheden. Zo wordt #instafood welbeschouwd familie van The Naked Shit Pictures van het Londense kunstenaarsduo Gilbert and George.

Opvallend: de etensdaad zelf ontbreekt in dit genre grotendeels. Natuurlijk, genoeg foto’s van iemand die grappig doet met een kluwen spaghetti, of geinig aan een ijsje likt. En zoek ook maar eens op ‘Obama’ of ‘Trump’ in combinatie met ‘hamburger’. Maar op de foodblogs en instafeeds – goed woord, trouwens – zie je maar zelden iemand die gewoon iets eet, kauwt en wegslikt.

Genoeg foto’s overal van mensen in een eet-setting. Leuke jonge mensen met hun kinderen die spiesjes roosteren op een afgelegen strandje. Lange tafels in Toscanië. De collectieve selfie van de vriendinnenclub. En dan hebben we het nog niet over de Kerst. In tijden van Deliveroo en tv diners is samen aan tafel zitten kennelijk de hoogste vorm van gezelligheid, maar het in de mond stoppen van voedsel wordt nauwelijks in beeld gebracht. Iedereen doet het, maar we willen het niet zien. Je zou bijna denken dat het taboe is.

Ook hier weinig nieuws onder de zon, trouwens. Drie van de vijf arme Brabanders op Van Goghs beroemde schilderij uit 1885 kijken zelfs niet naar hun aardappels. Op Renoirs heerlijke schilderij Le déjeuner des canotiers (1881) is het dolgezellig, maar aan de lege borden en de pitten en schillen te zien is de lunch zelf alweer even voorbij. En terwijl de disgenoten op Da Vinci’s Laatste avondmaal (1495) druk ruziën over wie van hen de verrader is, liggen de Italiaanse broodjes onaangeroerd op tafel.

Google ‘eten’ en ‘fotograferen’ levert een schat aan nuttige tips op. Let op de omgeving waarin je eten fotografeert, een onscherpe achtergrond kan dramatisch werken, en gebruik nooit maar dan ook nooit een flits, want dat maakt eten „vet in plaats van vochtig”. Maar die aanwijzingen gelden voor eten als zelfstandig naamwoord.

Eten als werkwoord, dat is fotografisch de grootste uitdaging.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.