Meteorieten tonen: Mars wás ‘leefbaar’

Astronomie Mars is 4,5 tot 3,8 miljard jaar geleden niet, zoals wel gedacht, zo met planetoïden bestookt dat het de planeet onleefbaar maakte.

Microscoopfoto van een stukje Mars-meteoriet
Microscoopfoto van een stukje Mars-meteoriet Foto Desmond Moser

Door onze medewerker

Onderzoek van enkele miljarden jaren oude brokstukken van Mars die in 2011-2016 in de Sahara zijn aangetroffen, wijst erop dat onze buurplaneet veel langer ‘leefbaar’ was dan doorgaans wordt verondersteld. De laatste verwoestende inslag op zijn oppervlak moet bijna 4,5 miljard jaar geleden hebben plaatsgevonden.

Er zijn aanwijzingen dat de binnenste planeten van ons zonnestelsel (Mercurius, Venus, Aarde en Mars) na hun ontstaan, ruim 4,5 miljard jaar geleden, nog enkele honderden miljoenen jaren zijn bestookt met vele planetoïden. Dit zou tot ongeveer 3,8 miljard jaar geleden hebben voortgeduurd en staat bekend als het Late Heavy Bombardment, oftewel het ‘late zware bombardement’.

Over de oorzaak en duur van dat bombardement, en zeker ook over de realiteit ervan, wordt nog volop gediscussieerd. Maar wetenschappers zijn het erover het eens dat kolossale inslagen gepaard gaan met schokgolven en hoge temperaturen die funest zijn voor de leefomstandigheden op een planeet. De ontwikkeling van leven op deze planeten kan dus pas op gang zijn gekomen (al dan niet tijdelijk) ná dit vermeende bombardement.

Een team planeetwetenschappers, onder leiding van Desmond Moser (universiteit van Western Ontario, Canada), levert in een publicatie die maandag in Nature Geoscience verscheen, een nieuwe bijdrage aan de discussie. Zij onderzochten een aantal meteorieten die vrijwel zeker van de zuidelijke hooglanden van Mars komen. De brokken gesteente zouden bij een inslag, minstens 5 miljoen jaar geleden, van het planeetoppervlak zijn weggeblazen om na lange omzwervingen op aarde te belanden.

De Mars-meteorieten bevatten allerlei mineralen, waaronder zirkoon en baddeleyiet. Die hebben de voor wetenschappers prettige eigenschap dat ze ‘registreren’ welke extreme gebeurtenissen ze meemaken: hun kristalstructuur verandert onder hoge temperatuur en druk.

Nauwgezet onderzoek van de Mars-meteorieten heeft nu laten zien dat de daarin aanwezige zirkoon en baddeleyiet geen grote inslagen hebben doorstaan. Opmerkelijk, omdat uit datering gebaseerd op het radioactieve verval van uranium tot lood blijkt dat de mineralen ruwweg 4,48 miljard jaar oud zijn. Het lijkt er dus op dat er op Mars geen laat bombardement is geweest, en dat geldt dan ook voor de overige rotsachtige planeten van ons zonnestelsel.

Dit impliceert dat er op Mars veel meer tijd was voor de ontwikkeling van levende organismen dan tot nu toe werd gedacht. Als Mars tot 3,8 miljard jaar geleden met planetoïden was bestookt, zou zijn korst pas ruwweg 3,5 miljard geleden voldoende zijn afgekoeld voor het ontstaan van leven. Maar rond dat moment was de planeet al aan het verdrogen, wat niet bevorderlijk is voor leven in de dop.

In hun publicatie stellen de wetenschappers dat Mars, zonder laat bombardement, al vanaf ruwweg 4,2 miljard jaar geleden leefbaar was en dat vervolgens 700 miljoen jaar is gebleven. Of zich er ook echt organismen hebben gevormd is hoogst onzeker.