Mark Rutte of bedrijfsleven: wie heeft gelijk? | Alles moet anders bij de SP

Met Mark Rutte, Ron Meyer en Ivo Opstelten. Wil je ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!

De Haagse Stemming

Mark Rutte wil in debat met het bedrijfsleven, maar wie heeft er gelijk? Lilian Marijnissen vindt dat het anders en beter moet bij de SP, maar weet niet hoe. En krijgt Geert Wilders een eerlijk proces?

RUTTE vs BEDRIJFSLEVEN: Mark Rutte wil vanavond bij Pauw in debat met Nederlandse multinationals als Shell, Unilever en Philips over de achterblijvende loonstijging van Nederlandse werknemers. Of die bedrijven ook willen aanschuiven, is afwachten - maar NRC-columnist Marike Stellinga nam de argumenten van beide kampen vast door. Volgens Rutte stijgt de koopkracht niet net zo hard als de economische groei omdat de lonen niet hard genoeg stijgen. VNO-NCW-voorman Hans de Boer zegt dat dat komt omdat Rutte zelf de lasten heeft verzwaard. Wie heeft gelijk? Allebei, aldus Stellinga. De lonen blijven al jaren achter, maar de lastendruk is onder de kabinetten-Rutte ook toegenomen. Dat de VVD nu de schuld bij het bedrijfsleven legt, begon overigens bij Frank de Grave: toen hij lid werd van de Raad van State, verklaarde hij zich al te ergeren aan de stijgende topsalarissen terwijl de lonen van werknemers achterblijven.

VERKIEZINGSNEDERLAAG: “Walgelijk”, “een regelrechte blunder”, “pulp die thuishoort in een Nexit-campagne”. De kritiek tijdens de partijraad van de SP op de campagne voor de Europese verkiezingen, en dan met name het ‘Hans Brusselmans’-filmpje, was niet van de lucht. En toch werd voorzitter Ron Meyer, die heeft aangekondigd op te stappen, uitgebreid geprezen: “Wij zijn jou zoveel dank verschuldigd.” Het was de tweede keer in korte tijd dat de SP een verkiezingsnederlaag moest evalueren: drie maanden geleden was er ook al zo’n evaluatie na de nederlaag bij de Provinciale Statenverkiezingen. De conclusie is deze keer: de SP moet niet alleen boos zijn, maar ook hoop bieden. Er moet een nieuw, positief verhaal komen. Lilian Marijnissen vindt ook dat het “anders en beter” moet. Maar hoe precies, dat lijkt ze niet te weten.

NEDERLANDERSCHAP: Een belangrijke test voor minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA): hij wil de paspoorten van Syriëgangers intrekken, en vandaag dient de eerste rechtszaak daarover. Syriëganger Maher H. raakte zijn Nederlanderschap kwijt nadat hij naar Syrië was afgereisd, maar wil die beslissing door de rechter laten terugdraaien. De nieuwe wetgeving die het intrekken van paspoorten gemakkelijker moet maken, speelt nog geen rol: die werden pas vanaf 2016 doorgevoerd, H. keerde in 2014 al terug uit Syrië. Hij stelt nu dat hij “naïef” was, en niet naar Syrië is gegaan “om hoofden af te hakken”. Hij is in Nederland veroordeeld omdat hij voor een jihadistische groepering streed. Hij verspreidde na zijn terugkomst in Nederland ook jihadistische video’s. “Ik zou dat nu nooit meer doen”, zegt hij daarover. In 2018 werd zijn naam ook geschrapt van de nationale sanctielijst terrorisme: een teken dat de overheid hem niet langer als terrorist beschouwt.

EERLIJK PROCES: Mocht voormalig Justitieminister Ivo Opstelten zich bemoeien met het proces tegen Geert Wilders? RTL ontdekte dat Opstelten vier keer contact had met het OM over de zaak-Wilders. Nieuwsuur legde de zaak voor aan vier strafrechtexperts. Die stellen dat het niet ongebruikelijk is dat ministers contact hebben met het OM over zaken. “Maar in dit geval”, stelt staatsrechtgeleerde Paul Bovend’eert, “ligt de zaak denk ik anders, want het gaat om de vervolging van een politicus. En dan is het verstandig dat de minister zich afzijdig houdt.” Vraag is of Opstelten druk heeft uitgeoefend om Wilders te vervolgen: dat mag niet. Bovendien is steeds ontkend dat Opstelten zich met de zaak bemoeide. Hoe dan ook, Wilders hoeft zich volgens de experts geen zorgen te maken: de rechterlijke macht is onafhankelijk, en Wilders krijgt een eerlijk proces.

STEMLEEFTIJD NAAR 16: Ook pubers moeten kunnen stemmen, en dus moet de kiesgerechtigde leeftijd naar 16 jaar. Dat schrijft de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) in een advies. Volgens de ROB is er tegenwoordig veel meer bekend over het puberbrein: er zijn ‘koude’ en ‘warme’ fases. In ‘warme’ fases zijn jongeren opgewonden, bijvoorbeeld als ze ruzie maken, en dan reageren ze “heel primair”. Maar in de koude fases spelen emoties geen rol en kunnen ze wel een afgewogen keuze maken - bijvoorbeeld op welke politicus ze willen stemmen. De ROB denkt bovendien jongeren zo beter bij de politiek te kunnen betrekken. In eerste instantie zou er moeten worden getest met provinciale en lokale verkiezingen. Het plan maakt weinig kans: onder landelijke politieke partijen is er weinig animo om de kiesgerechtigde leeftijd te verlagen.

RENOVATIESOAP: Het is het symbool voor alles wat er misloopt bij de renovatie van het Binnenhof: de tropische kantoortuin die in het gebouw van de Tweede Kamer zou moeten komen. Dat zou niet passen bij de doelstelling van de renovatie, die “sober en doelmatig” moet blijven. Maar die kantoortuin bleek niet zo tropisch als alle kritiek deed vermoeden: architect Ellen van Loon wilde alleen een binnenplaats met wat groen die nu achter glas zit, toegankelijk maken. De verbouwing is inmiddels uitgelopen op een machtstrijd tussen de Tweede Kamer en staatssecretaris Raymond Knops (Binnenlandse Zaken, CDA). Je hoort alles over de renovatiesoap in de NRC-podcast Haagse Zaken. Bijvoorbeeld dat de botten van Johan van Oldenbarnevelt de renovatie zouden kunnen ophouden: liggen de resten van de oud-staatsman onder het huidige gebouw van de Eerste Kamer?

QUOTE VAN DE DAG

“Dat je om elf uur ’s avonds een berichtje krijgt dat hij tijd heeft voor een afspraak met een drankje, en dat je het beste even naar zijn hotel kan komen.”

Scheidend Europarlementariër Marietje Schaake (D66) over seksuele intimidatie in Brussel