Hoe Iraanse groeperingen in Washington lobbyen voor machtswisseling in Teheran

Verenigde Staten De Iraanse groepering MEK lobbyt in de VS voor regime change in Teheran. Ze heeft nu een bondgenoot in het Witte Huis.

Honderden Iraniërs riepen vrijdag in een betoging voor het Witte Huis om een machtswisselingen in Teheran.
Honderden Iraniërs riepen vrijdag in een betoging voor het Witte Huis om een machtswisselingen in Teheran. Foto JIM LO SCALZO/EPA

Ze dragen allemaal gele hesjes, met teksten als ‘Free Iran’ erop, of ‘Iranians: regime change now’ en ze demonstreren regelmatig in de buurt van het Witte Huis. Hun marsen zijn strak georganiseerd, geluidsinstallatie met muziek of toespraken, trommels, groen-wit-rode vlaggen en meterslange spandoeken. Het zijn Amerikanen van Iraanse afkomst, ze zijn met tientallen, soms honderden en vrijdag, aldus persbureau AP, waren ze met meer dan duizend.

Spreek je in de stoet een willekeurige demonstrant aan, dan verwijst die meteen naar de woordvoerder, de man in het roze overhemd, Alex Arza. Hij zegt dat de demonstranten niet uit zijn op oorlog tussen de VS en Iran. Dat moment kwam afgelopen week angstig dichtbij. President Trump zag op het nippertje af van militaire actie nadat Iran een Amerikaanse drone uit de lucht had geschoten. In plaats daarvan voerden Amerikaanse experts een cyberaanval uit op computersystemen van de Iraanse Revolutionaire Garde die worden gebruikt voor de lancering van raketten.

Volgens Azra willen de demonstranten geen oorlog, maar een machtswisseling in Teheran. Hij hoort bij de Organization of Iranian American Communities. Daarnaast heb je een internationale organisatie als de National Council of Resistance of Iran, die een tak in de VS heeft: NCRIUS. Beide zijn lobbygroepen gelieerd aan Mujahedeen-Khalq, in de VS afgekort als MEK, waar Rajavi aan het hoofd van staat. De MEK stond van 1997 tot 2012 op de Amerikaanse lijst van terroristische organisaties, onder meer wegens aanslagen waarbij ook Amerikanen zijn omgekomen. Nu is de MEK de groep waar sommige Amerikaanse politici hun kaarten op hebben gezet.

In het eerste half jaar van 2019 zamelde de NCRIUS 125.000 dollar in voor zijn activiteiten in de VS, zo blijkt uit documenten die de groep moest deponeren bij het ministerie van Justitie. Daarmee financieren ze onder meer panelbijeenkomsten, recepties, ontmoetingen met politieke ‘influencers’ en opinieartikelen.

Deze maand onthulde nieuwssite The Intercept dat een van de actiefste MEK-opinieschrijvers, Heshmat Alavi, helemaal niet bestaat. Het is de naam waaronder collectief gepubliceerd wordt in vooral rechtse media. Volgens The Intercept had het Witte Huis in 2018 een van ‘Alavi’s’ artikelen aan Amerikaanse journalisten doorgestuurd om Trumps beslissing zich terug te trekken uit het nucleaire akkoord met Iran, te onderbouwen.

Invloedrijke Amerikaanse politici

Het is lastig zeker te weten hoeveel invloed MEK heeft. Maar duidelijk zichtbaar is welke invloedrijke Amerikaanse politici en adviseurs ze bereiken – en ook wat die Amerikanen vinden. Bij de demonstratie vrijdag spraken onder anderen de Republikeinse afgevaardigde Tom McClintock en van de Democratische Partij een oud-gouverneur van New Mexico en een oud-senator van New Jersey. Zij pleitten allen voor omverwerping van het Iraanse regime, en zegden Amerikaanse steun toe voor het „Perzische volk”, dat zich van het „terreurregime van de mullahs” moet bevrijden.

Op de website van de OIAC staan videoclips met steunbetuigingen, uitgesproken tijdens een ‘Iraanse opstand top’ in 2018 van onder meer generaal James Jones, ooit nationaal veiligheidsadviseur onder president Obama.

In februari bepleitte Rudy Giuliani, advocaat van Donald Trump, nog voor regime change in Iran op een door de MEK georganiseerde bijeenkomst in Polen. Giuliani gaf volgens USA Today na afloop toe dat hij was betaald door de MEK.

President Trump zegt niet uit te zijn op oorlog en volgt Bolton voorlopig niet

Maar de belangrijkste troef van de MEK, een troef in het Witte Huis zelf, is John Bolton, de nationaal veiligheidsadviseur van president Trump. Bolton hield in 2017 nog een toespraak tijdens een MEK-bijeenkomst tegen betaling van 40.000 dollar. Hij betoogde daar dat het belangrijkste doel van het Amerikaanse beleid zou moeten zijn dat „het regime dat ayatollah Khomeini in 1979 vestigde, zijn veertigste verjaardag niet zal halen”.

Lees ook: Als het om Iran gaat, vormt team-Trump geen gesloten front

Volgens de bij Justitie gedeponeerde documenten is de man met wie de NCRIUS het meest contact had in 2019 Nader Uskowi, een Iraanse Amerikaan die als consultant verbonden is aan conservatieve denktanks. Vorig jaar publiceerde Uskowi het boek Temperature Rising waarin hij betoogt dat onderhandelen met de Iraanse regering zinloos is, aangezien facties binnen dat regime elkaar fel bestrijden. Dat is precies de mening van John Bolton, die in 2015 een opinieartikel schreef voor The New York Times onder de weinig aan de verbeelding overlatende titel To Stop Iran’s Bomb, Bomb Iran. „We hebben verschrikkelijk weinig tijd”, schreef Bolton destijds, „maar een aanval [op enkele nucleaire installaties in Iran, red.] kan nog altijd succesvol zijn.”

Twee jaar later, toen Trump president was geworden, sprak Bolton de MEK-conferentie toe. Het Amerikaanse beleid zou gericht moeten zijn op omverwerping van het regime in Teheran, zei hij opnieuw. „Er is een levensvatbare oppositie tegen de ayatollahs”, zei hij. „En die oppositie zit hier vandaag in de zaal.”

Dit weekend liet president Trump zien dat hij de koers-Bolton voorlopig niet volgt. Zaterdag werden nieuwe sancties tegen Iran afgekondigd. En in een tv-interview zei Trump bereid te zijn met Iran te onderhandelen „zonder voorwaarden vooraf”. „Ik ben niet uit op oorlog. Als die er komt, dan wordt het een weergaloze vernietiging. Maar daar ben ik niet op uit.”