Dezelfde visstick bevat in Nederland meer vis dan in Oost-Europa

Voeding Dezelfde voeding in Oost-Europa zou van lagere kwaliteit zijn. Een Europese studie vond voor die claim geen bewijs, maar vond wel veel verschillen tussen landen.

Vissticks van Iglo bevatten in Oost-Europa minder vis en zijn iets vetter dan vissticks uit Nederland en Duitsland.
Vissticks van Iglo bevatten in Oost-Europa minder vis en zijn iets vetter dan vissticks uit Nederland en Duitsland. iStock

Producten met dezelfde verpakking zijn niet overal hetzelfde. De Europese Commissie liet 128 producten uit 19 landen onderzoeken, in totaal bijna 1.400 stuks. Bij eenderde van de onderzochte producten bleek de samenstelling niet in alle landen hetzelfde te zijn. De onderzoekers vonden geen bewijs voor de beschuldiging dat producenten in Oost-Europa slechter voedsel verkopen.

De vergelijking werd gemaakt nadat Oost-Europese landen in 2017 hadden geklaagd dat fabrikanten hun inferieure producten toebedelen. Zo zit in Cornetto’s palmolie in plaats van zonnebloemolie en vissticks bevatten er minder vis dan in Oostenrijk en Duitsland, bleek uit steekproeven.

De Hongaarse premier Orbán sprak over een „schandaal”, de Bulgaarse regering noemde het „food apartheid”. In april vorig jaar kwam de Commissie met verscherpte richtlijnen: voedingsmiddelen met dezelfde verpakking moeten ook dezelfde ingrediënten bevatten.

„Er is geen patroon van regionaal onderscheid van producten gevonden”, stellen de onderzoekers nu, op basis van een ‘gemiddeld winkelmandje’ dat, waarschuwen ze, niet representatief is voor de grote diversiteit van producten in de EU. Wat dus buiten zicht blijft is dat in landen met lagere inkomens het totale voedingsaanbod ongezonder is dan in de rijkere landen.

De onderzoekers hebben de producten vergeleken zonder in het laboratorium te onderzoeken of er echt in zit wat erop staat. Als er verschillen tussen landen werden gevonden, konden producenten reageren. Die hameren erop dat een verschil in ingrediënten en voedingsstoffen niet betekent dat er een verschil in kwaliteit is. Soms is een product aangepast aan de lokale smaak of regelgeving, schrijven ze. Soms is een product in het ene land al verbeterd en moet de rest nog volgen. En het kan ook nog zijn dat de importeur er etiketten op geplakt heeft die niet kloppen, of dat ingrediënten verkeerd vertaald zijn. Als er al verschillen zijn, zijn ze bovendien ‘verwaarloosbaar’, klinkt het vaak.

Van bewuste discriminatie is dan misschien geen sprake, verschillen zijn er wel, en niet altijd waar je ze zou verwachten. De pizza’s van Dr. Oetker, met relatief lange ingrediëntenlijsten, zijn overal precies eender. Maar de vissticks van Iglo bevatten in Nederland en Duitsland inderdaad meer vis en iets minder (verzadigd) vet dan die in Tsjechië, Hongarije en Slowakijke. Volgens Iglo komt dat doordat er in Duitsland minimaal 65 procent vis in moet zitten en maakt het voor de kwaliteit niet uit.

Ook voedingsstoffen verschillen nogal. Zo mogen in Duitsland en Denemarken aan ontbijtgranen geen vitaminen en mineralen worden toegevoegd. Het gebrek aan harmonisatie maakt dat Kellogg’s cornflakes niet overal hetzelfde zijn.

Verschillen mogen er zijn, als dat duidelijk is op de verpakking. De EC steekt daarom 1,26 miljoen euro in het versterken van consumentenorganisaties die misleidende praktijken aan het licht moeten brengen.

De Europese consumentenorganisatie BEUC ziet in het rapport bevestigd dat voedselongelijkheid bestaat. Ook al is het geen oost-west-probleem, „het is niet acceptabel. Een consument moet ervan uit kunnen gaan dat voedingsproducten voldoen aan de verwachtingen die gewekt worden.”, zegt een woordvoerder.