Achter de schermen gaf Dave Bartholomew vorm aan rock-’n-roll

Necrologie Dave Bartholomew 1918-2019 Met Dave Bartholomew verliest de popmuziek één van de architecten van rock-’n-roll. Als producer, liedjesschrijver, bandleider en talent scout stond hij aan de basis van een cruciale wending van de popgeschiedenis.

Trompettist met lederen longen: Dave Bartholomew bij een optreden tijdens het New Orleans Jazz and Heritage Festival in New Orleans, Louisiana, 1 mei 1994.
Trompettist met lederen longen: Dave Bartholomew bij een optreden tijdens het New Orleans Jazz and Heritage Festival in New Orleans, Louisiana, 1 mei 1994. David Redfern

Zijn naam staat onder talloze oude hits, maar zelden als uitvoerend muzikant. Dave Bartholomew werd vooral bekend als ontdekker en liedjesschrijver van Fats Domino en begeleidde als producer en bandleider talloze andere muzikanten in de jaren vijftig en zestig. Hij overleed gisteren in New Orleans, honderd jaar oud.

In de eeuw die hij leefde, gaf Dave Bartholomew de muziekgeschiedenis een cruciale wending. Als trompettist kreeg hij de bijnaam ‘Leather Lungs’ vanwege zijn inhoud, maar zijn nauwelijks te overschatten invloed op de vroege popmuziek voltrok zich vooral achter de schermen. Hij was het die in 1949 een schuchtere, dikke jongen begeleidde in een kleine studio in New Orleans.

Eerste rock-’n-rollhit

Ze namen ‘The Fat Man’ op, een nummer dat later door kenners als de eerste rock-’n’-rollhit zou worden erkend.

Bartholomew bleef altijd de man achter Fats Domino, al produceerde hij ook hits voor onder anderen Lloyd Price en Smiley Lewis. Hij begaf zich op het snijvlak tussen New Orleans r’n’b en de ontluikende rock ’n roll. Die periode was niet alleen vanuit muzikaal perspectief baanbrekend, ook sociaal gezien. Juist in het volledig gesegregeerde zuiden van de Verenigde Staten wist Bartholomew toegang te krijgen tot de witte muziekindustrie, met in zijn kielzog de andere zwarte muzikanten die hij begeleidde.

Hij was ook als talent scout verantwoordelijk voor de lancering van vele carrières. Vanuit zijn eigen bands kwamen onder meer drummer Earl Palmer en saxofonist Lee Allen voort, die later hun specifieke funky sound zouden lenen aan hits van bijvoorbeeld Little Richard, zoals ‘Tutti Frutti’. Bartholomews eigen nummers, hij nam er talloze op, waren vooral novelty hits, gericht op de lokale markt van New Orleans, met vaak Caribische ritmes.

Fats Domino en Dr. John: discipelen

De backbeat die Bartholomew meegaf aan rock ’n roll kwam voort uit een typische mix van de muziek van mardi gras parades, jazz funerals en big bands. De beat van die straatjazz, met een pompende basdrum en rollende snaredrum, legde hij onder de blues, waardoor die ging ‘rocken’.

Die specifieke beat was de laatste jaren vaak te horen in de straten van New Orleans, tijdens grote ‘second lines’, begrafenisstoeten. In 2015 overleed Allen Toussaint, de producer en pianist die zijn carrière modelleerde naar het voorbeeld van Bartholomew. In 2017 waren er begrafenisstoeten voor Fats Domino, Bartholomews bekendste pupil.

En afgelopen zaterdag, een dag voor zijn dood, was er een grote muzikale herdenkingsstoet voor Dr. John, de muzikale held uit de stad die begin deze maand overleed. De eerste studiosessie die Dr. John bijwoonde stond onder leiding van Bartholomew en hij erkende hem als een belangrijk voorbeeld.

In al die second lines klonk muziek die Dave Bartholomew heeft geschreven, of op een andere manier heeft vormgegeven in de afgelopen eeuw. Hij overleefde zijn discipelen allemaal. Na honderd jaar zullen de komende weken dan nu ook voor hem de big bands door de straten gaan om zijn leven en muziek te vieren.