Politieke klassen Georgië en Rusland zoeken de confrontatie

Georgië Het bezoek van een Russische parlementariër leidde ook zaterdag weer tot een ontlading van woede bij Georgiërs. Wat is er aan de hand?

Protestant bij een demonstratie in Tbilisi tegen de komst van het Russisch parlementslid Sergej Gavrilov, 22 juni 2019.
Protestant bij een demonstratie in Tbilisi tegen de komst van het Russisch parlementslid Sergej Gavrilov, 22 juni 2019. Foto Irakli Gedenidze / Reuters

Is Georgië rijp voor een nieuwe revolutie? Zaterdag werd opnieuw door duizenden gedemonstreerd in de Georgische hoofstad Tbilisi – voor de derde dag op rij. Dit maal verliep de betoging vreedzaam, maar afgelopen donderdag vielen er 240 gewonden bij hevige gevechten tussen betogers en de politie.

Aanleiding voor de protesten van donderdag was het bezoek van de Russische parlementariër Sergej Gavrilov voor een bijeenkomst van de zogeheten ‘Interparlementaire Vergadering over Orthodoxie’. Gavrilov is voorzitter van deze parlementaire club van orthodoxe landen. Hij mocht daarom plaats nemen in de stoel van de voorzitter van het Georgische parlement.

De symboliek daarvan – een Rus die het Georgische parlement voorzit – deed de vlam in de pan slaan. Georgische parlementariërs maakten Gavrilov het spreken onmogelijk. Een menigte van circa tienduizend man probeerde daarop het parlement te bestormen en brak door het politiekordon. Om de mensenmassa uiteen te jagen schoot de politie met rubberen kogels, waarbij veel betogers gewond raakten. Twee demonstranten zouden een oog hebben verloren.

Lees ook dit interview met ex-president van Georgië Micheïl Saakasjvili: ‘Straks word ik ontvoerd met een zak over mijn hoofd’

De protesten waren georkestreerd door oppositiepartijen als de ‘Verenigde Nationale Beweging’ van oud-president Micheil Saakasjvili . Maar het was niet erg moeilijk om mensen op de been te krijgen. Georgiërs zijn nog altijd woedend over de Russische inval in hun land van 2008, de afscheiding van Zuid-Ossetië en de Russische steun aan de afgescheiden regio Abchazië. Tijdens de protesten werden er afgelopen dagen slogans geroepen als ‘Russische bezetters zijn niet welkom’.

Vliegverkeer stilgelegd

Moskou reageerde woedend op de behandeling van Gavrilov. President Poetin beval alle vliegverkeer met Georgië stil te leggen. Vanaf 8 juli mogen Russische luchtvaartmaatschappijen geen vluchten meer uitvoeren op de Georgische hoofdstad Tbilisi en zijn Georgische maatschappijen niet meer welkom in Moskou. Volgens de Russische regering zijn de maatregelen uit ‘veiligheidsoverwegingen’ genomen. Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwde Russische toeristen om voorzichtig te zijn.

Die waarschuwing lijkt echter nogal overdreven: het ressentiment in Georgië richt zich nadrukkelijk op de regering in Moskou, niet op gewone Russen. Georgië is een populaire vakantiebestemming in Rusland: het afgelopen jaar bezochten ongeveer 1,4 miljoen Russen het kleine land op de Kaukasus. Poetins maatregel lijkt daarom vooral bedoeld om de Georgische toeristenindustrie te treffen.

Daarmee speelt Poetin de Georgische oppositie in de kaart. In de afgelopen drie dagen zijn de protesten in Tbilisi doorgegaan – ondanks het aftreden, vrijdag, van de Georgische parlementsvoorzitter Irakli Kobachidze. De demonstranten eisen niet alleen maatregelen tegen de leiding van de politie en het aftreden van de minister van Binnenlandse Zaken, maar ook vervroegde verkiezingen.

De demonstraties worden gevoed door onvrede over de huidige regeringspartij ‘Georgische Droom’. Van een omwenteling lijkt vooralsnog geen sprake. Maar veel Georgiërs zullen dezer dagen even terugdenken aan de ‘Rozenrevolutie’ van 2003, toen Micheil Saakasjvili met zijn aanhang het parlement bestormde en zittend president Edoeard Sjevarnadze afzette. Saakasjvili (die in ballingschap leeft omdat hij in Georgië is aangeklaagd voor machtsmisbruik en corruptie) sprak deze week tegen over omroep Deutsche Welle al over „opstand”.