Etnische spanning groeit in Ethiopië

Couppoging in deelstaat De wittebroodsweken van premier Abiy Ahmed zijn voorbij na twee politieke moorden.

In een café in Addis Ababa werden zondag de ontwikkelingen na de politieke moorden via de tv gevolgd.
In een café in Addis Ababa werden zondag de ontwikkelingen na de politieke moorden via de tv gevolgd. Foto Mulugeta Ayene/AP

In Ethiopië dreigt nieuwe etnische strijd na een gewelddadige couppoging dit weekend. De positie van de hervormingsgezinde Ethiopische premier Abiy Ahmed loopt gevaar.

De poging zaterdag de regering van de deelstaat Amhara omver te gooien, waarbij gouverneur Ambachew Mekonnen werd gedood, kan de vonk zijn in een al uiterst gespannen situatie tussen verscheidene etnische groepen, waardoor de afgelopen maanden ruim 2,5 miljoen Ethiopiërs ontheemd raakten. In een kennelijk aan de couppoging in Amhara gerelateerde actie werd zaterdagnacht in de nationale hoofdstad Addis Abeba de nationale legerleider Seare Mekonnen vermoord door zijn lijfwacht.

Ethiopië, met ruim honderd miljoen inwoners, is een federale staat met autonome deelstaten. De vermoorde regiopresident was een naaste medewerker van premier Abiy Ahmed. Beiden benadrukken het pan-Ethiopische nationalisme. Moordenaar was de regionale legerleider Asamnew Tsige, die juist louter de belangen van de Amhara-regio nastreefde. De visie van nationale eenheid van de premier botst steeds meer met die van regionale politici.

Lees ook: Machtsstrijd Ethiopië op scherp na aanslag op hervormer Abiy

Grote indruk

Ahmed kwam vorig jaar aan de macht na een opstand in zijn eigen regio van de Oromo’s, de grootste bevolkingsgroep van Ethiopië. Hij maakte tijdens zijn nog korte bewind grote indruk door vrede te sluiten met Eritrea en zich te profileren als vredestichter van de regio – zo probeert hij nu te bemiddelen in Soedan. Binnenslands probeert hij trotse gevoelens uit de tijd van het 2500 jaar oude keizerrijk te doen herleven door de nationale eenheid te benadrukken. Hij dwong binnen en buiten Ethiopië groot respect af door zijn beleid om alle oppositie te legaliseren, de economie te liberaliseren en niet in de laatste plaats door zijn charme.

Maar zijn streven naar nationale eenheid stuit op verzet. In alle regio’s kwamen sinds de regerende EPRDF Abiy Ahmed als leider benoemde, extremistische groepen naar voren die eigen etnische belangen nastreven en grondgebied willen afpakken van naburige etnische groepen. De bestuurders van die regio’s moedigen geweld tegen minderheden aan.

In de deelstaat Oromia heeft de militante groep Qeerroo bijvoorbeeld grote invloed, die de tribale belangen van de Oromo’s nastreeft. In de deelstaat Amhara is dat de Nationale Beweging van Amhara (Nama). De moordenaar van gouverneur Ambachew Mekonnen behoorde tot deze laatste groep. Hij riep onlangs de jeugd nog op zich te bewapenen om betwiste regionale grensgebieden in te nemen met militaire middelen. De vermoorde gouverneur en nationale premier Abiy Ahmed waren hier faliekant tegen.

Grootste probleem

Het grootste probleem voor Abiy Ahmed blijft het verleden van Ethiopië. Hij is erfgenaam van de dictatoriale op etniciteit gebouwde partij EPRDF. Die bestaat uit vier etnische stromingen. De Tigreërs (6 procent van de bevolking) deelden tot begin vorig jaar de lakens uit, ten koste van de Oromo’s (34 procent) en de Amharen (27 procent). Aan die overheersing kwam een einde toen de Oromo Abiy Ahmed de nieuwe EPRDF-leider werd. Bij de interne verkiezing waren nieuwe etnische coalities ontstaan. De Amharen en Oromo’s trokken samen op tegen de Tigreërs. Na 27 jaar was er plots een andere machtsbalans. Na de machtsovername van Abiy Ahmed bleef grote turbulentie tot nu toe uit. Maar in de regio’s smeulde de onvrede. Daar raakten de bestuurders juist meer naar binnen gekeerd en repressiever. Dat leidde overal tot conflicten, met honderdduizenden ontheemden.

Staatsgrepen en politieke moorden zijn zeldzaam in Ethiopië. Maar de dramatische gebeurtenissen van dit weekend tonen dat na Abiy Ahmeds wittebroodsweken Ethiopië opnieuw grimmige tijden tegemoet gaat.