Nieuwe wet moet frauderen met bijstand moeilijker maken

Het kabinet wil het onder meer onmogelijk maken dat bijstandontvangers een huis in het buitenland hebben.

Staatssecretaris Tamara van Ark van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (VVD) tijdens het wekelijkse vragenuur in de Tweede Kamer.
Staatssecretaris Tamara van Ark van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (VVD) tijdens het wekelijkse vragenuur in de Tweede Kamer. Foto Bart Maat/ANP

De bestrijding van fraude met bijstandsuitkeringen wordt strenger. Zo wil het kabinet het onder meer onmogelijk maken om als ontvanger van bijstand een huis in het buitenland te hebben. Dat staat in een wetsvoorstel dat staatssecretaris Tamara van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid, VVD) zaterdag heeft gepubliceerd.

„Het is onwenselijk dat fraude loont”, schrijft de staatssecretaris. Mensen die frauderen met hun uitkering kunnen nu in sommige gevallen hun bijstand behouden nadat de fraude is geconstateerd. Bijvoorbeeld bij bijstandontvangers bij wie ontdekt wordt dat ze een huis in het buitenland hebben. De gemeente eist in zo’n geval de ontvangen uitkering terug en legt daarnaast een boete op. De bijstandsontvanger kan dan weer een nieuwe uitkering aanvragen.

Lees ook: Algoritme voorspelt wie fraude pleegt bij bijstandsuitkering

De schuld die iemand dan opbouwt (boete en de terug te betalen uitkering) is in zo’n geval vaak hoger dan de waarde van het bezit in het buitenland. Daarom heeft de aanvrager officieel geen vermogen en wordt de bijstand weer toegekend. Dit zogenoemde ‘draaideureffect’ is een belangrijk knelpunt, schrijft Van Ark. Het gaat in tegen het rechtvaardigheidsgevoel en daarmee ook het draagvlak voor de sociale zekerheid, aldus de staatssecretaris.

Verzwegen bezittingen

Het draaideureffect doet zich ook voor bij andere verzwegen bezittingen, ook binnen de eigen landgrenzen. Een alleenstaande bijstandsontvanger mag maximaal 6.000 euro eigen vermogen hebben. Voor meerpersoonshuishoudens is dat 12.000 euro. Te denken valt daarbij aan postzegel- of stripboekverzamelingen, antieke meubels of andere waardevolle bezittingen zoals kunst en sieraden.

In het nieuwe wetsvoorstel staat dat de schuld die is ontstaan nadat onrechtmatig bijstand is ontvangen, niet meer meetelt bij een nieuwe aanvraag voor een uitkering. De aanvrager moet straks kunnen aantonen dat hij of zij probeert waardevolle bezittingen te verkopen. Maar in sommige gevallen kan toch nog bijstand worden verleend aan mensen, omdat zij anders volledig zonder financiële middelen komen te zitten. De gemeente blijft een discretionaire bevoegdheid houden bij beslissingen over het wel of niet toekennen van bijstand.