Recensie

Recensie Boeken

Zet Giorgio Armani op een reddingsboot

    • Nynke van Verschuer

In 2018 duide de Italiaanse minister Salvini een schip met 629 vluchtelingen aan als ‘cruise’. Het inspireerde Sandro Veronesi tot het schrijven dit grillige boek.

Sandro Veronesi is een bekroonde auteur, en een trol. ‘Geachte minister @matteosalvinimi, er is iets wat mijn nieuwsgierigheid opwekt. Worden de overuren van de bemanningsleden van de #Diciotti die het schip niet mogen verlaten uit mijn zak betaald of betaalt de Lega die van de 49 miljoen die ze achterover hebben gedrukt? Doe rustig aan met de bosbessengrappa’, was een van de tweets die Veronesi vorig jaar zomer aan de Italiaanse vicepremier Salvini stuurde. Dat was in augustus, toen Salvini net had verordend dat de Italiaanse havens voortaan gesloten zijn voor boten met migranten, vluchtelingen of schipbreukelingen, en het schip van de Italiaanse kustwacht Diciotti met 177 man aan boord twee weken voor de kust van Catania lag.

In juni 2018 duidde Salvini een schip met 629 vluchtelingen aan als een ‘cruise’, waarop Veronesi van verontwaardiging begon met roken, brieven naar de krant schreef en tweets verstuurde waarin hij de activiteiten van Salvini noteert (grappa drinken, barbecuen, een vakantiedag in het waterpark), en hoe die contrasteren met het leven op een dinghy of reddingsboot op de Middellandse Zee. Hij begon te blaffen als een hond, schrijft hij, ‘zoals de hond van Pavlov die doet wat hij associeert met de stimulus van zijn trainer’.

De weerslag van zijn ontreddering is te lezen in Blaffende honden, een verzameling essayistische uitweidingen, dialoog, vertellingen, brieven, en tweets. Veronesi besluit dat hij niet langer toeschouwer of commentator kan zijn, maar dat hij zelf op één van die schepen zou moeten zijn. Of liever nog écht bekende Italianen, zoals, oppert Veronesi, Totti, de voetballer, of ‘Giorgio Armani die vierentachtig wordt. Op het schip.’ Alles om de aandacht te richten ‘op de plek waar datgene gebeurt wat ons uit de slaap houdt’.

Veronesi wacht de hele zomer, maar het schip van de ngo waarmee hij contact heeft, de Open Arms, ligt vast in de haven van Barcelona – steeds wordt hen verboden uit te varen omdat ze niet aan almaar nieuwe normen van de inspectie voldoen. Hulporganisaties vinden dat het werk hen onmogelijk wordt gemaakt door de EU, die onder het voorwendsel van veiligheid de ngo-schepen uit de Middellandse Zee weert. Inmiddels heeft het kerkhof zich van de Middellandse Zee zich naar de woestijn van Libië verplaatst, waar de opvang, gesteund door EU-geld, in handen is van uiteenlopende groepen, en waar verslag is gedaan van uitbuiting, foltering en mensenhandel.

Blaffende honden is een allegaartje van teksten, maar ja, hoe vertel je het verhaal van migratie, populisme en verdrinkingsdood? Veronesi is een schrijver die een enkele magisch-realistische ingreep in zijn romans niet schuwt. Maar in de zomer van 2018 vinden er geen wonderen plaats: er wordt getwitterd, er worden beleidsmaatregelen getroffen, veiligheidseisen opgesteld en intussen verdrinkt de een en wordt een ander gered.

De grillige stijl van Veronesi zorgt dat Blaffende honden geen krachteloos pamflet is, maar Veronesi’s zomer van ontreddering doet herbeleven. Als de uitgever er niet zo’n buitenissig prijskaartje aan had gehangen, had het iets van houvast kunnen bieden aan al die Europeanen die deze zomer plonzen in de Middellandse Zee, en zich afvragen wat zich achter de horizon afspeelt.