‘Trump stopt op het laatste moment militaire actie tegen Iran’

Het Witte Huis heeft afgezien van een militaire vergeldingsactie, melden Amerikaanse media. Trump riep zijn nationale veiligheidsteam bijeen voor overleg.

Een archieffoto van een Amerikaanse drone.
Een archieffoto van een Amerikaanse drone. Foto Bobbi Zapka/Reuters

De Amerikaanse president Donald Trump zou donderdagavond voorbereidingen hebben getroffen voor een militaire actie tegen Iran, maar heeft deze op het laatste moment afgeblazen. Dat schrijft The New York Times. Volgens de krant waren schepen onderweg en werden vliegtuigen in staat van paraatheid gebracht. Trump zou met de vergeldingsactie willen reageren op het neerhalen van een Amerikaanse drone bij de Straat van Hormuz eerder op de dag. Het Pentagon heeft nog niet gereageerd.

De militaire actie zou rond 19.30 uur (lokale tijd) zijn afgeblazen. De president had overlegd met zijn nationale veiligheidsteam en leiders van het Congres in het Witte Huis over de oplopende spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran. Volgens Trump had „Iran een hele grote fout gemaakt” door de drone neer te halen.

Lees ook: Waarom escaleert het conflict tussen Iran en de VS steeds weer

Eerder op de dag suggereerde Trump dat het neerhalen van het toestel door Iran mogelijk een vergissing was, en geen opzettelijke escalatie van de spanningen tussen de twee landen - een indicatie dat de president niet uit is op een militair conflict.

„Ik vind het moeilijk te geloven dat het opzettelijk was, als je de waarheid wilt weten”, aldus Trump in het Witte Huis. „Ik denk dat het iemand kan zijn die losgeslagen was en dom, die dit gedaan heeft.” Gevraagd hoe de VS zouden reageren op het neerhalen van het toestel, zei Trump: „daar zul je snel achter komen.”

Vliegverbod KLM

Naar aanleiding van het incident met de drone heeft KLM besloten om toestellen voorlopig niet meer in het door Iran gecontroleerde luchtruim boven de Straat van Hormuz te laten vliegen. Het gaat om „een voorzorgsmaatregel”, zo schrijft de luchtvaartmaatschappij. „We volgen alle ontwikkelingen die mogelijk betrekking hebben op de veiligheid van het luchtruim 24/7 op de voet en richten de operatie zo in dat de veiligheid van de vluchten is gewaarborgd.” Ook Malaysia Airlines vliegt niet meer boven het gebied, meldt persbureau Reuters. De luchtvaartmaatschappij maakt geregeld gebruik van het luchtruim voor vluchten van Kuala Lumpur naar Londen, Jeddah en Medina. Hetzelfde geldt voor de Australische luchtvaartmaatschappij Qantas Airways en het Duitse Lufthansa. Beide maatschappijen hebben besloten voorlopig niet meer boven de Straat van Hormuz en de Golf van Oman te vliegen.

Voor de Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen heeft de luchtvaartautoriteit FAA een vliegverbod ingesteld in het luchtruim boven de Straat van Hormuz en de Golf van Oman. Volgens de FAA vlogen meerdere toestellen van de burgerluchtvaart in de omgeving toen de drone werd neergeschoten. British Airways heeft vrijdag bekendgemaakt zich aan het verbod van de Amerikanen te houden. De luchtvaartmaatschappij gaat alternatieve routes gebruiken voor de vluchten.

Toenemende spanningen

Spanningen tussen de twee landen zijn verder opgelopen naar aanleiding van het neerhalen van het onbemande toestel op donderdagochtend. Volgens Iran schond de drone het Iraanse luchtruim en was het neerhalen ervan een kwestie van verdediging; volgens de VS bevond het toestel zich in het internationale luchtruim bij de Straat van Hormuz.

De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Mohammad Javad Zarif schreef op Twitter dat Iran „delen van de Amerikaanse drone uit onze territoriale wateren” heeft verzameld en dat zijn land de kwestie aan de orde zal stellen bij de VN.

Twitter avatar JZarif Javad Zarif At 00:14 US drone took off from UAE in stealth mode & violated Iranian airspace. It was targeted at 04:05 at the coordinates (25°59’43″N 57°02’25″E) near Kouh-e Mobarak. We’ve retrieved sections of the US military drone in OUR territorial waters where it was shot down. https://t.co/pJ34Tysmsg

Betrekkingen tussen de VS en Iran staan op scherp sinds de aanvallen op twee olietankers in de Golf van Oman, een week geleden. De VS hebben Iran ervan beschuldigd achter die aanslagen te zitten. Iran heeft betrokkenheid ontkend.

Lees ook: Niemand zegt oorlog te willen, maar verdere escalatie dreigt

De incidenten hebben de vrees verhoogd voor een militaire confrontatie tussen de twee landen, die in conflict zijn over de nucleaire ambities van Iran. Trump heeft vorig jaar aangekondigd dat de VS uit het nucleaire akkoord met Iran stappen. De VS zetten Iran met sancties onder economische druk, en sturen extra militairen naar de regio.

Enkele prominente Republikeinen uit het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden hebben opgeroepen tot een „afgemeten reactie” van de VS tegen Iran. „Iran heeft een Amerikaans bezit direct aangevallen boven internationale wateren”, schreven de Congresleden, onder wie Kevin McCarthy, leider van de Republikeinse minderheid in het Huis.

Volgens Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, moeten de VS „er alles aan doen om de situatie niet te laten escaleren”. De Democraten hebben Trump laten weten dat hij niet zonder toestemming van het Congres aan een militaire ingreep kan beginnen.