Opinie

Het vrouwenquotum op de TU Eindhoven is wel/geen zwaktebod

Twistgesprek De Technische Universiteit Eindhoven wil meer vrouwelijke hoogleraren en stelt vacatures per 1 juli alleen open voor vrouwen. Kansloos volgens Elske Doets, noodzakelijk volgens Rosa Schuurmans. Twistgesprek onder leiding van .

Twistgesprek

De studie werktuigbouwkunde is een van de beste opleidingen van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e). Vorig jaar schreven 233 mannen en 30 vrouwen zich voor de opleiding in. De disbalans is symptomatisch voor de TU/e: met 12,6 procent, is het de universiteit met het laagste aantal vrouwelijke hoogleraren in Nederland. Rector magnificus Frank Baaijens wil het tij keren: deze week kondigde hij aan dat nieuwe vacatures vanaf 1 juli voor het eerste half jaar alleen voor vrouwen worden opengesteld. Doel is dat op korte termijn 20 procent van de hoogleraren aan de TU/e vrouw is. Het vrouwenquotum moet een „cultuurverandering” in de hand werken en de diversiteit en inclusiviteit verhogen, aldus Baaijens. Maar een vrouwenquotum lost niets op, meent ondernemer en zakenvrouw van het jaar 2017 Elske Doets. Het is juist een noodzakelijk breekijzer, betoogt Rosa Schuurmans.

Stelling van dit twistgesprek: het vrouwenquotum is een zwaktebod.

ED is Elske Doets, RS is Rosa Schuurmans

ED: „Waarom verzet ik me als ambitieuze zakenvrouw fel tegen het vrouwenquotum? En waarom vind ik het een zwaktebod? Bovenal omdat het vrouwenquotum in de kern niets met het vooruit helpen van vrouwen te maken heeft, maar met uiterlijk vertoon, het visueel gladstrijken van een reputatie.”

RS: „Een vrouwenquotum levert meer op dan hoge percentages en mooie afbeeldingen op een website. Het doorbreekt onze stereotiepe denkbeelden en voorkomt dat competente vrouwen worden afgewezen alleen omdat ze vrouw zijn. De aanwezigheid van meer rolmodellen is bovendien een stimulans voor ambitieuze jonge vrouwen. Een prima breekijzer, wat mij betreft.”

ED: „Als je per se meer rolmodellen wilt en als dat jouw hoofdreden is te pleiten voor een vrouwenquotum, dan lijkt mij dat zeer twijfelachtig. Hoe sterk is een rolmodel dat door een quotumregeling omhoog is geduwd? Vrouwen als voormalig eurocommissaris Neelie Kroes zijn juist ijzersterke rolmodellen omdat ze zonder enige regeling hun sporen hebben verdiend.”

RS: „Wist je dat Neelie Kroes in 2004 werd voorgedragen als commissaris, omdat voorzitter van de Europese Commissie, José Manuel Barroso, een minimum aantal vrouwen in zijn team moest hebben? En toch is Kroes een goed rolmodel. Haar motto: ‘Excuustruus of niet, ik zit er en nu moet ik het zelf waarmaken.’ Het gaat om het creëren van gelijke kansen. Wat is jouw alternatief?”

ED: „Je gebruikt precies de juiste woorden, ‘gelijke kansen’. Dat is nu juist waarin het vrouwenquotum schromelijk tekort schiet: het voorziet alleen in meer gelijkheid van positie. Hoe ver we af zijn van ‘gelijke kansen’ ervaar ik steeds opnieuw op mijn Young Lady Business Academy. Jonge, ambitieuze vrouwen ondervinden grote hindernissen wanneer ze hun ambitie willen najagen. Een vrouwenquotum haalt die hindernissen niet weg. Was het maar zo makkelijk.”

RS: „Een quotum is mijns inziens geen allesomvattende oplossing. Het is een goed begin. Ik ben het met je eens dat er meer moet veranderen. Mensen worden hun leven lang gevoed met beelden over hoe mannen en vrouwen zich (niet) dienen te gedragen. Zo houden we de stereotypen in stand die ambitieuze vrouwen op meerdere manieren tegenhouden.”

ED: „Is het gewoon niet zo, Rosa, dat je je energie beter kunt steken in het krachtig en zelfverzekerd maken van vrouwen, hoe moeilijk ook, dan in het bestrijden van een eeuwenlang gegroeide beeldcultuur? Mijn prioriteit is het bevorderen van een nieuwe generatie vrouwen die het niets meer kan schelen wat voor beelden er in de media circuleren.”

Lees ook: ‘Laat oudere mannen plaatsmaken voor vrouwen’

RS: „Vind je dan dat de oplossing alleen bij vrouwen moet worden gezocht? Ik steek mijn energie onder andere in leiderschapsprogramma’s voor vrouwen, maar ik ben van mening dat meerdere initiatieven tegelijk een verandering kunnen versnellen. Zelfverzekerdheid ontwikkelen helpt, evenals het bijstellen van de beeldvorming. Maar dat sluit niet uit dat je naar werving en selectie kijkt en aan een inclusieve cultuur werkt.”

ED: „Ik ben bang dat het hardnekkige probleem van ongelijke kansen zich buiten de muren van jouw leiderschapsprogramma afspeelt, hoe nobel je werk ook is. En ‘werken aan een inclusieve cultuur’ is een open deur waar je het maar al te snel over eens kunt zijn bij een wit wijntje. Helaas, het veranderen van de werkelijkheid vereist zoveel meer power!”

RS: „Integendeel. Juist omdat het probleem zich afspeelt buiten de muren van programma’s en academies, is een quotum hard nodig. Niet in plaats van, maar naast andere initiatieven. Sinds de politiek in 2013 het aanmoedigingsbeleid introduceerde om meer vrouwen in de top van bedrijven te krijgen, is er maar weinig veranderd in de Nederlandse boardrooms. Zonder dwang gebeurt er kennelijk niets. Over alternatieven heb ik je overigens nog niet gehoord. Wat stel je voor?”

ED: „Jammer. We praten langs elkaar heen. Ik zie een vrouwenquotum als een oppervlakkige quick fix, die het hardnekkige probleem van ongelijke kansen niet oplost, maar aan het zicht onttrekt. Diep in mijn hart zou ik het woord quotum het liefst willen begraven. Vrouwelijke talenten komen pas echt bovendrijven zonder quota en zonder allesbeslissende percentages.”

RS: „Wachten tot vrouwelijke talenten boven komen drijven heeft de afgelopen jaren niet gewerkt. Zonder goed alternatief blijf ik erbij dat een quotum noodzakelijk is. Ik gun iedere ambitieuze vrouw de ruimte op het podium die Neelie Kroes heeft gekregen. Een quotum vergroot de kans om te laten zien wat je in huis hebt. Als je steengoed bent en snoeihard werkt, vergeten mensen dat quotum vanzelf.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.