Ze zien eruit als snoepjes, maar zijn levensgevaarlijk

Batterijtjes Kinderen doen alles in hun mond, ook kleine batterijtjes. Dat kan grote, ernstige gevolgen hebben. „Verpakkingen van batterijen zouden een veiligheidssluiting moeten hebben.” 

‘Een arts in het ziekenhuis zei tegen ons: ga haar uitvaart maar vast regelen”, zegt Kevin uit Almere. Dat was in 2015 en het ging over zijn dochter van toen 2 jaar. Ze had een knoopcelbatterij ingeslikt – zo’n klein, rond, plat, zilver batterijtje dat vaak in speelgoed zit. Het batterijtje was in haar slokdarm blijven hangen, precies op de plek waar de aorta over de slokdarm loopt, en had gaten gebrand vlak bij de hoofdslagader.

Nu zitten Kevin en Maaike op de bank in hun huis in Almere. Tussen hen in zit het meisje, inmiddels zes jaar. In het appartement lopen nog twee meisjes rond, van 4 en 1. Kevin en Maaike willen om hun gezin te beschermen niet met hun achternaam in de krant. Ze willen wel hun verhaal vertellen, „omdat het iedereen kan overkomen.”

De batterijtjes zitten overal in: afstandsbedieningen, fietslampjes, de keukenweegschaal, kaartlezer voor internetbankieren, LED-waxinelichtjes. En het risico bestaat dat kinderen ze opeten. Want ze glimmen, zien eruit als snoepjes en het gaat zelfs een beetje tintelen als je ze op je tong legt. Heel aantrekkelijk dus voor kleine kinderen, vertelt Angelika Kindermann, kinderarts-MDL (maag-darm-lever) in het Emma Kinderziekenhuis van het AMC in Amsterdam. Na inslikken kan de batterij blijven hangen in de slokdarm, de maag of de darmen. Als de batterij al in de maag of darmen zit en het kind heeft geen klachten, is een ingreep meestal niet nodig. Ernstig is als de batterij in de slokdarm zit. Als je wil weten wat er precies gebeurt, neem dan een knakworstje en stop zo’n batterijtje erin, zegt ze. Binnen twee uur zit er een gat in de worst. Zo gaat dat ook in de slokdarm, op Youtube zijn er filmpjes van.

Een batterij brandt door een worstje.

Na een zware casus van batterij-ingestie, zoals de vakterm luidt, informeerde Kindermann bij collega-artsen en de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde of het aantal kinderen dat batterijen inslikt en bij een arts komt met complicaties is toegenomen. Er bleek geen onderzoek in Nederland.

Dus besloot arts-onderzoeker Hilde Krom van het AMC promotie-onderzoek te doen naar de gevolgen van ingeslikte batterijen. Mensen onderschatten het gevaar, zegt ze. In een artikel voor de European Journal of Pediatrics schrijft Krom op basis van een grootschalige studie in de Verenigde Staten dat het aantal ernstige complicaties na batterij-inname wereldwijd toeneemt. „Dat komt waarschijnlijk door een toename van gebruik van lithiumbatterijen met groter risico op complicaties”, zegt ze.

Haar onderzoek focust zich op kinderen in Nederland. Alle zorgverleners die te maken hebben met ingeslikte batterijen – kinderartsen, huisartsen, jeugdartsen, KNO-artsen en spoedeisende hulpartsen – kunnen een melding maken en of er complicaties optreden of niet. Het is nog te vroeg om te concluderen of het aantal kinderen dat batterijtjes inslikt in Nederland toeneemt, want het onderzoek loopt nog.

Benauwd, moeite met slikken

Kevin uit Almere was thuis, bezig met iets in het huishouden, toen hij zag dat zijn dochtertje de strip met nieuwe batterijtjes uit een kast had gehaald. Hij had notabene een kinderslot op het deurtje gezet, maar daar liet het meisje zich niet door tegenhouden. Die week was zijn dochtertje hevig verkouden, ze had antibiotica gekregen. Dat ze niet zo goed at en onrustig sliep, leek daardoor te komen. Pas zes dagen later, toen ze behoorlijk benauwd was en moeite had met slikken, ontdekten ze in het ziekenhuis dat ze een batterijtje had ingeslikt. „Ze moest aan de beademing en kreeg sondevoeding. Er moest een arts terugkomen van vakantie om haar te opereren, geen van de dienstdoende artsen durfde de rug van een peuter open te maken en zo dicht bij de hoofdslagader te opereren”, vertelt Kevin.

Lees ook: Acht lessen die ik leerde toen mijn pasgeboren kind in het ziekenhuis lag

In totaal is ze in 2014 en 2015 vijf keer geopereerd, een keer lag ze drie maanden in het ziekenhuis. Ze heeft blijvende schade opgelopen. Op de bank zit een vrolijk meisje, dat chocoladekoekjes eet en Fristi drinkt, maar dat komt niet in haar maag. Bij haar keel is een uitgang gemaakt: eten dat normaal via de slokdarm in de maag en de darmen komt, komt er bij haar op deze plek uit. Het zakje op haar borstkas legen haar ouders meerdere keren per dag. Ze eet en drinkt om ervoor te zorgen dat haar mond in beweging blijft, dat is onder andere nodig voor de spraakontwikkeling. Sondevoeding komt via een jejunumsonde rechtstreeks in haar darmen. Bij een van de operaties heeft ze een dwarslaesie opgelopen: lopen kan ze niet meer.

Aandacht

Het onderzoek van Krom duurt drie jaar, ze is nu net over de helft. Gemiddeld komen er vier tot vijf meldingen per maand binnen. Krom zegt: „Vaak kan dit voorkomen worden, daarom wil ik dat het onder de aandacht komt.” Belangrijk, zeggen Kindermann en Krom, want hoe eerder de batterij uit de slokdarm wordt gehaald, hoe beter. Binnen twee uur na het inslikken is de kans op schade nog klein. Zit het ding in de maag, dan is er minder haast. Kindermann: „In het zuur van de maag kan de batterij best een poosje blijven, één tot twee weken, daarna moet het alsnog worden verwijderd. Is hij al in de dunne darm of de dikke darm, dan blijft hij daar maar kort voordat de batterij wordt uitgepoept. Ja, ouders moeten dan de luier onderzoeken of de ontlasting nakijken.”

Ethan (nu 10) slikte zes jaar geleden een batterijtje in, vertelt zijn vader Dhayrone Servania uit Wateringen. Zijn moeder had gezien dat hij ermee speelde en gezegd dat hij hem weg moest gooien. In het ziekenhuis was op de röntgenfoto te zien dat de batterij, zo groot als een 20-cent-muntje, vastzat in de slokdarm. Onder narcose werd deze met een endoscopie verwijderd. Servania: „Ik schrok ervan hoe zwart dat batterijtje was geworden binnen twee uur.”

In ongeveer 40 procent van de gevallen komen de batterijtjes uit huishoudelijke apparatuur. Vaker zijn het nieuwe batterijen uit een lade waar kinderen bij kunnen. Nieuwe batterijen zijn schadelijker dan lege.

Kindermann vertelt dat ouders achteraf vaak zeggen: vorige week was ik een batterij kwijt, ik vroeg me al af waar die was gebleven. „Als je twijfelt: laat een röntgenfoto maken. Kom liever een keer teveel.”

Maatregelen

Speelgoed is tegenwoordig vaak beveiligd: het klepje om de batterij te verwisselen zit dicht met een schroefje. Toch kan de industrie nog meer maatregelen nemen, vindt Kindermann. Het klepje van afstandsbedieningen ook vergrendelen met een schroefje in plaats van dat het openspringt als de afstandsbediening op de grond valt. Huishoudelijke artikelen kunnen een waarschuwingssticker krijgen: ‘Let op, hier zit een kleine batterij in’. Kindermann: „En verpakkingen van nieuwe batterijen zouden een veiligheidssluiting moeten hebben, zoals sommige medicijnen veilig verpakt zijn.”

Ethan heeft er niets aan overgehouden. Dhayrone Servania begrijpt dat je je als ouder schuldig kan voelen. „Je denkt: waarom hebben we niet opgelet? Waarom hebben we de batterij niet afgepakt en zelf weggegooid? Toch moet je het niemand kwalijk nemen. Als zijn boterham op de grond viel en we zeiden: gooi het weg, dan gooide hij het weg, dus daar gingen we nu ook vanuit.”