Windmolens? ‘Dit is onze Brexit’

Windmolenterreur Drie mannen zijn aangehouden voor bedreigingen rond de bouw van windmolenparken in Drenthe en Groningen. Wat doet dat met de gemeenschap?

De fundering van een windmolen in Windpark Drentse Monden Oostermoer. Ondernemers, bestuurders en aannemers hebben afgelopen jaren te maken gehad met sabotage en bedreiging.
De fundering van een windmolen in Windpark Drentse Monden Oostermoer. Ondernemers, bestuurders en aannemers hebben afgelopen jaren te maken gehad met sabotage en bedreiging. Foto Sake Elzinga

„Onzin”, noemt Jan van der Laan het pop-up loket van de politie in het Groningse dorp Meeden. Eén van zijn dorpsgenoten in het 1.695 inwoners tellende lintdorp is ’s ochtends opgepakt vanwege betrokkenheid bij het bedreigen van onder meer windmolenparkbouwers. De politie opende woensdag een tijdelijk loket – twee statafels en een politievlag – om te praten met de bewoners van het dorp waar een jarenlange strijd gevoerd wordt tegen de komst van een windmolenpark.

Van der Laan kent de 58-jarige verdachte uit Meeden. „We weten allemaal wie het is”, zegt hij. Maar erover in gesprek gaan met de politie? „Praten doen we hier nait”, zegt hij in plat Gronings.

Naast de verdachte uit Meeden zijn woensdag nog twee mannen aangehouden vanwege betrokkenheid bij „ernstige strafbare feiten” omtrent de komst van twee windmolenparken in Drenthe en Groningen. De man uit Meeden en een 61-jarige man uit het Drentse Tweede Exloërmond worden verdacht van het versturen van dreigbrieven aan bedrijven, aannemers en bestuurders en betrokkenheid bij drie asbestdumpingen. Voor dat laatste riskeren ze een gevangenisstraf van maximaal 12 jaar. Een 50-jarige man uit het Drentse Nieuw-Buinen wordt alleen verdacht van betrokkenheid bij de bedreigingen, aldus het Openbaar Ministerie.

Eén van de verdachten is Jan N. (61) uit Tweede Exloërmond, woordvoerder van Platform Storm, bevestigen zijn vrouw en zoon tegen het Dagblad van het Noorden. Hij zei eerder in NRC zich aan de wet houden, al kondigde hij vorig jaar aan dat het een „oorlogssituatie” zou worden in het noorden.

Daar komt trammelant van

Jan van der Laan is deze woensdag aan komen rijden in ‘Tiger 4’, zijn scootmobiel. Hij parkeert naast de ingang van snackbar Eethuuske Meeden. „Wat een drukte, ja”, zegt hij over de drie aanwezige politieagenten en een cameraploeg. Van de snackbareigenaar krijgt hij een blikje Fanta met een rietje. Het is zijn dagelijkse uitje in het dorp waar hij al 69 jaar woont. De in totaal 35 windmolens die voor en achter het dorp worden gebouwd, boeien hem niet. „Wat mij betreft komen er tien bij”, zegt hij. „Maar je er positief over uitlaten, daar komt trammelant van.”

De politie wil met het pop-up loket de bewoners informeren en informatie inwinnen. Na een halve dag zijn ongeveer tien mensen langsgekomen. De één boos, vanwege de komst van de windmolens, de ander nieuwsgierig.

Tijdens een persconferentie op het politiekantoor in Assen laat politiechef Fred van Dijk weten dat hij nog meer aanhoudingen verwacht. Sinds november doen tientallen agenten onderzoek naar wat in de volksmond ‘de windmolenterreur’ wordt genoemd.

Lees ook ‘Stevige actie tegen windpark, prima. Maar dan wel met legitieme middelen’

In de afgelopen jaren is het verzet tegen de twee windmolenparken geëscaleerd. In de maïsvelden waar de windmolens komen, lagen metalen objecten die landbouwmachines moesten saboteren. Ook werd op pamfletten voormalig PvdA-gedeputeerde William Moorlag afgebeeld als kampbeul uit de Tweede Wereldoorlog.

Halverwege 2018 kregen tientallen ondernemers, bestuurders en aannemers dreigbrieven waarin werd gewaarschuwd voor „verstrekkende gevolgen” als de bouw van de windparken door zou gaan. Twee ondernemers stopten daarop met hun werkzaamheden. Ook is drie keer asbest gestrooid, waarvan tweemaal bij een bedrijf dat machines levert voor de bouw van de windmolens.

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid waarschuwde vorig jaar voor mogelijk extremisme onder de windmolenactivisten.

De meeste bewoners keuren de acties af, zeggen de drie betrokken burgemeesters in een gezamenlijk gesprek met NRC woensdagmiddag. „Maar het overgrote merendeel van de inwoners is wel tegen de komst van de windmolens”, zegt burgemeester Adriaan Hoogendoorn (ChristenUnie) van gemeente Midden-Groningen, waar Meeden in ligt. Die weerstand, indien binnen de grenzen van de wet, begrijpen de burgemeesters van Midden-Groningen, Stadskanaal en Borger-Odoorn wel.

Lees ook Begin in het noorden niet over windmolens

Naast het windmolenpark rondom Meeden is aan de andere kant van de provinciegrens begonnen met de bouw van het Windpark Drentse Monden Oostermoer, waar 45 windmolens verrijzen met een tiphoogte van 210,5 meter. „De bewoners hebben het gevoel dat het hun door de strot is geduwd”, zegt burgemeester Jan Seton (CDA) van Borger-Odoorn.

Oude tegenstellingen Veenkoloniën

Bij het Groningse windmolenpark is ook nog sprake van de problemen met gaswinning, zoutwinning en bodemdaling, kaart burgemeester Hoogendoorn aan. „De oude tegenstellingen tussen de rijke herenboeren en de landarbeiders in de Veenkoloniën zijn terug, maar nu tussen de windmolenboeren en de bewoners”, ervaart burgemeester Seton.

„Dit is onze Brexit”, zegt waarnemend burgemeester Froukje de Jonge (CDA) van Stadskanaal.

De Jonge kent één van de verdachten als een maatschappelijk betrokken persoon. „Hij doet veel goede dingen voor de gemeenschap”, zegt ze. Ze is geschrokken. „Wat betekenen de arrestaties voor de gemeenschappen waar de verdachten vandaan komen, waar de kinderen samen op voetbal zitten en ze misschien naar dezelfde kerk gaan?” vraagt ze zich af. „Dit komt hard aan.”

In Meeden is het woensdag drukker bij de snackbar dan bij het politieloket. Marjo, die haar achternaam niet wil geven, komt wel even langs met haar zoontje Victor (4). „Hij wilde graag bij de politie kijken”, zegt ze en hij mag van de agent in een politieauto zitten. Van de aanhoudingen is ze niet geschrokken. „Misschien zijn we daar te nuchter voor.”