Opinie

Stop op mannen aan universiteit Eindhoven is zinvol experiment

Positieve discriminatie

Commentaar

De Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) staat steevast onderaan de rangorde, als het gaat om het percentage vrouwelijke hoogleraren in Nederland. Hun aandeel staat nu op 12,6 procent en groeit langzaam. In een poging om de genderbalans te corrigeren, begint de TU/e met het nadrukkelijk werven van vrouwen voor alle wetenschappelijke functies. Het doel is uiteindelijk dat minimaal 50 procent van de nieuwe universitair docenten en 35 procent van de nieuwe hoofddocenten en hoogleraren vrouw zal zijn. Dat er de komende jaren 150 functies vrijkomen, door natuurlijk verloop, groeiende studentenaantallen en meer geld voor onderzoek op het gebied van bèta en techniek, ziet de universiteit als een kans van nu of nooit. Daarom stelt de TU/e vanaf 1 juli elke vacature voor vast wetenschappelijk personeel gedurende een half jaar alleen open voor vrouwen. Wordt er in die zes maanden geen geschikte vrouwelijke kandidaat gevonden, dan kunnen mannen solliciteren, zij het met de verplichting dat minimaal één man en één vrouw worden voorgedragen. De kwaliteitseisen worden niet losgelaten. Eind 2020 wordt deze procedure geëvalueerd.

Ook al blijft deze positieve discriminatie beperkt (na een half jaar staat de vacature alweer open voor mannen), de reacties zijn even fel als voorspelbaar. Positieve discriminatie wekt angst, weerstand en wrok. Sommige mannen vrezen tekort gedaan te worden in hun carrièrewensen en brengen het niet op om zich te realiseren dat vrouwen vergelijkbare wensen kunnen hebben.

De maatregel kan dan ook rekenen op hoon en de vrouw die ervan profiteert is oneerlijk: ze moet op eigen kracht opklimmen. Wat haar vanwege haar gender niet mee zal vallen, dat weet ze. En zo blijft ze weg van elk domein dat traditioneel aan mannen voorbehouden is. Grijpt ze toch haar kans dan wordt ze, ongeacht haar kwaliteiten, gebrandmerkt als Excuus Truus. Alsof er ooit een man die verder in zijn vak wil komen wordt ontmaskerd als Gelopen Race Kees of Dikke Kans Hans.

Elke positief discriminerende maatregel is tijdelijk. Hij is bedoeld om onstuitbaar scheef groeiende verhoudingen recht te trekken. Dat geldt ook in Eindhoven. Het is te prijzen dat deze universiteit werkt aan een Umfeld, waar een vrouwelijke student een normale verschijning is. De vrouwen die er wel zijn, presteren goed, en waarom zouden ze niet? Dat techniek alleen iets voor mannen zou zijn is al lang achterhaald. Vrouwen zijn ook niet minder intelligent. Evenmin leidt de studie op voor een lichamelijk zwaar beroep, je kunt erbij blijven zitten. Waarom zijn dan zo weinig vrouwen in de bèta-vakken? Mogelijk omdat het voor hen in een mannenwereld niet erg comfortabel is. Zij moeten zich vaak bewijzen door sowieso te excelleren en dan nog gaat de subsidie al snel hun neus voorbij en de interessante baan erbij. Bij promoties krijgen mannen vaker cum laude dan vrouwen.

Het is niet ondenkbaar dat vrouwen bij gebrek aan rolmodellen en mogelijkheden hun talent niet benutten. Dat gebeurt niet ‘van nature’ maar omdat ze al jong merken dat hun aanleg in een bepaalde richting niet wordt gehonoreerd. Of positieve discriminatie de oplossing is zal de komende anderhalf jaar aan de TU/e niet duidelijk worden, daarvoor duurt het te kort. Voorlopig is het een klein gebaar dat getuigt van nieuwsgierigheid, avontuur en onverschrokkenheid. Het eerste doel is het verbreden van de basis voor vrouwen. Dat is alleen maar te prijzen.