Demonstratie in Hamburg tegen geweld door extreem-rechts, na de moord op de CDU-politicus Walter Lübcke.

Foto Jonas Nolden/EPA

‘Neonazi’s bedreigen ook mijn gezin’

Sebastian Striegel Sebastian Striegel is een van de vele Duitse politici die bedreigd worden. De moord op Walter Lübcke noemt hij „angstaanjagend, maar niet verrassend”.

Al jaren wordt Sebastian Striegel bedreigd door extreem-rechtse figuren. „Mijn kantoor in de stad is beschadigd, een medewerkster is aangevallen, en sinds een jaar of vier richten de bedreigingen zich ook op mijn privéleven”, vertelt de politicus van de Duitse Groenen in een telefonisch interview.

„De zaak escaleerde enorm toen grote aantallen vluchtelingen naar Duitsland kwamen. Een in Halle bekende rechts-extremist, die vroeger actief was bij de neonazistische beweging Blood and Honour, maakte mijn huisadres openbaar. Met een aansporing bij me op bezoek te gaan. Voor de deur heeft hij me in het nauw gedreven en bedreigd. Erna kwamen er ook dreigementen en geweldsfantasieën van anderen uit de extreem-rechtse hoek.”

Striegel (38), die sinds 2011 in het deelstaatparlement van Saksen-Anhalt zit, is slechts één van de vele Duitse politici die bedreigd worden. Zijn ervaringen zijn extra onheilspellend na de moord op de CDU-politicus Walter Lübcke, begin juni. Ook Lübcke was lang het mikpunt van bedreigingen uit extreem-rechtse hoek.

„Angstaanjagend, maar niet verrassend”, noemt Striegel die moord. Lübcke werd op 2 juni met een schotwond in zijn hoofd gevonden op het terras voor zijn huis en overleed kort daarna.

Lees ook: Geweld door extreem-rechts breidt zich uit

Inmiddels is een verdachte gearresteerd met een extreem-rechts verleden. Justitie gaat er daarom vanuit dat de moord op Lübcke, die president van de regio Kassel was, een politieke achtergrond had.

Striegel: „Duitsland heeft al jaren problemen met extreem-rechts terrorisme. We hadden de Nationalsozialistischer Untergrund (NSU), die politieagente Michèle Kiesewetter en een reeks mensen met een migratieachtergrond koelbloedig vermoordde” [tussen 2000 en 2007].

„De voorbije jaren zijn ook politici fysiek aangevallen: in 2015 Henriette Reker, nu burgemeester van Keulen, in 2017 burgemeester Hollstein van Altena.” Onlangs ontvingen ze beiden nieuwe doodsbedreigingen.

„Hoewel de moord op Lübcke niet een heel nieuwe situatie is, boezemt die angst in. Het toont dat politieke ambtsdragers elk moment getroffen kunnen worden.”

De moord is een alarmsignaal, zegt de minister van Binnenlandse Zaken

„Dat is een beetje laat. Dit soort signalen had veel eerder opgevangen moeten worden. De NSU heeft jaren ongehinderd kunnen moorden. Als samenleving hebben we ons er veel te weinig voor geïnteresseerd, deels omdat de meeste slachtoffers van buitenlandse komaf waren. Racisme speelt daarbij een grote rol.”

Heeft u iets tegen die bedreigingen kunnen doen?

„Ik heb al jaren politiebescherming, we hebben veiligheidsmaatregelen getroffen. Dat is een manier om ermee om te gaan en het geeft enige zekerheid. Maar de bedreiging verdwijnt niet.”

Heeft u juridisch iets ondernomen tegen de man die uw adres openbaar maakte?

„Ik heb dat via het strafrecht en civielrechtelijk geprobeerd. Dat waren teleurstellende ervaringen. Vooral omdat justitie onderzoek naar dit soort gevallen niet energiek oppakt, te snel afsluit. Staakt justitie zo’n onderzoek, dan is dat een signaal aan de daders dat ze ermee wegkomen. Door de opkomst van Pegida en de AfD veranderde het maatschappelijk klimaat en voelen dit soort mensen zich aangemoedigd. Ze gedragen zich alsof de meerderheid van de bevolking achter ze staat. Je ziet een enorme radicalisering en verharding van de taal ook bij ons in het deelstaatparlement, in de uitspraken en AfD-persberichten. Die verbale verruwing zet zich om in daden.”

Ook in het VK is het bedreigen van politici terug van weggeweest: Politici op hun hoede na moord op Jo Cox

Waarom heeft men u als doelwit van bedreigingen uitgekozen?

„Het heeft er zeker mee te maken dat ik altijd scherp stelling neem tegen racisme en me inzet voor asielzoekers. Op kantoor kunnen mensen die nieuw zijn terecht voor informatie en gratis internet. Daarom zien neonazi’s mij als tegenstander.”

Veel politici in Duitsland worden bedreigd – heeft u onderling contact?

„Het besef niet alleen te zijn, er met anderen over te spreken, was erg belangrijk. Met familie en vrienden, politie, hulpverleners, maar vooral met mensen in hetzelfde schuitje. Met burgemeester Nierth van het dorp Tröglitz [die na intimidatie door extreemrechts aftrad] ben ik goed bevriend geraakt.”

Heeft u zélf overwogen de politiek te verlaten om er vanaf te zijn?

„Najaar 2016, toen de neonazi’s zich op mijn privé-adres richtten, werd het ook een bedreiging voor mijn gezin. Zelf heb ik voor dit beroep gekozen, mijn vrouw en kinderen niet, die moeten wel met dezelfde angst leven. Toen wilde ik stoppen. Gelukkig kregen we net ouderschapsverlof en konden we een maand weggaan en wat afstand nemen van de situatie.

„De bedreigingen gaan door, we hebben een wijze gevonden ermee te leven. Kort voor de EU-verkiezingen kondigden neonazi’s weer een ‘huisbezoek’ aan onze woning aan, wat de politie verhinderde. Maar door de moord op Lübcke komen alle emoties weer terug.”

Waarmee bedreigen mensen u?

„Van beledigingen tot aankondigingen dat je wordt opgehangen of op een andere wijze fysiek mishandeld. Vaak schrijven mensen dat met hun volledige naam en foto erbij, zonder enige schaamte. Wij doen altijd aangifte, mensen zijn vaak heel verbaasd als justitie zich meldt.

„Als lid van het deelstaatparlement verkeer ik in een bevoorrechte positie. Ik krijg meteen steun en beveiliging. Een punker met gekleurd haar, de eigenaar van een Döner-zaakje, een migrant of een asielzoeker krijgt zulke steun niet.”

Heeft de AfD iets met de extreem-rechtse dreigementen te maken?

„Door de wijze waarop die haar politieke tegenstanders aanvalt schept ze een klimaat waarin dit mogelijk is. En heel concreet heeft een AfD’er die nu in de gemeenteraad zit de oproepen tot ‘huisbezoeken’ aan mijn privé-adres op sociale media gedeeld. De AfD en de neonazi’s werken in Saksen-Anhalt nauw samen.”

Ook AfD-politici worden geïntimideerd, hun huizen besmeurd en auto’s in brand gestoken.

„Dat klopt en is ook onacceptabel. Bedreigingen en geweld zijn geen manier om politiek te bedrijven.”

Wat moet Duitsland doen?

„Ophouden met links en rechts-extremisme gelijkstellen. Er is ook links geweld, en dat is even verwerpelijk en moet ook bestreden worden. Maar rechts terrorisme is een overduidelijk en dagelijks gevaar, dat is de afgelopen jaren en ook nu weer gebleken.”